BBCPersian.com | دانش و فن

توضیح تکاملی راه راه بودن پوست گورخر: دفع حشرات

2012-02-09T23:21:28+00:00

ویکتوریا گیل

گزارشگر علمی، بی بی سی

محققان برای مطالعه خود چهار ماکت را در مزرعه قرار دادند

اینکه وجه مشخصه بسیار متمایز گورخرها، یعنی پوست راه راه آنها، به چه دلیل در روند تکامل این حیوان ظاهر شده برای چند دهه موضوع بحث دانشمندان بوده است.

اکنون محققان مجاری و سوئدی می گویند که این معما را حل کرده اند.

به گفته آنها این خطوط برای دفع حشرات خونخوار است.

این گزارش در نشریه "زیست شناسی تجربی" (Experimental Biology) حاکیست که این الگوی خاص باعث می شود گورخر هدف جذابی برای حشرات نباشد.

کلید این پدیده در چگونگی انعکاس نور توسط خطوط سیاه و سفید نهفته است.

سوزان آکسون از دانشگاه لوند و از اعضای تیم تحقیق بین المللی که این مطالعه را انجام داد گفت: "ما مطالعه را با بررسی اسب هایی با پوست سیاه، قهوه ای و سفید شروع کردیم. دریافتیم که در اسب های سیاه و قهوه ای نور به صورت افقی پولاریزه می شود."

این جلوه باعث جذابیت زیاد این اسب های تیره برای حشرات شد.

این بدان معنی است که نور منعکس شده از پوست تیره اسب - که به چشمان یک حشره گرسنه می تابد - در یک سطح افقی حرکت می کند.

دکتر آکسون و همکارانش دریافتند که حشره موسوم به "مگس اسبی" یا تابانوس شدیدا جذب این امواج "مسطح" می شود.

او توضیح داد: "از یک پوست سفید نور غیرپولاریزه منعکس می شود."

امواج نوری غیرپولاریزه در هر سطحی حرکت می کنند و برای حشرات خیلی کمتر جذابند. در نتیجه اسب های سفید در مقایسه با اسب های تیره خیلی بیشتر از این مگس ها در امان هستند.

پس از این کشف بود که تیم محققان به بررسی گورخرها علاقه مند شد.

آنها می خواستند بدانند که چه نوع نوری از بدن راه راه گورخرها منعکس می شود، و این مساله چه تاثیری بر مگس ها که پرآزارترین دشمن آن است دارد.

دکتر آکسون به بی بی سی گفت: "ما یک صحنه آزمایشی درست کردیم و الگوهای مختلف را روی تخته ها نقاشی کردیم."

او و همکارانش یک تخته سیاه و چند تخته منقش به الگوهای راه راه - با عروض مختلف - را در یک مزرعه اسب در منطقه ای روستایی در مجارستان قرار دادند.

او توضیح داد: "ما چسب حشرات را روی تخته ها چسباندیم و مگس هایی که به هرکدام چسبیدند را شمردیم."

به گفته خانم آکسون تخته راه راهی که بیش از همه به الگوهای واقعی بدن گورخر نزدیک بود خیلی کمتر از بقیه مگس ها را جذب کرد، "حتی کمتر از تخته های سفیدی که نور غیرپولاریزه منعکس می کرد."

"این غافلگیرکننده بود زیرا در یک الگوی راه راه هنوز نواحی تیره که نور پولاریزه را به صورت افقی منعکس می کند وجود دارد. اما نوارها هرچه باریکتر، جذابیت آنها برای مگس ها کمتر."

تیم محققان برای بررسی واکنش مگس ها به یک هدف سه بعدی واقعی تر، چهار ماکت با ابعاد واقعی با پوستی چسبناک را در مزرعه قرار دادند - یکی قهوه ای، یکی سیاه، یکی سفید و یکی راه راه مثل گورخر.

محققان هر دو روز یک بار مگس های به دام افتاده را جمع کردند و دریافتند که ماکت گورخر کمترین مگس را جذب کرده بود.

با این حال بعضی زیست شناسان تکاملی می گویند که این مطالعه سایر توضیحات برای راه راه بودن گورخر را مردود نمی کند.

هتل یخی سوئد، آمیزه‌ای از هنر و فناوری

2012-02-09T15:55:04+00:00

ورودی هتل یخی در سوئد

هر سال وقتی که دمای هوای سرزمین‌های شمالی سوئد و مدار قطب شمال به زیر صفر سقوط می‌کند، قالب‌های بلورین یخ از یک دریاچه محلی جمع‌آوری شده و به اشکال هندسی فوق‌العاده‌ای تراش می‌خورند.

در منطقه‌ای به نام "یوکاس یروی"، زیرساخت‌های لازم برای ساخت یک هتل یخی بی‌نظیر آماده می‌شود.

قبل از هر چیز برفِ فشرده‌شده نقش پشتیبان را بازی می‌کند تا خانه اسکیمویی یا همان "ایگلو"ی بزرگ و محکمی ساخته شود که در واقع نقش پوسته بیرونی هتل را بازی می‌کند.

آن چه این خانه قطبی را به یک قلعه برفیِ جادویی تبدیل می‌کند، مجسمه‌های زیبای یخی و نورپردازی ویژه‌ای است که توسط هنرمندانی چیره‌دست طراحی، ساخته و پرداخته می‌شوند.

حتی اینجا، یعنی جایی که زمانی مجسمه‌ها تنها به دستِ هنرمندانِ خلاق و چیره‌دست ساخته می‌شدند. امروزه از تازه‌ترین نوع فناوری استفاده می‌شود.

دور از چشم اغیار و در انباری کوچک، "مَتز پرسون" با استفاده از نرم‌افزارِ "کد" برای این هتل طراحی می‌کند. او پس از این که طرح‌هایش را به قالبی درمی‌آورد که برای ماشین قابل فهم باشد، برای هر بخش کار، سرمته‌ای مناسب انتخاب و دستگاه را آماده کار می‌کند. تراش تک‌تک این طرح‌ها، ساعت‌ها وقت می‌برد.

برای سه‌بعدی شدنِ طرح باید دو قطعه یخِ توخالی را به هم متصل کرد.

ماشین فقط می‌تواند مجسمه‌ها را در اندازه‌های مشخصی بسازد. برای ساخت مجسمه‌های بزرگ، هنرمند هنوز متکی به به مهارت دست‌هایش است اما حتی اینجا هم فناوری نقش مهمی ایفا می‌کند.

فناوری خیلی کمکمان می‌کند چون می‌توانیم با یک برنامه سه‌بعدی طراحی کنیم و نتیجه کار را قبل از آغازش ببینیم

"مَتز نیلسون" می‌گوید: "فناوری خیلی کمکمان می‌کند چون می‌توانیم با یک برنامه سه‌بعدی طراحی کنیم و نتیجه کار را قبل از آغازش ببینیم. این کار پرزحمتی است. اگر اشتباه کنیم باید از اول شروع کنیم. وقتِ دوباره‌کاری هم نداریم، چون باید طبق برنامه پیش برویم و اتاق را به موقع تحویل دهیم".

از نظر هنرمندان فناوری فقط یک ابزار دیگر برای این است که بتوانند کارشان را بهتر انجام دهند.

"جنس تامس ایوارسون" یکی از هنرمندانی است که با یخ کار می‌کند. او می‌گوید: "فناوری ممکن است پیشرفت کند، ولی این هنرمند است که به کامپیوتر دستور می‌دهد. این سخت‌ترین مرحله کار من است. وقتی مقابل یک قطعه یخ ایستاده‌ام، اولین و سخت‌ترین چالش این است که تصمیم بگیرم با آن چه بسازم. اگر بدانید که چه می‌خواهید بکنید، از فناوری برای اجرای طرحتان کمک می‌گیرید. ایده اولیه از هر چیزی مهم‌تر است".

اما برق و نورپردازی این هتل یخی یکی از مهم‌ترین مسائل است. برف با انعکاس نور کمی کمک می‌کند، اما پشت صحنه، کارهایی هست که برای انجامش به فناوری بالایی نیاز دارد."جولیا اِنگبرگ"، طراح نور می‌گوید: "الان از یک نورافکن برای فیبر نوری و لامپ‌های ال‌ای‌دی یک ولتی استفاده می‌شود. لامپ‌ها به نسبتِ چهار سال پیش کوچک‌تر اما پرقدرت‌تر شده‌اند. قبلاً از چراغ‌های مشابه مه‌شکن و لامپهای فلورسنت استفاده می‌شد اما حالا فناوری استفاده‌شده و چراغ‌ها زیر یخ پنهان هستند".

این هتل یک ساخته طبیعی است. با کمک فناوری هر اتاق را می‌توان ظرف چند روز تکمیل کرد.

همه این بنا با تابش نخستین آفتاب بهاری از بین می‌رود تا زمستان بعد که همه چیز دوباره از نو ساخته شود.

گزارش تصویری از این هتل را می‌توانید در برنامه کلیک ببینید.

چرا برخی از مردم هیچگاه افسرده نمی‌شوند؟

2012-02-07T17:46:14+00:00

جف واتز

بخش جهانی بی بی سی

بیل دیکین، پروفسور روانپزشک در دانشگاه منچستر می‌گوید: "به نظر ما یک پنجم جمعیت بریتانیا در مقطعی از زندگی‌شان دچار افسردگی می شوند."

رویارویی با تجربه‌های ناگوار زندگی مانند طلاق، بیکاری، سوگواری و یا هر نوع شکست دیگر باعث افسردگی در بسیاری از افراد می شود. پس چرا بسیاری دیگر در اثر این اتفاقات افسرده نمی‌شوند؟

فردی که در اثر این تجربه‌ها افسرده نمی‌شود دارای خصوصیتی است که در اصطلاح روانپزشکی از آن به عنوان "حالت ایستادگی یا مقاومت" یاد می‌کنند.

آنطور که دکتر ربکا الیوت، روانشناش از دانشگاه منچستر می‌گوید همه ما در جایی از خط درجه بندی شده سلامت روانی قرار داریم.

او در این مورد توضیح می‌دهد: "در یک سوی (این خط) کسانی هستند که بسیار آسیب پذیرند و هنگام رویارویی با میزان فشار عصبی کم یا حتی هیچگونه فشاری دچار اختلالات روحی می‌شوند. در سوی دیگر (این خط) کسانی وجود دارند که زندگی بسیار بد و مملو از تجربه های تلخ داشته اند اما همچنان مثبت و خوشبین باقی مانده‌اند."

به نظر او بیشتر ما جایی در وسط قرار داریم.

اما این مقاومت و ایستادگی چیست؟ آیا چیزی است که ما آن را به ارث می‌بریم، و یا چیزی اکتسابی است؟ آیا می توان ردپای شیمیایی آن را در مغز یافت؟ یا به نحوه پیوند اعصاب و یا فعالیت الکتریکی اعصاب مربوط می‌شود؟ اگر دارای این خصوصیت نیستیم می توانیم آن را به دست بیاوریم؟

متاسفانه جواب همه این سوال‌ها مشابه است. ما حقیقتا نمی‌دانیم. اما دوست داریم و نیاز داریم که بدانیم، زیرا طبق آمار سازمان بهداشت جهانی، افسردگی بیش از ۱۲۰ میلیون نفر در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار می دهد.

چیزی که باعث نگرانی می شود این است که به نظر او در حال حاضر تعداد بیشتری از افراد نسبت به گذشته دچار افسردگی می‌شوند و علاوه بر آن تاثیر افسردگی بر روی جوانان نیزاین روزها بیشتر شده است.

بیل دیکین، ربکا الیوت و دیگر همکارانشان تحت حمایت شورای پژوهش پزشکی، با بررسی دقیق مغز انسان، تلاش می کنند تا منشا و ماهیت این خاصیت مقاومت را درک کنند.

آنها معتقدند درک بهتر این مسئله ممکن است به نفع کسانی تمام شود که دارای این خاصیت نیستند.

کسانی که مورد تحقیق قرار گرفته اند عمدا از سطوح مختلف انتخاب شده اند. بعضی ها گاه به گاه دچار افسردگی شده اند، بعضی ها بیش از حد معمول با فراز و نشیب های زندگی دست و پنجه نرم کرده اند و بعضی از آنها زندگی نسبتا بهتری داشته اند.

