اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

ديويد وايتهاوس دبير علمی بی بی سی

رابرت ناپ و مدلی از يک ابرنواختر

رصد ابرنواخترهای دوردست توسط تلسکوپ فضايی هابل، اطلاعات تازه ای درباره آنچه به اصطلاح انرژی تاريک کيهانی خوانده می شود در اختيار دانشمندان گذارده است.

دانشمندان در سال 1998 پی بردند که روند انبساط جهان شتاب می گيرد. آنها اين پديده را به کمک نيرويی به نام انرژی تاريک توجيه کردند.

اکنون هابل بهترين داده ها برای تاييد اين پديده و ابهام زدايی بيشتر از ماهيت انرژی تاريک را فراهم کرده است.

"شمع های استاندارد"

ابرنواخترها يا ستارگان در حال انفجار رويدادهای منقلب کننده کيهانی هستند.

ابرنواخترها برای چند روز يا چند هفته می توانند با نوری بيش از کهکشانی که ميزبان آنهاست بدرخشند و از سوی ديگر کيهان مشاهده شوند.

ابرنواخترها دارای دو نوع هستند. نوع "يک الف" (1a) را ستاره شناسان "شمع های استاندارد" می خوانند. شباهت آنها به يکديگر بدان معنی است که اوج درخشندگی آنها معيار قابل اعتمادی برای اندازه گيری فاصله آنها به دست می دهد.

زمانی که دانشمندان می خواهند از ابرنواخترها برای اندازه گيری ساختارهای کيهان در ابعاد وسيع استفاده کنند، لازم است مشاهدات دقيقی از آنها صورت دهند.

در کهکشانی به نهايت دوردست

اين جاست که تلسکوپ هابل که کيهان را از ورای جو پراختلال زمين نظارت می کند نقشی عمده به عهده می گيرد.

پروفسور رابرت ناپ از دانشگاه ويرجينيا، آمريکا، به بی بی سی گفت: "به خصوص مهم است که ابرنواختر از کهکشان ميزبان تميز داده شود. بايد واضح ترين عکس ممکن را در اختيار داشته باشيد که بهترين راه تهيه آن از فضاست."

مطالعات تازه توسط هابل شامل يازده ابرنواختر است که با جزئيات بی سابقه ای ديده شده اند.

هابل در حال آماده باش

اين تصاوير، با اکتشاف خيره کننده ای که در سال 1998 از سوی گروه "پروژه کيهان شناسی ابرنواختر" (اس سی پی) اعلام شد، هماهنگی دارد. براساس آن اکتشاف سرعت انبساط جهان به خاطر وجود يک انرژی اسرارآميز که بر همه ابعاد فضا مسلط است شتاب می گيرد.

آن يافته بر داده های مربوط به بيش از 30 ابرنواختر نوع "يک الف" که کليه آنها، به جز يکی، از فضا رصد شده بود استوار است.

اکنون محققان گروه "اس سی پی" شيوه ای طراحی کرده اند که به کمک آن ابرنواخترها را با استفاده از تلسکوپ های زمينی رديابی می کنند و سپس با کمک هابل به رصد دقيق تر آن ادامه می دهند.

درحالی که داده های مربوط به ابرنواخترهای جديد بهترين اطلاعاتی است که تاکنون فراهم شده است اما يافته بنيادی آن تاييد کننده کشفيات قبلی است.

پروفسور ناپ گفت: "ابرنواخترهای جديد کمرنگ تر از به نظر می رسد که بايد باشد. اين بدان معنی است که اين ابرنواخترها دورتر از آن هستند که انتظار داشتيم چرا که انبساط جهان شتاب می گيرد."

نمونه های بزرگ تر

به گفته اکثر پژوهشگران تنها راه توضيح اين پديده به کار گرفتن نظريه انرژی تاريک است، نوعی انرژی دفع کننده که از بافت کيهان نشات می گيرد.

با وجود تلاش های متعدد برای توضيح انرژی تاريک، ماهيت آن هنوز مجهول است.

اکنون آقای ناپ و همکارانش اميدوارند نمونه های تازه از ابرنواخترها آنقدر بزرگ شود که آنها بتوانند برخی از خصوصيات انرژی تاريک و حتی ماهيت دقيق آن را کشف کنند.