دکتر بیل دیکین می‌گوید این تحقیقات آنها را متوجه عملکرد مغز در این خصوص کرده است. وی از جمله به " درک انعطاف پذیر" - قابلیت انسان در تطبیق با شرایط مختلف زندگی - و همینطور میزان توانایی مغز برای پردازش و به یاد آوردن خاطرات و موضوعات شادی بخش اشاره کرد.

حافظه عاطفی

افرادی که در این تحقیقات شرکت کردند به چهار گروه مختلف تقسیم شدند. گروه ها عبارتند از افرادی با استرس زیاد، استرس کم، دارای افسردگی و بدون افسردگی.

نمونه ای از آب دهان همه آنها برای اندازه‌گیری میزان هورمون استرس، آزمایش شده است. فعالیت های مغزی بسیاری از آنها نیز اسکن می‌شود تا نشان دهد که هنگام فعالیت های گوناگون کدام بخش های مغز فعال می شوند.

ربکا الیوت می‌گوید: "در یکی از آزمایش ها به آنها تصاویری با بار احساسی نشان می‌دهیم. آنها باید این تصاویر را به خاطر بسپارند. مدت کمی بعد این تصاویرهمراه با تصاویر دیگر دوباره به آنها نشان داده می‌شود. آنها باید از میان همه، آن تصاویر را تشخیص دهند. از این طریق ما می توانیم قابلیت انسان ها در به یاد آوردن موضوعات عاطفی را اندازه گیری می کنیم."

خانم الیوت می گوید که تحقیقات هنوز کاملا نشده است و به عنوان مثال هنوز نمی‌توان گفت که تفاوت عملکرد مغز بین گروه های مختلف دقیقا چیست.

اما نشانه هایی که موجب دلگرمی است، وجود دارد. ارتباطی که بین میزان خاصیت ایستادگی مغز افراد با چگونگی عملکرد آنها در آزمون های مختلف وجود دارد، یکی از نشانه های دلگرمی است.

دکتر ربکا الیوت در این باره می گوید: "مثلا نتایج اولیه تحقیقات نشان داده است افرادی که خاصیت ایستادگی بیشتری دارند، احتمال آنکه تصاویری حاوی صورت‌های شاد به یادشان بماند بیشتر است تا تصاویری با صورت‌های غمگین."

هنوز مشخص نیست که چگونه پزشکان از تحقیقات اخیر در دانشگاه منچستر می توانند استفاده کنند. چیزی که از آن به عنوان خاصیت ایستادگی مغز یاد می شود، به مخلوطی از فعل و انفعالات بین ژن های انسان ، مواد شیمیایی بدن، شبکه اعصاب در مغز و تجربه های زندگی ما بستگی دارد.

اما به طور کلی پژوهشگران امیدوارند تا با درک فعالیت های مغزی که نشان دهنده خاصیت ایستادگی و مقاومت آن است، به درمان های تازه و یا شیوه های جدید درمان اختلالات عصبی دست یابند.

دارویی برای ایجاد خاصیت ایستادگی؟

بیل دیکین می‌گوید که با استفاده از اسکن های مغزی می‌توان "نمایه علمی‌عصبی" مشکلات یک شخص را ترسیم کرد. این اطلاعات می‌تواند به تصمیم‌گیری درخصوص بهترین روش معالجه، کمک کند.

ممکن است مریضی دارای قابلیت "درک انعطاف پذیر" باشد اما به یاد آوری افکار و خاطره های غمگین گرایش بیشتری داشته باشد.

بیل دیکین می‌گوید: "درک این مطلب به ما فرصت می دهد تا با ایجاد یک برنامه درمانی برای شخص مورد نظر مانع از افسردگی او در آینده شویم." به گفته او در مرحله اول، این درمان به احتمال زیاد نوعی گفتر درمانی خواهد بود.

اما ربکا الیوت در پاسخ به این سوال که آیا می شود دارویی ساخت که با استفاده روزانه از آن فعالیت مغز را تحت تاثیر قرار داد و خاصیت مقاومت آن را بیشتر کرد، می‌گوید: "به نظرم ساخت چنین دارویی از نظر تئوری امکان پذیر است اما مطمئن نیستم مردم تا چه حد تمایل به استفاده از آن را داشته باشند."

اما هرچه باشد پیدا کردن راهی برای تقویت خاصیت مقاومت مغز ارزش آن را دارد. فقط کافی است پای صحبت پولین، یکی از افرادی که در تحقیقات دانشگاه منچستر شرکت کرد بشینید.

پولین در دوره ای که بیکار بود و با مشکلات مالی درگیر بود، باید سه فرزندش را به تنهایی بزرگ می کرد، دچار افسردگی شدیدی شد و کاملا منزوی شده بود.

پولین می‌گوید: "احساس انزوا می کردم و دلم می خواست روی تختم بنشینم و گریه کنم. زمانی آنقدر حالم بد شده بود که دیگر نمی خواستم با بچه هایم باشم. آن زمانی بود که به دکتر مراجعه کردم."

هنوز دارویی برای ایجاد قابلیت مقاومت در وجود ندارد ولی شاید روزی پزشکان بتوانند برای پولین این دارو را تجویز کنند.

انتشار پرونده استیو جابز در پلیس فدرال آمریکا

2012-02-10T05:22:14+00:00

اطلاعات جدیدی درباره شخصیت استیو جابز از طریق انتشار اسناد به دست آمده است

پلیس فدرال آمریکا در سال ۱۹۹۱ تحقیقات مفصلی را درباره رییس پیشین شرکت اپل، استیو جابز، انجام داده بود. اطلاعات بدست آمده در این تحقیقات، روز پنجشنبه درمطبوعات آمریکا منتشر شد و نکته های جدیدی درباره شخصیت او آشکار ساخت.

در این تحقیق از آشنایان و نزدیکان آقای جابز درخواست شده درباره شخصیت او نظر دهند.

جزییات این اسناد نشان می دهد آنها نوآوری های آقای جابز را تحسین می کردند اما در مورد اخلاق و صداقت او شک داشتند.

این تحقیقات برای تهیه سوء پیشینه آقای جابز انجام گرفته بود.

در سال ۱۹۹۱ و در زمان جورج بوش پدر، دولت آمریکا قصد داشت آقای جابز را به عنوان کارشناس، به صورت افتخاری در کمیته صادرات این کشور استخدام کند.

یکی از سوالهای پلیس، از آشنایان آقای جابز درباره استفاده او از مواد مخدر بود.

در جواب یکی از افراد اذعان داشت آقای جابز در دوران نوجوانی و در دانشگاه از موادی مانند ماری جوانا و ال اس دی استفاده می کرده، اما تا قبل از سال ۱۹۹۱ آنها را ترک کرده است.

از دیگر اطلاعات موجود در پرونده آقای جابز، تغییر مذهب به دین بودایی، و تهدید وی به مرگ توسط یک بمب است.

روز پنجشنبه روزنامه وال استریت ژورنال آمریکا اعلام کرد که این پرونده را با به کارگیری قانون "آزادی اطلاعات" توانسته بدست آورد.

این قانون به خبرنگاران اجازه می دهد از دولت بخواهند اسنادی را که در اختیار دارد منتشر کند.

شخصیت بحث برانگیز

در گزارش سوء پیشینه آمده "چند نفر صداقت آقای جابز را زیر سوال برده اند و گفته اند او حاضر به تحریف واقعیت ها برای رسیدن به اهداف خود است."

عده دیگری هم کار کردن با او را بسیار دشوار توصیف کرده اند.

علی رغم برخی توصیفات منفی، آقای جابز در نهایت برای این کار انتخاب شد.

آقای جابز سال گذشته میلادی پس از مدتها دست و پنجه نرم کردن با سرطان فوت کرد.

زندگی نامه او پس از فوتش منتشر شد.

نام تمامی افرادی که در این گزارش با آنها مصاحبه شده، قبل از انتشار، توسط پلیس فدرال حذف شده و تنها نام خود آقای جابز مشخص است.

ریس پیشین شرکت اپل، قبلا شخصا به استفاده از موارد مخدر در دهه ۷۰ میلادی اعتراف کرده بود.

یکی از آشنایان وی به پلیس گفت او "یک مهندس به معنی واقعی نیست"، بلکه "یک قدرت خلاق در جامعه فن آوری" است.

کشف دریاچه آب شیرین زیر یخ های قطب جنوب

2012-02-09T17:34:03+00:00

دانشمندان روس بعد از بیش از دو دهه حفاری در منطقه ای پوشیده از یخ در قطب جنوب، به دریاچه ای با آب شیرین رسیده اند. احتمال داده شده در این دریاچه آبزیانی پیدا شوند که بیش از بیست میلیون سال از بقیه دنیا جدا بوده‌اند.

تیم آلمن گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

توصیه ما به خوانندگان سایت این است که همیشه "میدیا پلیر" خود را به روز کنند و تازه ترین نسخه را داشته باشند تا با تغییرات احتمالی که در فایل های صوتی تصویری بی بی سی داده می شود، مشکلی برای تماشای ویدیوها نداشته باشند.

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه 9

فلش پلیر نسخه 9.0.115.0 برای پخش ویدیوی فرمت h.264

اگر مشکلی با تماشای ویدیوها داشتید با ایمیل کلیک persian@bbc.co.uk با ما تماس بگیرید یا از طریق کلیک صفحه تماس با ماپیام خود را ارسال کنید.

جمعیت جهان در تاریخ؛ کی زنده است، کی مرده؟

2012-02-07T19:16:20+00:00

هفت میلیارد نفر جمعیت "زنده" در مقابل ۱۰۷ میلیارد "مرده" جمعیت ناچیزی به نظر می رسد؟

سازمان ملل متحد در ماه اکتبر گذشته اعلام کرد که جمعیت جهان به هفت میلیارد نفر رسیده است. اما از زمانی که آدم بر روی روی کره زمین پای نهاد، چند نفر زنده بوده اند و درگذشته اند؟

خیلی وقتها گفته می شود که تعداد هفت میلیارد نفری که اکنون "زنده" هستند، بیشتر از تعداد کل آدمهایی است که در طول تاریخ بشر قبل از عصر حاضر زنده بوده و اکنون درگذشته اند.

اگر چنین چیزی درست باشد، شاید اظهار نگرانی از نرخ سریع رشد جمعیت چیزی به جا و با اهمیت باشد، اما چگونه می توان تعداد کل افرادی که در گذشته زنده بوده اند و دیگر زنده نیستند را تخمین زد؟

دفتر تحقیقات جمعیت (Population Reference Bureau)، یک سازمان غیر دولتی در واشنگتن، سعی کرده است که تعداد درگذشتگان را به طور تخمینی محاسبه کند.

وندی بالدوین، از دفتر تحقیقات جمعیت، می گوید که زمان شروع محاسبه حدود ۵۰۰۰۰ سال پیش در نظر گرفته شده است؛ یعنی حدودا زمانی که گفته می شود بشر اولیه پا به عرصه زمین گذاشت.

بدین ترتیب، نقطه آغاز مشخص است و جمعیت فعلی جهان هم مشخص؛ اما مشکل در این است که در این فاصله ۵۰۰۰۰ ساله چند نفر آمدند و رفتند.

چون اطلاعات دقیقی وجود ندارد، متخصصان بر اساس حدس و تخمین علمی پیش رفته اند.

در قرن بیستم نرخ زایمان از ۴۰ نفر در هر هزار نفر به ۳۱ نفر در هر هزار نفر کاهش یافت و اکنون این رغم به ۲۳ زایمان برای هر هزار نفر جمعیت رسیده است.

در گذشته های دور اما، آدمها برای بقا به نرخ زایمان ۸۰ نفر در هر هزار نفر نیاز داشتند چون متوسط طول عمرها خیلی کوتاهتر بود و تعداد کمتری از افراد خود صاحب فرزند می شدند.

خانم بالدوین می گوید که متوسط طول عمر (در غرب) حدود ۷۵-۸۰ سال است اما در طور دوره های مختلف تاریخ چنین نبوده است.

او می گوید در برخی از مقاطع تاریخی در گذشته "حتی اگر نرخ زایمان نرخ بالایی بود، بسیاری از آنهایی که به دنیا می آمدند خود در کودکی می مردند و قادر به ادامه نسل نبودند."

بدین ترتیب، نرخ ۸۰ زایمان در هر هزار نفر برای یک مقطع طولانی -از حدود ۵۰۰۰۰ سال پیش تا حدود ۸۰۰ سال پیش- در نظر گرفته شده است.

از حدود ۸۰۰ سال پیش (حدود سال ۱۲۰۰ میلادی) تا حدود ۱۶۵۰ یا ۱۷۰۰، حدود ۶۰ زایمان در هر هزار نفر محاسبه شده و این نرخ به تدریج کمتر شده است تا به ۲۳ زایمان در هر هزار نفر در ۲۰۱۱ رسیده است.

بر اساس محاسبات دفتر تحقیقات جمعیت، تعداد درگذشتگان چیزی حدود ۱۰۷ میلیارد نفر است و بنابراین تعداد هفت میلیارد نفر آدم "زنده" در مقابل مردگان رقم ناچیزی به نظر می رسد؛ یک نفر زنده در برابر هر ۱۵ نفری که مرده اند.

اما آیا هرگز به نقطه ای در تاریخ خواهیم رسید که تعداد افراد زنده بیش از تعداد کل رفتگان باشد؟

خانم بالدوین می گوید که برای چنین اتفاقی نرخ رشد جمعیت جهان باید آهنگ بسیار سریعی داشته باشد.

"آیا می توانید تصور کنید که جمعیت کره زمین چیزی حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیارد نفر باشد؟ چنین تصوری برای من غیر ممکن است."

پروژه فضایی مشترک آمریکا و اروپا در آستانه فروپاشی است

2012-02-07T01:42:20+00:00

پروژه فضایی مشترک آمریکا و اروپا در آستانه فروپاشی است.

ناسا سازمان فضایی آمریکا به زودی برنامه مشترک این کشور با ایسا سازمان فضایی اروپا برای فرستادن سفینه اکتشافی بدون سرنشین به مریخ را لغو خواهد کرد.

کسری بودجه دولت آمریکا موجب کاهش بودجه سازمان فضایی این کشور شده و این سازمان را مجبور به لغو بسیاری از پروژه های پرهزینه خود کرده که قبلا پیش بینی شده بودند.

به گزارش خبرنگار علمی بی بی سی، این سازمان پس از مشخص شدن جزییات لایحه بودجه باراک اوباما برای سال آینده میلادی لغو برنامه مشترک اکتشاف در مریخ را رسما اعلام خواهد کرد.

مدیر سازمان فضایی اروپا، ایسا، به بی بی سی گفت: "آمریکایی ها خیلی علاقه مند بودند در این پروژه مشارکت داشته باشند ولی احتمال اینکه بتوانند بودجه کافی برای آن اختصاص دهند بسیار کم است."

کنار کشیدن آمریکایی ها از این بلندپروازی فضایی کار سازمان فضایی اروپا را هم پیچیده می کند.

ناسا قرار بود موشکی که کاوشگر مریخ را به فضا می فرستد و تجهیزاتی که در فرود سالم آن بر سطح مریخ به کار می رود را بسازد.

این پروژه که "اکسومارس" نام گرفته، قرار بود در سال ۲۰۱۶ یک مدارگرد به قمر مریخ بفرستد تا به دنبال گازهای مختلف از جمله متان بگردد.

آنها همچنین قصد دارند در سال ۲۰۱۸ کاوشگری را برای سوراخ کردن سطح مریخ و اکتشاف در لایه های زیرین آن به روی این سیاره فرود آورند.

نگرانی ها از کناره گیری آمریکاییها از این برنامه، اروپایی ها را واداشته به فکر جلب همکاری سازمان فضایی روسیه بیفتند. کارشناسان می گویند مشارکت روسیه در این پروژه می تواند بخشی از مشکلات ناشی از خروج ناسا از آن را جبران کند ولی سازمان فضایی آن کشور توان فنی ساخت همه آنچه متخصصان آمریکایی بنا بود بسازند، را ندارد.

این واقعیت ممکن است سازمان فضایی اروپا را وادار کند به ساخت کاوشگری کوچکتر بسنده کند و برای مثال از بالشهای باد شونده برای فرود سالم کاوشگر استفاده کند.

چالشهای ناشی از کنارگیری آمریکایی ها به فن آوری محدود نمی شود. تغییر طراحی ها و جایگزین کردن سازمان فضایی روسیه افزایش چشمگیر هزینه های این پروژه را در پی خواهد داشت.

بودجه در نظر گرفته شده اکسو مارس یک میلیارد یورو است ولی ناظران می گویند با روند کنونی هزینه ها از این سقف تعیین شده فراتر خواهد رفت.

مدیر بخش علوم و فن آوری سازمان فضایی بریتانیا به بی بی سی گفت که اروپایی ها به شدت از تصمیم آمریکایی ها برای خروج از این برنامه فضایی شگفت زده شده اند.

او اضافه کرد که این پروژه اهمیت بسیاری برای اروپا دارد ولی مشکلات مالی ناشی از این وضعیت جدید آنها را مجبور به گرفتن تصمیماتی سخت خواهد کرد.

برنامه فرستادن کاوشگر و مدارگرد به مربخ در سال ۲۰۰۵ به تصویب کشورهای عضو اتحادیه اروپا رسید.

ایسا، تا به امروز نزدیک به ۲۰۰ میلیون یورو برای این پروژه هزینه کرده است. پروژه ای که با خروج ناسا از آن آینده اش در ابهام قرار دارد.

ایران از پرتاب یک ماهواره کوچک به فضا خبر داد

2012-02-03T17:36:36+00:00

ایران در سال‌های اخیر بودجه زیادی برای برنامه‌های تحقیقات فضایی اختصاص داده است

خبرگزاری‌های ایران از پرتاب موفقیت آمیز یک ماهواره کوچک برای تحقیقات مربوط به هواشناسی و حوادث طبیعی خبر دادند.

بر اساس گزارش‌هایی که روز جمعه ۱۴ بهمن، سوم فوریه منتشر شد، این ماهواره که "نوید علم و صنعت" نامیده شده است پنجشنبه شب به جو زمین پرتاب شد.

حمید فاضلی، رئیس سازمان فضایی ایران به ایرنا، گفت: این ماهواره به وزن ۵۰ کیلوگرم و در زاویه انحراف مداری ۵۵ درجه قرار دارد و از کلاس ماهواره‌های میکرو (کوچک) است.

قرار است این ماهواره برای مدت دو ماه در جو زمین قرار گیرد.

آقای فاضلی گفت که موشک "سفیر" که این ماهواره را به فضا حمل کرده است، بیست درصد قوی‌تر از موشک‌هایی است که پیش‌تر برای ارسال دو ماهواره "امید" و "رصد" استفاده شده بود.

این موشک که "سفیر بی" نامیده شده است توسط سازمان هوافضای وزارت دفاع و پشتيبانی نيروهای مسلح ایران "توسعه يافته است".

به گفته آقای فاضلی قرار است این ماهواره هر نود دقیقه یک بار دور زمین بچرخد و دوربین نصب شده روی آن عکس‌هایی از ایران را با کیفیت بالا به پنج ایستگاه زمینی در شهرهای ماهدشت كرج، تبريز، قشم، بوشهر و مشهد ارسال کند.

آقای فاضلی گفت: "این ماهواره دارای کاربردهای مختلف در حوزه‌های جوی و علوم هواشناسی، مدیریت بلایای طبیعی، بررسی رطوبت و دمای هوا و مواد شیمیایی جو، بادها، برف، باران و اقیانوس‌ها است."

این ماهواره سومین ماهواره کوچکی است که ایران در طول سال‌های گذشته به فضا فرستاده است و به گفته مقامات ایران، مانند دو ماهواره رصد و امید، به طور کامل در داخل ایران طراحی و ساخته شده است.

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران، علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه، کامران دانشجو، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و حمید فاضلی، رئیس سازمان فضایی این کشور در اتاق فرمان پرتاب این ماهواره حضور داشتند.

آقای احمدی‌نژاد هنگام صدور فرمان پرتاب این ماهواره گفت: "امیدورام این اقدام، نوید بخش دوستی بیشتر برای همه بشریت باشد."

پیش تر مقامات دولت ایران اعلام کرده‌ بودند که برای فرستادن فضانورد به مدار زمین برنامه‌ای ده ساله در دست اجرا دارند و دستاوردهایی از این قبیل را به عنوان نشانه شکست تحریم های بین المللی قلمداد کرده اند.

یافته‌های تازه: اعتیاد به تغییرات مغزی مربوط است

2012-02-03T16:15:58+00:00

پژوهشگران بریتانیایی میگویند گرایش بعضی افراد به مواد اعتیاد آور، احتمالاً با تغییراتی غیرطبیعی در مغز آنها رابطه دارد. اما هنوز معلوم نشده مواد مخدر باعث تغییرات در مغز می شود، یا ویژگی های مادرزادی مغز افراد باعث گرایش آنها به مواد مخدر می شد. گزارش دیوید شوکمن.

پیشرفت‌های تازه علمی در خواندن ذهن

2012-02-03T15:56:52+00:00

هنوز راه زیادی مانده تا بشود فکر کسی را خواند. اما دانشمندان سخت در تلاشند. برای مثال، پژوهشگران آمریکایی توانسته اند امواج مغز را رمز گشایی کنند و بفهمند که یک نفر چه لغتی را شنیده. شاید از این طریق بتوان حرف فردی را که به دلایلی قادر به تکلم نیست شنید. پریزاد نوبخت از این تحقیقات میگوید.

آمار واقعی قربانیان مالاریا 'دو برابر تخمین سازمان بهداشت جهانی است'

2012-02-03T15:40:31+00:00

آمار قربانیان مالاریا همچنان بالاست، اما موفقیتهای زیادی هم در مداوای بیماران وجود داشته است

بر اساس نتایج یک تحقیق که در نشریه پزشکی لنست (Lancet) در بریتانیا منتشر شده، آمار واقعی مرگ و میر در اثر بیماری مالاریا حدود دو برابر آمار اعلام شده رسمی است.

سازمان بهداشت جهانی تخمین زده است که در سال ۲۰۱۰ میلادی، ۶۵۵ هزار نفر در اثر ابتلا به بیماری مالاریا جان خود را از دست دادند، اما تحقیقی که نتیجه آن در نشریه لنست منتشر شده است می گوید که تعداد قربانیان مالاریا در سال ۲۰۱۰ حدود ۱ میلیون و ۲۴۰ هزار نفر بوده است.

بر اساس گزارش لنست، مرگ و میر ناشی از مالاریا در سال ۱۹۸۰ حدود ۹۹۵ هزار نفر بود و تعداد قربانیان تدریجا افزایش یافت تا در سال ۲۰۰۴ که به حدود ۱ میلیون و ۸۲۰ هزار نفر رسید. اما از سال ۲۰۰۴ تا کنون شاهد کاهش این آمار بوده ایم.

کم شدن تدریجی آمار قربانیان مالاریا از سال ۲۰۰۴ تا کنون، به دلیل افزایش برنامه های پیشگیری و مقابله در کشورهای آفریقایی در اثر افزایش کمکهای بشردوستانه خارجی بوده است.

دکتر کریستوفر ماری، محقق دانشگاه واشنگتن در ایالت سیاتل آمریکا که سرپرست گروه محققان بوده است، می گوید که مالاریا را نمی توان در کوتاه مدت ریشه کن کرد.

او می گوید که اگر سیر نزولی فعلی قربانیان سالانه مالاریا همچنان تا سال ۲۰۲۰ ادامه پیدا کند، مرگ و میرها تا آن سال به کمتر از ۱۰۰ هزار نفر خواهد رسید.

ریچارد هورتون، سردبیر نشریه پزشکی لنست هم گفته است که دلیل کاهش تعداد قربانیان از سال ۲۰۰۴ تا کنون افزایش فعالیتهای سازمانهای غیر دولتی در مقابله با مالاریا بوده است.

وی گفته است که در طول ده سال گذشته، ۲۳۰ میلیون توری خواب در کشورهای مالاریا خیز توزیع شده است و میلیون ها نفر هم با کمک های بشردوستانه توسط سازمان های غیر دولتی مداوا شده اند.

'اعتیاد ناشی از نوعی اختلال مغزی است'

2012-02-03T05:11:32+00:00

کارشناسان می گویند "اعتياد يک نوع بيماری است و بايد آن را تشخيص داد"

به گفته دانشمندان دانشگاه کمبریج، اختلالات در بخش هایی از مغز ممکن است باعث اعتیاد در افراد شود.

این دانشمندان مغز ۵۰ فرد معتاد را با خواهران و برادران غیر معتادشان، مقایسه کرده و متوجه شده اند که در مغز هر دو گروه اختلالات یکسانی وجود دارد.

اما به گفته دانشمندان، این اختلالات ضرورتا ژنتیکی نیست و ممکن است به علت رشد در محیطی مشابه بوجود آمده باشد.

این گزارش در مجله "ساینس ژورنال" به چاپ رسیده و در آن آمده است که اعتیاد "نوعی اختلال در مغز است."

دانشمندان امیدوارند نتایج بدست آمده از مغز خواهران و برادرانی که اعتیاد ندارند به معتادان کمک کند تسلط به نفس بیشتری پیدا کنند.

کارن ارسچه، محقق ارشد این پژوهش می گوید: "سالهاست که همه فکر می کنند هر کس از مواد مخدر استفاده کند، معتاد می شود."

خانم ارسچه معتقد است، "استفاده از مواد مخدر اختیاری نیست و نوعی بیماری است که باید آن را تشخیص داد."

به گفته خانم ارسچه، "خواهران و برادرانی که اعتیاد ندارند به ما می گویند که چگونه با این بیماری دست و پنجه نرم می کنند و چگونه در زندگی روزمره، تلاش می کنند تا خود را کنترل کنند."

پژوهشها در گذشته نشان داده است که در مغز معتادان اختلالاتی دیده می شود. اما دانشمندان هرگز مطمئن نبودند که آیا مواد مخدر این تغییرات را بوجود آورده یا این تغییرات قبل از استفاده از مواد مخدر در مغز افراد وجود داشته است.

پال کیدول، مشاور روانی در دانشگاه کاردیف می گوید: "اعتیاد مانند بیشتر اختلالات روانی محصول تربیت و طبیعت است."

"باید مردم را مدتی دنبال کنیم تا طبیعی و تربیتی بودن اعتیاد را ارزیابی کنیم."

دانشمندان معتقدند همه این یافته ها می تواند راههای جدیدی را برای درمان اعتیاد باز کند.

به گفته دیوید برنفورد، رئیس بخش داروسازی موسسه "دربشایر منتال هلت تراست"، این تحقیق نشان می دهد که اعتیاد تغییرات محسوسی را در ساختار مغز و فعالیت آن بوجود نمی آورد اما ممکن است تکنیکهای درمانی جدیدی برای اعتیاد پیدا شود.

آزمایش نسل چهارم ارتباطات مخابراتی در بریتانیا

2012-02-02T18:17:04+00:00

بسیاری از مناطق محروم بریتانیا با استفاده از نسل چهارم شبکه همراه می‌توانند اینترنت پرسرعت داشته باشند

در حالی که در بسیاری از مناطق دنیا و بریتانیا هنوز شبکه نسل سوم همراه یا 3G همه‌گیر نشده است، ساکنان برخی نقاط این کشور برای دسترسی به اینترنت پهن‌باند، نسل چهارم شبکه‌ها را آزمایش می‌کنند.

یکی از مشکلات مردم منطقه کُرنوال در جنوب غربی انگلستان، مثل خیلی از شهرهای دورافتاده دیگر، قطع و وصل شدن سیگنال‌های تلفنی 3G است. هنوز بیش از دو میلیون نفر از جمله مردم این منطقه در انتظار سیگنال‌های پهن‌باند هستند تا به اینترنت پرسرعت در خانه خود دسترسی داشته باشند.

با توجه به آن که این روزها تلویزیون‌ها هم دیجیتالی شده‌اند، بسیاری از مردم به علت عدم دسترسی به این شبکه‌ها از مشاهده برنامه‌های تلویزیونی هم محروم هستند.

اما به تازگی صد و هشتاد نفر از مردم این منطقه به یُمن آزمایش نسل بعدی ارتباطات بی‌سیم، می‌توانند به سرعتی دسترسی داشته باشند که از 3G استاندارد هم بیشتر است.

مردم این منطقه در حال حاضر می‌توانند با اقوام و آشنایان خود گپ‌وگفت تصویری داشته باشند و برنامه‌های تلویزیونی، موسیقی و ویدئوها را سریع‌تر دریافت کنند. امکانی که پیشتر از آن محروم بودند.

فناوری وایمکس می‌تواند با فناوری 4G هماهنگ شود. پس می‌توان با سرعت بالا دانلود کرد و منطقه بیشتری را زیر پوشش گرفت. بسیاری از کشورهای دنیا از مرحله آزمایش این فناوری گذشته‌اند و در حال استفاده از سامانه‌ای هستند که مورد توجه شرکت‌های موبایل واقع شده است. نام این سامانه Long Term Evolution به اختصار LTE یا تکامل تدریجی است.

دو دکل 4G می‌توانند ۲۵ کیلومتر مربع را زیر پوشش خود بگیرند اما وقتی کار به مرحله تجاری برسد، این محدوده بین ۱۲ تا ۲۰ کیلومتر خواهد بود. سرعت انتقال داده در این حالت بین پنج تا شش مگابیت در ثانیه است. سرعت متوسط این سامانه بی‌سیم برابر با متوسط سرعت انتقال از راه سیم اینترنت پرسرعت در بریتانیا است.

نایجل استگ، مدیرعامل BT Wholesale می‌گوید: انتقال اینترنت پهن‌باند پرسرعت از راه فیبر، همیشه به صرفه نیست. ممکن است اقتصادی‌تر باشد که در آینده برای انتقال اینترنت پرسرعت از فناوری دیگری استفاده کنیم. علت آزمایش LTE همین است. می‌خواهیم راه‌های دیگر را هم امتحان کنیم.

به نظر می‌رسد شرکت‌های مخابراتی به این نتیجه رسیده‌اند که LTE می‌تواند جایگزین مناسب و مؤثری برای اینترنت پهن‌باند خانگی باشد.

بریتانیا به این زودی از این فناوری استفاده نمی‌کند. قرار است پاییز امسال حراج دامنه مورد نیاز خدمات 4G شروع شود. اما گمان نمی‌رود که تا سال ۲۰۱۳ این خط پرسرعت عملاً راه‌اندازی شود.

در حالی که بیشتر کشورها در انتظار معرفی فناوری نسل چهارم ارتباطات بی‌سیم هستند، کشور سوئد دو سال است که این روش را به طور تجاری به خدمت گرفته است.

کتابهای درسی آمریکا الکترونیک می شود

2012-02-02T02:12:02+00:00

دولت می گوید با این کار درس خواندن برای دانش آموزان تبدیل به تفریح می شود

کمیسیون ارتباطات دولت آمریکا اعلام کرده تا پنج سال دیگر دانش آموزان در مدارس این کشور باید درسهای خود را از طریق کتابهای دیجیتالی یاد بگیرند.

این کمیسیون همچنین از شرکتهایی که در زمینه تولید کتابخوانهای الکترونیکی فعالیت می کنند خواسته تا برای کمک به رسیدن دولت به این هدف حداکثر تلاششان را بکنند.

شرکت اپل هم اخیرا کتاب خوانهای جدیدی را به بازار ارائه کرده که امید دارد مسیر نوینی را در آموزش الکترونیک در کلاس های درسی آمریکا بوجود آورد.

آخرین محصول این شرکت کتابخوانهای درسی ۲ است.

کتابخوان جدید اپل، با استقبال خوبی در روزهای اول پس از معرفی آن روبرو شد. به گزارش مجله فوربز آمریکا، تنها در سه روز پس از اعلام محصول جدید، این شرکت توانست ۳۵۰ هزار دستگاه به فروش برساند.

به اعتقاد کارشناسان آمریکا در سالهای اخیر در مقایسه با کشورهای اروپایی و چین در زمینه آموزش عقب مانده است.

دانش آموزان آمریکایی در مقایسه با همسالان خود در این کشورها در درسهایی چون ریاضی و علوم نمرات پایین تری می گیرند.

همین باعث شده دولت این کشور به فکر تغییر و تحول در مدارس بیفتد. جایگزینی کتابهای درسی با کتابخوانهای الکترونیک هم نمونه ای دیگر از تلاشها در این زمینه است.

دولت می گوید با این کار درس خواندن برای دانش آموزان تبدیل به تفریح می شود و شاید در نهایت بتواند باعث پیشرفت آنها در سطح بین المللی گردد.

کتاب های درسی دیجیتالی در مدارس آمریکا، برای اولین بار سال گذشته پس از طوفان شدید در شهر ژوپلن ایالت میزوری به کار گرفته شد. مدارس در این شهر کاملا از بین رفته بودند، اما با استفاده از کامپیوتر های قابل حمل و کتابهای درسی دیجیتال، دانش آموزان موفق شدند به درسشان ادامه دهند.

اما مانند هرگونه تغییر اساسی دیگر، جایگزینی کتابهای درسی با کتابخوانهای دیجیتالی، مخالفان و طرفداران خود را دارد.

طرفداران می گویند درس خواندن برای بچه ها جذاب تر می شود و دانش آموزان نیاز به حمل کتابهای سنگین ندارند.

ولی مخالفان می گویند مدارس هنوز آمادگی جایگزینی کتابهای درسی را ندارند و برخی دیگر هم مشکلات زیست محیطی تولید این کتابخوانها را مطرح می کنند.

از سوی دیگر، اخیرا گزارشهایی در آمریکا درباره شرایط سخت کارگران شرکت اپل در چین منتشر شده، که عده ای را نسبت به خرید محصولات آن متردد کرده است.

اما دولت آمریکا می گوید کتابهای درسی دیجیتالی نیاز امروز مدارس در این کشور است و نباید هیچ فرصتی را در استفاده از آنها از دست داد.

فیس‌بوک به زودی عرضه عمومی سهامش را شروع می‌کند

2012-02-01T19:50:49+00:00

فیس‌بوک به زودی عرضه عمومی سهامش را شروع می‌کند. البته تا وقتی که همه بتوانند سهام فیس‌بوک را بخرند، هنوز چند ماهی باقی مانده. در ارزیابی‌های اولیه، ارزش این شبکه اجتماعی آنلاین بین هشتاد تا صد میلیارد دلار تخمین زده شده. اما آیا واقعاً این سایت صد میلیارد دلار می‌ارزد؟

بهرنگ تاج‌دین گزارش می‌دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی‌بی‌سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

اگر مشکلی با تماشای ویدیوها داشتید با ایمیلpersian@bbc.co.uk با ما تماس بگیرید یا از طریق کلیک صفحه تماس با ما پیام خود را ارسال کنید.

جلوگیری از باروری با تابانیدن امواج صوتی به بیضه

2012-01-30T19:23:50+00:00

هنوز مشخص نیست تاثیر درازمدت این روش روی اسپرم چقدر است

پژوهشگرانی که روی شیوه ای تازه برای جلوگیری از باروری کار می کنند، می گویند که به کمک امواج صوتی توانسته اند از تعداد اسپرمها بکاهند.

این آزمایش فعلا روی موش صورت گرفته ولی ممکن است بتوان برای انسان هم به خدمت گرفت، البته اگر مردان حاضر شوند به این روند تن دهند.

محققان دانشگاه کارولینای شمالی گونه ای از امواج فراصوت یا اولتراساوند را به بیضه موشها تابانیده اند. این امواج معمولا برای درمان آسیب دیدگی های ورزشی بکار می رود.

آنها با افزایش فرکانس این امواج توانستند سلولهای سازنده اسپرم را هدف قرار دهند و تولیدشان را به تقریبا صفر برسانند.

این امواج صوتی در دو جلسه، هر کدام به مدت ۱۵ دقیقه، تابانیده شده و تعداد اسپرم موشها را به حدود ۱۰ میلیون اسپرم در هر میلی لیتر کاهش داده است. این رقم بسیار پایین تر از سطحی است که مردان از نظر بالینی نابارور می شوند.

دکتر جیمز سوروتا که این آزمایش را انجام داده، می گوید که می توان از این شیوه برای جلوگیری از بارداری بهره گرفت.

او می گوید: "دستگاه های اولتراساوندی که ما استفاده می کنیم، در مقایسه با تجهیزات پزشکی کاملا ارزان است.می توانید نمونه آن را از وب سایت آمازون حدودا ۱۵۰۰ دلار بخرید. پس اگر آن را در یک درمانگاه بگذارید، شیوه ارزانی برای جلوگیری از بارداری ناخواسته بدست می آورید."

مشخص نیست این شیوه پزشکی تا چه مدت تاثیرگذار باقی می ماند. دکتر آلن پیسی، از دانشگاه شفیلد بریتانیا، می گوید که با یافته های این تحقیق باید محتطانه برخورد کرد، چرا که نتایج بدست آمده در موشها همیشه در مورد انسانها همخوانی ندارد.

مساله دیگر این است که آیا مردان حاضرند بیضه خود را در معرض این امواج صوتی قرار دهند.

به گفته دکتر پیسی، این روند کاهش تعداد اسپرم ممکن است قابل بازگشت به حالت اولیه باشد، ولی باید روی تاثیر درازمدت این امواج فراصوت روی اسپرم بیشتر تحقیق کرد.

مصون شدن باکتری نسبت به واکسن

2012-01-30T04:46:21+00:00

این باکتری سبب مننژیت و ذات الریه می شود

برخی از باکتری ها می توانند با تغییر ساختاری خود علیه واکسن ها مصون شوند.

تحقیقی جدید که در مجله علمی نیچر ژنتیکز (Nature Genetics) چاپ شده، نشان می دهد که واکنش باکتری نموکاکس (pneumococcus) نسبت به واکسن آن از سال ۲۰۰۰ میلادی به این سو تغییر کرده است.

پزشکان می گویند تغییر در ساختار برخی از انواع این باکتری، تاثیر بعضی از واکسنها را در طولانی مدت از بین می برد.

واکسنها به سیستم دفاعی بدن یاد می دهند تا به عفونت حمله کنند. مثلا اگر فردی کزار بگیرد، واکسن در بدن فرد مبتلا، پادتن می سازد تا سمی که در باکتری وجود دارد را از بین برد.

دکتر "روری بودن"، یکی از محققان دانشگاه آکسفورد می گوید: "واکسنهای زیادی وجود دارند که به خوبی کار می کنند چرا که باکتری و ویروس آنها تغییر شکل نمی دهد."

اما باکتری نموکاکس ۹۰ نوع گوناگون دارد. فعالیت هر کدام از آنها در سیستم دفاعی بدن متفاوت است و هر کدام به واکسن خود احتیاج دارند.

سیستم دفاعی

ساخت ۹۰ نوع مختلف واکسن امکان پذیر نیست اما در سال ۲۰۰۰، مقامهای آمریکایی واکسینه کردن در برابر هفت نوع از بیشترین باکتریها را شروع کردند. نتیجه اینکه ابتلا به مننژیت و ذات الریه به سرعت کاسته شد.

در سال ۲۰۰۷، ۷۶ درصد بیماریهای ذات الریه و مننژیت در کودکان زیر پنج سال کمتر شد.

هر سال بیش از ۸۰۰ هزار کودک زیر پنج سال در دنیا به دلیل ابتلا به این بیماری ها جان خود را از دست می دهند.

برخی از این باکتریها پوشش خود را با جمع آوری دی ان ای باکتریهای مرده تغییر می دهند، تا از خود در برابر واکسنها دفاع کنند. به این تغییر "تعویض پوشش" (Capsule Change) می گویند.

محققان با تحلیل ژن این باکتری، پنج مورد تعویض پوشش را در این باکتری ها پیدا کردند.

یکی از آنها پی وان (P1) نام دارد که به سرعت در سال ۲۰۰۷ از شرق به غرب آمریکا شیوع پیدا کرد.

به تازگی واکسن جدیدی ساخته شده است که ۱۳ نوع از این باکتریها را در بر دارد. دکتر "بودن" می گوید: "واکسن آرمانی، واکسنی خواهد بود که همه انواع باکتری نموکاکس را در بر داشته باشد."

پروفسور دریک کروک از دانشگاه آکسفورد می گوید: "باید فهمید چه چیز باعث موفقیت یک واکسن و چه چیز باعث شکست آن می شود."

پروفسور کروک می افزاید: "پژوهشهای ما نشان می دهد که تحقیقهای امروزی برای ساخت واکسنهای جدید، در اکثر موارد موفقیت آمیز بوده است. اما همان طور که انتظار می رود تاثیر واکسنها در طولانی مدت از بین می رود."

دکتر برنارد بیل از مرکز کنترل و جلوگیری از بیماریها در آمریکا می گوید:" واکسن های جدید بسیار موثرند. اما مشاهدات ما نشان می دهد که باکتری ها خودشان را با شرایط جدید وفق می دهند و موفق هم می شوند."

محققان می گویند که این تحقیق کمک می کند تا برای ساخت واکسن های جدید روش های بهتری پیدا شود.

عکس: خلیج گواتر

2012-01-28T16:48:17+00:00

خلیج گواتر نام خلیج نسبتاً کوچکی در طول ساحل مکران در دریای عمان است که در منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران و منتهی‌الیه جنوب غربی پاکستان قرار دارد.

توییتر فارسی در راه است

2012-01-27T20:53:26+00:00

صدها میلیون کاربر سایت اینترنتی توییتر میتوانند در ۱۴۰ کارآکتر حرفهایشان را به گوش همه برسانند. حالا توییتر اعلام کرده که از این به بعد این قابلیت را دارد که بعضی نوشته‌های کاربرانش را در یک کشور خاص نشان ندهد. این در حالی است که توییتر بزودی می‌خواهد نسخه فارسی‌اش را هم ارائه کند.

بهرنگ تاج‌دین گزارش می‌دهد

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه 9

فلش پلیر نسخه 9.0.115.0 برای پخش ویدیوی فرمت h.264

توییتر، فارسی را به مرکز ترجمه خود افزود

2012-01-26T20:14:26+00:00

نیما اکبرپور

بی‌بی‌سی

توییتر چهارشنبه این هفته زبان فارسی را، در کنار زبان‌های راست به چپ دیگر چون عربی، عبری و اردو به مرکز ترجمه خود اضافه کرده است.

در همین راستا شناسه رسمی فارسی هم توسط این سایت راه‌ندازی شده تا به زبان فارسی به کاربران اطلاع‌رسانی کند.

مرکز ترجمه توییتر بخشی از این سایت است که کاربران داوطلب پس از نام‌نویسی در آن، با کمک یکدیگر واژه‌ها و نوشته‌های سایت را به فارسی برگردان می‌کنند.

حاصل این برگردان پس از تأیید، به عنوان واژه‌های معادل در سایت توییتر قرار می‌گیرد.

پس از کامل شدن این ترجمه‌ها، توییتر امکان این را فراهم می‌کند تا کاربران در محیطی کاملاً فارسی توییت کنند.

با اضافه شدن این زبان‌ها تعداد زبان‌های در حال ترجمه در این مرکز به ۲۷ زبان رسیده است.

واکنش‌های کاربران به افزوده شدن زبان فارسی به توییتر تا کنون مثبت بوده است.

تعدادی از کاربران به علت عادت به رابط کاربری انگلیسی حاضر به تغییر زبان سایت به فارسی نیستند، اما انتظار می‌رود این موضوع، در روند پیوستن کاربران تازه به این سایت مؤثر باشد.

توییتر در شناسه رسمی خود به زبان فارسی، برای کمک به فارسی‌سازی از کاربران درخواست کمک کرده است.

افزودن زبان‌های راست به چپ به سایت‌ها و خدمات‌دهندگان مهم و محبوب اینترنت، معمولاً در اولویت نخست قرار ندارد.

یکی از علت‌ها این است که برای اضافه کردن زبان‌های چپ به راست نیازی به بازنگری‌های فنی در سایت نیست. اما افزودن زبان‌هایی چون فارسی که از راست به چپ نوشته می‌شوند، نیاز به تغییرات زیادی دارد.

برای سایت توییتر، مسائلی چون نیم‌فاصله در هش‌تگ‌ها، عملگرهای جست‌وجو در توییت‌ها، استفاده همزمان از حروف فارسی و لاتین در نوشتن توییت، درج شناسه کاربری در میان متن و مواردی از این قبیل چالش‌هایی فنی شمرده می‌شوند که نیاز به بازنگری در سایت را الزامی می‌کنند.

توییتر نخستین سایتی است که امکان میکروبلاگینگ یا کوته‌نوشته‌های ۱۴۰ کاراکتری را فراهم کرده است.

کاربران این سایت در ابتدا به این پرسش سایت، پاسخ می‌دادند که "هم اکنون مشغول چه کاری هستید". اما پس از استفاده کاربران از این سایت به عنوان ابزار خبررسانی به ویژه پس از انتخابات ریاست جمهوری گذشته در سال ۱۳۸۸، این پرسش به این صورت تغییر کرده است: چه اتفاقی افتاده است؟

پیش از این هم سایت گوگل با ایجاد یک وبلاگ رسمی فارسی، به طور رسمی فارسی‌سازی برخی از خدمات خود را آغاز کرده بود. فیس‌بوک نیز تقریباً دو سال پیش محیطی فارسی را برای کاربران فراهم کرده بود.

بازداشت دو مقام ارشد یک شرکت فرانسوی پروتز پستان

2012-01-26T19:52:27+00:00

دو مقام ارشد سابق یک شرکت فرانسوی که پروتز پستان غیر استاندارد تولید کرده بود، بازداشت شدند. آنها متهم هستند، که جان ده ها هزار زن را به خطر انداخته اند. از زنانی که از این پروتزها استفاده کرده اند خواسته شد که آنها را از بدنشان خارج کنند.

فریبا صحرایی گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

اگر مشکلی با تماشای ویدیوها داشتید با ایمیلpersian@bbc.co.uk با ما تماس بگیرید یا از طریق صفحه تماس با ما پیام خود را ارسال کنید.

واکسن جدید و امیدهای تازه برای آینده

2012-01-26T18:35:47+00:00

دانشمندان دانشگاه دوک آمریکا با استفاده از نانوذرات، واکسنی ساخته اند که بسیارموثرتر از واکسن های معمولی است. تولید این واکسن ها، امید مبارزه با بیماریهای عفونی مختلف در آینده نزدیک را افزایش داده است.
شهریار صیامی گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

واکسن جدید و امیدهای تازه برای آینده

2012-01-26T16:11:42+00:00

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

مرگ تلویزیون آنالوگ به سود اینترنت پهن‌باند

2012-01-26T16:01:51+00:00

مهندسان بریتانیایی در تلاشند تا از طیف سیگنال‌های تلویزیونی آنالوگ برای ارائه خدمات اینترنت پرسرعت استفاده کنند.

انتقال فناوری تلویزیون از آنالوگ به دیجیتال در بریتانیا از سال ۲۰۰۷ شروع شده و قرار است تا سال ۲۰۱۲ این انتقال کامل شود.

ایستگاه پخش تلویزیونی در دهه ۳۰ میلادی

دستگاه‌هایی مثل رادیو و تلویزیون، گیرنده‌هایی هستند که تنها می‌توانند یک محدوده فرکانسی مشخص را دریافت کنند. به این معنا که برای هر دستگاه، محدوده‌ای خاص از کل طیف، تعیین شده است.

همزمان با مرگ تدریجی تلویزیون آنالوگ و حضور تمام و کمال تلویزیون دیجیتال، دیگر به بخش بزرگی از طیف سیگنال‌های ویژه تلویزیون آنالوگ، نیازی نیست و حالا قرار است که از آن استفاده‌های دیگری شود.

پخش تلویزیونی آنالوگ نسبت به دیجیتال، طیف وسیع‌تری از سیگنال را به خود اختصاص می‌دهد.

حالا در بریتانیا این طیف آزادشده، قرار است که امسال به حراج گذاشته شود. آفکام، نهاد ناظر بر رسانه‌های بریتانیا، برگزارکننده این حراج است.

اپراتورهای موبایل از جمله علاقمندانی هستند که برای به دست آوردن بیشترین سهم از این طیف در کمین نشسته‌اند. آنها در پی آن هستند که، کیفیت اینترنت پهن‌باند گوشی‌ها و تبلت‌ها را بالاتر ببرند.

ریس هرد از آفکام در این باره می‌گوید:

جامعه امروزی هر چه بیشتر به ابزارهای همراه متکی می‌شود. این موضوع باعث افزایش چشمگیر تقاضای استفاده از خدمات دیتا روی شبکه تلفن همراه می‌شود. کاربران برای ایمیل، ویدئو، مسنجر، رهیابی و شبکه‌های اجتماعی از خدمات دیتا استفاده بیشتری خواهند کرد. اما مهم‌ترین نکته این است که برای پخش تلویزیونی از طیف سیگنال‌هایی استفاده می‌شود که می‌توانند مسافت‌های زیادی را طی کنند و از موانع جامدی چون دیوار هم رد شوند.

استفان زل از مشاوران کولیگو می‌گوید: می‌توانیم بر همین بستر فناوری جدیدتری را پیاده کنیم. درست مانند شبکه3G که جای خود را به شبکه 4G می‌دهد. برای درک بهتر موضوع، می‌توان فرض کرد که آزادراهی دارید که روی آن چهار آزادراه دیگر احداث می‌کنید. در این حالت زمین بیشتری را اشغال نکرده‌اید اما تعداد خودروهایی را که از آنجا رد می‌شوند چهار برابر کرده‌اید که به دنبال آن راه‌بندان هم کمتر می‌شود. الان در کمبریج پروژه‌ای به نام فضای سفید یا white space در جریان است که دقیقاً می‌خواهد همین کار را با طیف سیگنال‌های تلویزیونی انجام دهد. معمولاً بخش زیادی از طیف بی‌استفاده می‌ماند. این پروژه می‌خواهد با کمک فناوری آنها را پیدا کند و به کار بگیرد.

مهندسان شرکت تی‌تی‌پی در هارتفوردشایر با پژوهشگران پروژه white space کمبریج همکاری می‌کنند. آنها فناوری تازه‌ای را به آزمایش گذاشته‌اند که قرار است اینترنت را به مناطق دوردست برساند.

اندرو فل از همین شرکت می‌گوید:

هدف این فناوری این است که اینترنت پهن‌باند را به صورت بی‌سیم به مناطقی برساند که ساکنانش به ADSL دسترسی ندارند یا سرعت ADSL شان پایین است. در اصل، یک سیگنال UHF است که در فضایی که به سیگنال‌های تلویزیونی اختصاص داده شده، کار می‌کند.

این فناوری از فاصله‌های خالی و بدون استفاده‌ای که بین شبکه‌های تلویزیونی فعلی وجود دارند، استفاده می‌کند. در واقع، کار ما این است که با به کارگیری روش‌های مختلف برای انتقال امواج، سیگنال‌ها را به مناطق دوردست بفرستیم و دریافت کنیم. ما اینجا در شرکتمان یک ایستگاه فرسنتده راه انداخته‌ایم که سیگنال‌ها را به دهکده‌های اطراف می‌رساند و با آنها ارتباط برقرار می‌کند. ما به طور خاص روی دهکده اورول متمرکز شده‌ایم چون چون از همه به ما نزدیک‌تر است و تقریبا ۶ کیلومتر فاصله دارد.

یکی از مشاوران این شرکت تجهیزاتی را در اتاقش در دهکده اورول گذاشته است. قبل از این آزمایش سرعت اینترنت بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوبیت در ثانیه بود. با این فناوری آزمایشی تازه، سرعت اینترنت به ۸ مگابیت در ثانیه رسیده است.

با این سرعت می‌توان به صورت آنلاین فیلم دید و از خدماتی مکالمه صوتی چون اسکایپ استفاده کرد.

با این حساب درست است که تلویزیون‌های آنالوگ از دور خارج می‌شوند اما امواج مورد استفاده آنها کماکان پُرترافیک خواهند بود.

عکس: گونه های تازه و عجیب جانوران

2012-01-26T12:07:50+00:00

عکس هایی از گونه های جدید و جالب جانوران که اخیرا توسط دانشمندان کشف شده است.

قدیمی ترین لانه دایناسورها پیدا شد

2012-01-24T23:17:01+00:00

قدمت این لانه ها که شامل تخم دایناسور است به ۱۹۰ میلیون سال می رسد

قدمت یک محل تخمگذاری دایناسورها که در آفریقای جنوبی پیدا شده ۱۰۰ میلیون سال از قدیمی ترین لانه قبلی بیشتر است.

فسیل شناسان ۱۰ لانه مختلف که هر کدام شامل مجموعه هایی از ۳۴ تخم به اندازه شش تا هفت سانتیمتر است را یافته اند.

این فسیل ها متعلق به "پروساروپاد" ماسوسپوندیلوس است که از خویشاوندان ساروپادهای گردن دراز مانند دیپلودوکوس است.

آنها می گویند که ماسوسپوندیلوس ها مکررا به این نقطه بازگشته و آنجا تخم می گذاشته اند.

این یافته ۱۹۰ میلیون ساله که جزئیات آن در نشریه "اقدامات آکادمی ملی علوم" چاپ شده همچنین شامل اسکلت دایناسورها در مرحله اولیه جنینی است.

این لانه ها در نواری ۲۵ متری از صخره ها در "پارک ملی مناطق مرتفع دروازه طلایی" پیدا شد.

محققان می گویند که سایت های خیلی بیشتری در این صخره ها مدفون است و به مرور زمان هویدا خواهد شد.

اما یافته کنونی دانش بشر درباره اولین روزهای زندگی دایناسورها را تا حدود زیادی گسترش می دهد.

دیوید اوانز از بخش فسیل شناسی موزه "رویال آنتاریو" می گوید: "هرچند رکوردهای فسیلی زیادی از دایناسورها وجود دارد، ما اطلاعات فسیلی خیلی کمی درباره بیولوژی تولید مثل آنها، به خصوص برای دایناسورهای اولیه داریم."

"این رشته فوق العاده از لانه های ۱۹۰ میلیون ساله برای اولین بار جزئیات تولید مثل دایناسورها در اوایل دوران تکاملی آنها را در برابر دیدگان ما قرار می دهد و سندی از استراتژی های لانه سازی را - که نمونه های خیلی جدیدتر آن موجود بود - ارائه می دهد."

کودکان انگلیسی ویتامین دی لازم را دریافت نمی کنند

2012-01-24T18:27:47+00:00

به زنان باردار، آنها که بچه شیر می دهند، سالمندان و کسانی که در معرض تابش نور خورشید نیستند توصیه می شود از مکمل های دارویی استفاده کنند

مقامات پزشکی و بهداشتی انگلستان می گویند به طور جدی نگران این هستند که کودکان و برخی بزرگسالان ویتامین دی مورد نیازشان را دریافت نکنند.

بر اساس دستورالعمل های دولتی برخی گروهها از جمله کودکان زیر پنج سال در انگلستان باید هر روز ویتامین دی مکمل مصرف کنند. بر اساس گزارش ها در پانزده سال گذشته نرمی استخوان کودکان افزایش پیدا کرده است.

دکتر بنجامین جاکوبز از بیمارستان سلطنتی ارتوپدی ملی می گوید، بررسی ها و مطالعات نشان می دهد ارتباط هایی هم بین کمبود ویتامین دی و بیماری های قلبی و برخی از انواع سرطان وجود دارد. آمار می گوید از هر چهار کودک نوپا در بریتانیا، یک کودک دچار کمبود ویتامین دی است.

ویتامین دی اساسا از نور خورشید تامین می شود و این در حالیست که زیاد در معرض نور خورشید قرار گرفتن احتمال ابتلا به سرطان پوست را زیاد می کند.

به زنان باردار، زنانی که بچه شیر می دهند، کودکان زیر ۵ سال و افراد بالای ۶۵ سال و آنها که به اندازه کافی در معرض تابش نور خورشید قرار نمی گیرند، توصیه می شود که از مکمل های دارویی ویتامین دی استفاده کنند.

کمبود ویتامین دی می تواند باعث افزایش احتمال ابتلا به بیماری های ناشی از ضعف و نارسایی موسوم به نرمی استخوان شود.

ویتامین دی یکی از ویتامین‌های محلول در چربی است که در بسیاری از مواد غذایی مانند ماهی، تخم‌ مرغ، شیر غنی‌شده و روغن کبد ماهی یافت می‌شود. این ویتامین برای محکم کردن استخوان‌ ها و دندان ها مفید بوده و همچنین به حفظ قدرت عضلانی و جذب کلسیم بدن کمک می ‌کند.

بر اساس گزارش های پزشکی، ایرانی ها هم کمبود ویتامین دی دارند و برای جبران این کمبود تا کنون برنامه ریزی هایی هم انجام شده که از جمله آنها غنی کردن شیر و دوغ با این ویتامین است.

اروپا می‌خواهد به کاربران اینترنت "حق فراموش شدن" بدهد

2012-01-24T01:35:46+00:00

کميسيون اروپا: اشخاص حق دارند اطلاعات اينترنتیشان را کنترل کنند

کمیسیون اروپا، قانونی را در دست بررسی دارد که بنا به آن، کسانی که از اینترنت استفاده می‌کنند "حق فراموش شدن" دارند.

اگر این قانون به تصویب برسد، افراد می‌توانند ازشرکت‌ها بخواهند اطلاعاتشان را پاک کنند و شرکت‌ها هم باید قبول کنند.

بنا به این طرح، شرکت‌ها تنها زمانی می‌توانند اطلاعات شخصی افراد را نگه دارند که بتوانند ثابت کنند، از نظر قانونی نگهداری این اطلاعات ضروری است.

جزئیات این قانون توسط ویوین ردینگ، رئیس کمیسیون اروپا، در کنفرانس طراحی زندگی دیجیتالی در شهر مونیخ آلمان بیان شد.

متیو نیومن، سخنگوی خانم ردینگ، گفت که این قانون به نوجوانان و جوانان کمک خواهد کرد تا اطلاعات اینترنتی خود را کنترل کنند.

"این قوانین برای جوانانی است که درباره عواقب عکس‌ها و اطلاعاتی که در شبکه‌های اجتماعی می‌گذارند، آگاهی ندارند."

آقای نیومن گفت، اگر جوانی اطلاعات "خجالت‌آورش" را پاک نکند، پیدا کردن کار و شغل مناسب برایش سخت می‌شود.

به گفته او چیزی که اشخاص حق پاک کردن آن را ندارند، اطلاعات قانونی و پزشکی آنهاست.

طبق این قانون، در صورتی که اطلاعات گم شود یا بر اثر هک شدن وب‌سایتی در دست شخص سومی قرار گیرد، شرکت‌ها باید هر چه زودتر به مشتریان خود اطلاع بدهند.

خانم ردینگ می‌گوید، در شرایط عادی این اطلاع‌رسانی باید در عرض ۲۴ ساعت انجام شود.

او گفت، اگر شرکت‌ها بخواهند از اطلاعات شخصی افراد استفاده کنند، باید از آن شخص اجازه بگیرند و دلیل استفاده از اطلاعات اشخاص هم باید مشخص شود.

به گفته آقای نیومن، در صورت تصویب این قانون، دسترسی مردم به اطلاعاتشان ساده‌تر می‌شود و می‌توانند اطلاعات خود را از شرکتی به شرکت دیگر منتقل کنند.

خانم ردینگ می‌گوید، موقعیت‌هایی وجود دارد که تحت آنها این قانون قابل اعمال نخواهد بود: "آرشیوهای روزنامه‌ها مثال خوبی است. قانون حق فراموش شدن، نمی‌تواند تاریخ را از بین ببرد."

در صورت تصویب این قانون، برای نخستین بار، مجموعه‌ای از قوانین مربوط به اطلاعات شخصی در سطح اروپا ایجاد می‌شود.

این قانون شامل حال شرکت‌های خارجی که در این اتحادیه مشغول به کار هستند هم می‌شود. حتی اگر کامپیوتر‌های مرکزی آنها خارج از اتحادیه اروپا باشد.

خانم ردینگ می‌گوید که این قانون باعث ساده شدن مقررات موجود می‌شود و حتی شرکت‌ها می‌تواند میلیاردها دلار از این راه صرفه‌جویی کنند.

فایننشال تامز، از ران زینک، مدیر ارشد اجرایی مایکروسافت در اروپا نقل می‌کند که او نگران است این قانون "جزیی‌نگر و دستوری" باشد.

شبکه اجتماعی فیس‌بوک هم خواستار جزییات بیشتری درباره این طرح شده است.

اما فیس بوک گفته است: "ما از نظر خانم ردینگ استقبال می‌کنیم که قوانین خوب باعث رشد اقتصادی و ایجاد شغل می‌شود، به جای اینکه مانع از آن شود. ما منتظر خواهیم ماند تا ببینیم این قانون چگونه پرداخته می‌شود تا این دو هدف را تامین کند، ضمن این که از حقوق کاربران اینترنت را محافظت کند."

سایت‌های گوگل و یاهو هم گفته‌اند در حال حاضر در این زمینه، قادر به موضع‌گیری نیستند.

بنا به گزارش خبرگزاری رویترز، شرکتهایی که این قانون را رعایت نکنند، ممکن است به اندازه یک درصد از درآمد سالانه خود جریمه می‌شوند.

مقررات جدید باید به تصویب اعضای اتحادیه اروپا برسد و بعد پارلمان اروپا آن را تصویب کند، بنابراین اجرای آن ممکن است دو تا سه سال طول بکشد.

قطع تحقیقات در مورد آنفلوآنزای مرغی به دلیل نگرانی از سوء استفاده تروریستها

2012-01-21T16:30:27+00:00

در حالی که ویروس H5N1 که نوعی ویروس آنفلوآنزای مرغی است، برای انسانها بسیار مرگبار است اما تا کنون تلفات محدودی برجا گذاشته، زیرا به سادگی از انسان به انسان سرایت نمی کند

دانشمندانی که موفق به خلق نوع جدید و بالقوه مرگبارتری از آنفلوانزای مرغی شده بودند، به دلیل نگرانی از سوء استفاده احتمالی توسط تروریستها تحقیقات خود را موقتا متوقف کرده اند.

این پژوهشگران در نامه ای که در دو نشریه علمی "ساینس" و "نیچر" منتشر کرده اند، خواستار آن شده اند که در مورد ارزش و همچنین خطرات انجام چنین مطالعاتی بحث و گفتگو صورت بگیرد.

مقاما های آمریکایی ماه گذشته از مولفان این تحقیقات خواستند که پیش از انتشار مقالات خود، جزییات مهمی را از آنها حذف کنند.

گروهی از مشاوران دولت آمریکا هشدار داده بودند که اطلاعات موجود در این تحقیقات ممکن است برای اقدامات تروریستی مورد استفاده قرار بگیرد.

متخصصان ایمنی در حوره تحقیقات بیولوژیک نگرانند که یک نوع تغییر یافته و مسری تر از ویروس آنفلوآنزای مرغی ممکن است باعث همه گیری مرگباری شود که تلفات آن حتی از شیوع آنفلوآنزای اسپانیایی در اوایل قرن بیستم هم بیشتر باشد.

در فاصله سالهای ۱۹۱۸ تا ۱۹۱۹ که ویروس مرگبار موسوم به آنفلوآنزای اسپانیایی در جهان شایع شد، حدود ۴۰ میلیون نفر جان خود را از دست دادند.

'اقدام درست'

هیاتی که در وزارت بهداشت آمریکا در مورد ایمنی تحقیقات بیولوژیک به دولت مشاوره می دهد، توصیه کرده است که جزییات مهمی از محتوای مقالات مربوط به این تحقیقات تازه حذف شود و همین مسئله باعث واکنشهای خشمگینانه ای در سطح بین المللی شده است.

ران فوشیر، از محققان مرکز پزشکی اراسموس در روتردام هلند به نشریه علمی "ساینس اینسایدر" گفت "من ترجیح می دادم که این ماجرا این همه جنجال به پا نمی کرد، اما حالا که به پا کرده کاری در مورد آن نمی توان کرد."

او افزود که "به همین دلیل فکر می کنم این حرکت اقدام درستی بوده است."

در حالی که ویروس H5N1 که نوعی ویروس آنفلوآنزای مرغی است، برای انسانها بسیار مرگبار است اما تلفات آن تا کنون محدود بوده است، زیرا به سادگی از انسان به انسان سرایت نمی کند.

اما پژوهشگران دانشگاه اراسموس هلند و دانشگاه ویسکونسین - مدیسون آمریکا در پژوهشی مشترک، این ویروس را به شکلی تغییر دادند که امکان سرایت آن بین موش خرما‌‌‌‌ها بسیار بیشتر شد.

دو نشریه علمی اکنون می خواهند که نتایج این تحقیقات را به استثنای بخشهای حساس آن، منتشر کنند و همزمان مسئولان آنها در حال رایزنی با دولت آمریکا هستند تا راهی برای ارائه این اطلاعات به "دانشمندان مسئول" پیدا شود.

سازمان بهداشت جهانی ماه دسامبر گذشته در بیانیه ای اعلام کرد که محدود کردن دسترسی عمومی به نتایج تحقیقات، به توافق حاصل شده میان اعضای سازمان لطمه خواهد زد.

هیات مشاور دولت آمریکا در حوزه ایمنی تحقیقات بیولوژیک از ۱۸ کارشناس دولتی و ۲۳ متخصص خارج از دولت تشکیل شده است.

این نهاد که می تواند به پژوهشگران توصیه هایی کند، قادر نیست مانع از انتشار تحقیقات آنها شود.

دانشمندانی که تحقیقات اخیر در مورد نوع جدید ویروس آنفلوآنزای مرغی را انجام داده اند، در نامه ای که روز جمعه منتشر کردند نوشته اند که دانش مربوط به انواع مسری تر ویروس آنفلوآنزا پیش از پیدایش آنها در طبیعت، برای کمک به تضمین بهداشت و سلامتی عمومی مهم است.

گزارشها حاکی است که در جریان یک نشست سازمان بهداشت جهانی در ماه فوریه، ممکن است موضوع انتشار این تحقیقات مورد بحث قرار گیرد.

حمله "تلافی جویانه" هکرها به سایت های دولت آمریکا

2012-01-20T18:22:00+00:00

در پی مسدود شدن سایت مگاآپلود به وسیله دولت آمریکا، هکرهای اینترنتی به سایت های وزارت دادگستری ایالات متحده، پلیس فدرال این کشور و اتحادیه فیلم سازان آمریکا حمله کردند.

هکرها با هدایت گروه آنانیموس توانستند با هدایت حجم بالایی از ترافیک اینترنتی به این سایت ها، مانع از دسترسی کاربران به آنها برای چند ساعت شوند.

هکرها با ارسال لینک های اینترنتی به کاربران هوادار خود باعث شدند تعداد کاربران سایت های مورد حمله به شدت افزایش یابد و همین موضوع آنها را از دسترس سایر کاربران خارج کرد.

این حملات پس از آن صورت گرفت که دولت آمریکا سایت مگاآپلود را به اتهام نفض مالکیت معنوی تولیدات رسانه ای مسدود کرد.
گروه آنانیموس با صدور بیانیه ای مسوولیت حمله به ده سایت را برعهده گرفت.

بیشتر سایت های مورد حمله پس از چند ساعت اختلال دوباره در دسترس کاربران قرار گرفتند.

پلیس خودروهای گران قیمت کیم دات کام، مدیر مگاآپلود را توقیف کرد

مگاآپلود یک سایت اشتراک گذاری فایل های دیجیتال است و کاربران فیلم، موسیقی و دیگر محصولات چندرسانه ای را بر روی آن قرار می دهند تا دیگران بتوانند به این تولیدات دسترسی داشته باشند.

وزارت دادگستری آمریکا پنجشنبه با مسدود کردن این سایت و دیگر سایت های وابسته، موسسان آن و کارکنانش را به نقض قوانین مالکیت معنوی متهم کرد.

چهار نفر از کارکنان مگاآپلود به درخواست مقام های قضایی آمریکا در زلاندنو بازداشت شده اند.

پلیس همچنین مقداری پول نقد، خودروهای گران قیمت و یک اسلحه را از محل اقامت کیم دات کام، مدیر آلمانی مگاآپلود به دست آورده است.

بازداشت شدگان روز جمعه برای تفهیم اتهام روانه دادگاه شدند.

سایت مگاآپلود با ۱۵۰ میلیون کاربر در هنگ کنگ مستقر است و روزانه ۵۰ میلیون نفر به آن مراجعه می کنند.

حمله دولت آمریکا به سایت مگاآپلود یک روز پس از اعتصاب صدها سایت از جمله دانشنامه اینترنتی ویکیپدیا در اعتراض به بررسی طرح هایی در کنگره آمریکا برای محدود کردن اینترنت انجام شد.

'قوای شناختی مردان در حضور زنان جذاب تضعیف می شود'

2012-01-19T19:25:11+00:00

تحقیقات دانشمندان هلندی نشان می دهد که معاشرت با زنان می تواند قوای شناختی مردان را موقتا تضعیف می کند.

گروهی از دانشمندان رفتار شناسی دانشگاه رادبوند نایمخن هلند، می گویند یک ملاقات ساده با زنان می تواند به نقصان ذهنی و حواس پرتی گذرا در مردان منجر شود؛ حتی در مواردی مانند چت اینترنتی که میزان جذابیت یا در دسترس بودن زن مشخص نیست.

در این تحقیق آمده است که در مواردی "ذکر چندباره اسمهای زنانه توانسته قوای شناختی یک مرد را تحت تاثیر قرار دهد." در مورد دیگر حتی یک پیام کوتاه با تلفن همراه هم به همین نتیجه منجر شده است.

تکامل زیستی مردان از جمله دلایلی است که برای توضیح این رفتار ارائه شده است.

تازه ترین مطالعه ای که یوهان کارمانس، از محققان این دانشگاه، در سال ۲۰۰۹ انجام داد، نشان داد قوای شناختی مردان، و نه زنان، بعد از ۵ تا ۷ دقیقه معاشرت با یک غریبه جذاب افت می کند.

چگونگی آزمایش

دانشمندان ابتدا با انجام آزمایشهایی توانایی قوای شناختی شرکت کنندگان را اندازه گرفتند. سپس از شرکت کنندگان خواستند که چند لغت کوتاه را با صدای بلند در مقابل دوربین بخوانند. در این مقطع ناظری که آنها فقط نامش را می دانستند، فعالیت آنها را تحت نظر داشت. در مرحله نهایی بار دیگر توانایی شناختی شرکت کنندگان اندازه گرفته شد.

بر اساس این تحقیق "اغلب شرکت کنندگان بعد از اینکه متوجه شدند یک زن بر فعالیتشان نظارت می کند، قوای شناختی شان کاهش پیدا کرد." این در حالی است که توانایی قوای شناختی زنان تحت تاثیر جنسیت فرد ناظر قرار نمی گرفت.

در آزمایشی دیگر فقط به شرکت کنندگان گفته شد که در هنگام آزمایش، یک نفر در اتاق مجاور برای آنها پیام کوتاه ارسال می کند. فقط نام ارسال کننده پیام کوتاه به شرکت کنندگان گفته شد اما هیچ پیام کوتاهی فرستاده نشد.

نتیجه آزمایش مردانی که منتظر پیام کوتاه از جانب یک ناظر زن بودند، بدتر از آنهایی بود که منتظر پیام کوتاه ناظر مرد بودند.

تفاوت مردان و زنان

این محققان می گویند تکامل زیستی مردان به گونه ای است که آنها خودآگاه یا ناخودآگاه، به دنبال فرصت های جفت گیری هستند. بنابراین مردان بیش تر از زنان احتمال دارد که "از موقعیت های خنثی، برداشت های جنسیتی کنند" و اولین هزینه این واکنش آنی را ذهن می پردازد.

برای بسیاری از مردان احتمالا پیش آمده که هنگام مکالمه با زنان جذاب، کلماتشان را گم کنند.

این دانشمندان هلندی می گویند: "مردان وقتی که با زنی تلفنی صحبت می کنند یا حتی منتظر تماس او هستند، وقتی در اینترنت با زنی چت می کنند، یا وقتی که در اتاق انتظار خانم دکتر جدیدشان هستند، قوای شناختی شان تحت تاثیر قرار می گیرد."

ابراز نگرانی سازمان بهداشت جهانی از افزایش سقط جنین

2012-01-19T16:56:26+00:00

متخصصان می گویند نگاه منفی و انتقادی و جرم تلقی کردن سقط جنین عملا نتوانسته موفقیت‌آمیز باشد

سازمان بهداشت جهانی از افزایش سقط جنین در سراسر جهان ابراز نگرانی کرده و می گوید این کار سلامت زنان را در معرض خطر قرار می دهد.

این سازمان اعلام کرده که نرخ سقط جنین در جهان نرخ ثابتی است و ۲۸ نفر از هر ۱۰۰۰ زن دست به سقط جنین می زنند.

نشریه پزشکی لانست که گزارش سازمان بهداشت جهانی را منتشر کرده می نویسد این روند "بسیار نگران کننده" است.

سقط جنین های خطرناک و غیربهداشتی یکی از عوامل اصلی مرگ و میر زنان باردار در سراسر جهان است.

منظور از سقط جنین خطرناک و غیربهداشتی آن دسته از سقط جنین هایی است که خارج از محیط بیمارستان، کلینیک و محیط های پزشکی صورت می گیرند و فاقد نظارت های لازم و کافی است.

زنان در چنین محیط هایی در مقابل ابتلا به عفونت و خونریزی بسیار آسیب پذیرترند.

مرگ و میر ناشی از سقط جنین

در کشورهای در حال توسعه، به ویژه کشورهایی که قوانین سخت گیرانه تری درباره سقط جنین دارند، اکثر سقط جنین ها حالت خطرناک و غیربهداشتی دارند. ۹۷ درصد سقط جنین هایی که در آفریقا صورت می گیرند، نیز همین وضع را دارند.

۹۵ درصد سقط جنین ها در آمریکای لاتین خطرناکند. این آمار در آسیا ۴۰ درصد، اقیانوسیه ۱۵ درصد و در اروپا ۹ درصد است.

پژوهشگران برای تهیه این آمارها از اسناد بیمارستان ها، نظرسنجی و آمارهای رسمی استفاده کردند که در مجموع کاری بس دشوار بود.

آنها به این نتیجه رسیدند که با وجود کاهش نرخ سقط جنین از سال ۱۹۹۵ به این سو، این کاهش اکنون به سطح ثابتی رسیده و متوقف شده است و با توجه به افزایش جمعیت جهان، می توان گفت که در مقایسه با سال ۲۰۰۳ شمار سقط جنین های صورت گرفته در سال ۲۰۰۸ حدود دو میلیون و دویست هزار مورد بیشتر بوده است.

در میان کشورهای توسعه یافته توسل به سقط جنین کاهش یافته و از رقم ۳۶ درصد در سال ۱۹۹۵ به رقم ۲۶ درصد در سال ۲۰۰۸ رسیده است.

اما در میان کشورهایی که در مورد سقط جنین قوانین سخت گیرانه دارند، این سخت گیری ها به معنای کاهش موارد سقط جنین نبوده و حتی در مواردی روند معکوس و افزایشی داشته است.

پروفسور بورلی وینیکوف، عضو یک سازمان طرفدار دسترسی به سقط جنین های ایمن در نشریه پزشکی لانست نوشت: "سقط های غیرایمن و خطرناک یکی از پنج عامل اصلی مرگ و میر در حین بارداری است و از هر هفت یا هشت زنی که در این مدت جان خود را از دست می دهند، یکی در اثر سقط جنین می میرد".

پروفسور وینیکوف افزود آمارها و اطلاعات نشان می دهد زنانی که اراده سقط جنین در بارداری های ناخواسته را دارند، به هر قیمتی به این کار دست می زنند، حتی اگر این کار در کشورشان غیر قانونی باشد و یا حتی احتمال مرگ خودشان در میان باشد.

دکرت ریچارد هورتون، سردبیر نشریه لانست هم می گوید "این آمارها بشدت نگران کننده هستند و نشان می دهند که پیشرفت های بدست آمده در دهه ۱۹۹۰ میلادی اکنون معکوس شده اند".

وی معتقد است که نگاه منفی به سقط جنین و غیرقانونی کردن آن اقداماتی بیرحمانه و شکست خورده هستند.

مرگ خفاش ها 'کشاورزی آمریکا' را تهدید می کند

2012-01-19T03:26:07+00:00

خفاش های مبتلا به بیماری بینی سفید رفتارهای غیر معمول از خود بروز می دهند

یک بیماری قارچی باعث مرگ نزدیک به هفت میلیون خفاش در شش سال گذشته درآمریکا شده است. این بیماری که به نام "بینی سفید" شناخته شده، کشاورزان و حامیان طبیعت را در آمریکا بسیار نگران کرده است.

این نگرانی ها به دولت آمریکا هم رسیده و اخیرا کنگره این کشور، مبلغ چهار میلیون دلار بودجه برای کنترل و تحقیق درباره آن اختصاص داده است.

میزان مرگ خفاشها را که اداره حیات وحش و شیلات آمریکا روز چهارشنبه (۲۸ ژانویه) اعلام کرده، از آنچه قبلا تصور می شد بسیار بیشتر است. این حادثه از آن جهت بیشتر جلب توجه کرده که می تواند برای کشاورزان زیانبار باشد.

آخرین سرشماری خفاشها در سال ۲۰۰۹ در آمریکا انجام گرفت. اما سرشماری جدید نشان می دهد که میزان تلفات این حیوانات، ۵ تا ۶ برابر بیشتر از تخمین قبلی است.

مسئولان محیط زیست آمریکا می گویند، در برخی از ایالات اين کشور، تمامی خفاشها از بین رفته اند و اگر این موضوع به طور جدی پیگیری نشود، ممکن است جمعیت آنها در شمال شرقی آمریکا کاملا از بین برود.

این بیماری که برای اولین بار درسال ۲۰۰۶، در ایالتهای شمال شرقی آمریکا، از جمله نیویورک، ورمانت و نیوجرسی دیده شد، از طریق قارچهای سفیدی که بر روی بینی خفاشها بوجود می آید، شناسایی می شود.

این قارچها با سرما سازگاری دارند و از راه پوست به بدن خفاشها نفوذ می کنند.

خفاشهای مبتلا به "بینی سفید" حرکات عجیبی را از خود نشان می دهند.

مثلا خیلی در ارتفاع پایین پرواز می کنند، به جای شبها، روزها از غارهای خود خارج می شوند و یا دیگر به خواب زمستانی نمی روند.

گاهی هم درهوای سرد زمستانی به دنبال غذا ازپناهگاههای خود خارج می شوند و جانشان را از دست می دهند.

تحقیقاتی که زیست شناسان انجام داده اند نشان می دهد، درغارهایی که "بینی سفید" شیوع پیدا می کند، ۹۹ درصد خفاشها از بین می روند.

آنها معتقدند اگر نسل خفاشها از بین برود، برای انسانها هم مشکلات زیادی ایجاد خواهد شد، از جمله مشکلات اقتصادی.

مثلا در آمریکا، در خیلی از مزارع، برای کشتهایی مثل پنبه و ذرت به جای آفت کش از خفاشها استفاده می شود.

دانشمندان می گویند یک خفاش ماده که به سن باروری رسیده باشد، می تواند هر شب، به اندازه وزن خود، حشره مصرف کند.

این برای کشاورزان بسیار مهم است، چراکه برآوردها نشان می دهند اگر خفاشها نباشند، مخارج کشاورزان برای خرید آفت کشها در آمریکا چند برابر می شود.

خفاشها در مبارزه با حشراتی که حامل بیماری ها هستند، نیز نقش مهمی را ایفا می کنند.

اما بسیاری از عواقب ناپدید شدن این پستانداران، برای انسانها شناخته شده نیست و تنها پس از منقرض شدن آن بروز خواهد کرد.

زیست شناسان امیدوارند با بررسی بیماری مشابهی که چندی پیش در اروپا میان خفاشها شیوع پیدا کرده بود، راه حلی برای ریشه کن کردن بیماری "بینی سفید" پیدا کنند.

خفاشهای اروپایی پس از مدتی دست و پنجه نرم کردن با این بیماری توانستند، در نهایت به زندگی خود ادامه بدهند.

کشف نوع جدیدی از بیماری سل که 'قابل مداوا نیست'

2012-01-17T20:03:22+00:00

انواع جدیدی از باکتری سل در مقابل داروها کاملا مقاوم شده‌اند

پزشکان در هند گزارش داده‌اند که برای اولین به نوعی از باکتری بیماری سل برخورده‌اندکه کاملا در مقابل داروی آنتی‌بیوتیک مقاوم است.

نگرانی از بابت انواعی از بیماری سل که مانند نوع مقاوم آن در هند، نسبت به داروها واکنش نشان نمی دهند، رو به افزایش است زیرا اخیرا مواردی از آن در کشورهای ایران و ایتالیا مشاهده شده است.

پزشکان در شهر مومبای (بمبئی) می‌گویند که داروهای بیماری سل بر روی ۱۲ بیمار کاملا بی اثر بوده و سه تن از آن‌ها تا کنون جان سپرده‌اند.

وزارت بهداشت هند سرگرم بررسی این موضوع است و گروهی از پزشکان را برای تحقیق درباره آن به مومبای فرستاده است.

بیماری سل یا ذات‌الریه، از نظر تعداد قربانیانی که در جهان به جا می گذارد، بعد از ایدز، در مقام دوم قرار دارد.

معمولا به بیماران مبتلا به سل داروهایی به مدت شش تا ۹ ماه داده می‌شود تا بیماری کاملا ریشه کن شود.

اما اکنون به نظر می‌رسد که انواع جدیدی از باکتری سل به وجود آمده‌اند که روز به روز در مقابل آنتی بیوتیک‌هایی که برای مداوای آن‌ها بکار می‌رود، مقاوم تر شده‌اند.

انواع نسبتا مقاوم بیماری سل اکنون در کشورهای مختلفی در سراسر جهان وجود دارد، اما انواع کاملا مقاوم آن در کشورهای چین و روسیه دیده شده است.

مشاهده این نوع دوم از باکتری سل در هند، نگرانی در مورد توانایی درمان این بیماری در سال‌های آینده را تشدید کرده است.

پزشکانی که در بیمارستان ملی هندوجا در مومبای نوع جدید باکتری سل را کشف کرده‌اند، می‌گویند که بیمارانشان را تا مدت دو سال با داروهای مختلف مورد مداوا قرار داده‌اند ولی نتیجه‌ای نگرفته‌اند.

به گفته این پزشکان، بیماران تحت مداوای آن‌ها ساکن نواحی بسیار فقیر نشین شهر هستند و این بدان معناست که به دلیل تماس بسیار نزدیک و زیاد بین مردم، احتمال شیوع بیماری نیز بالاست.

"مراکز کنترل بیماری‌ها" در آمریکا تایید کرده است که نوع جدید بیماری سل که در هند شناسایی شده، کاملا در مقابل داروها مقاوم است.

بیمارانی که دوره طولانی مصرف داروهای خود را تکمیل نمی‌کنند، محیط مناسبی برای پرورش باکتری‌های مقاوم در بدنشان به وجود می‌آورند.

به هر حال اکنون مدتی است که از شرکت های تولید دارو خواسته شده است که سعی کنند که آنتی‌بیوتیک‌های جدیدی برای مداوای سل بسازند.

تناسب اندام و میزان کالری مورد نیاز

2012-01-17T17:13:35+00:00

برای شما کدام یک اهمیت دارد، نفس و یا صحت و زیبایی اندام تان؟ خیلی ها در این مورد دچار تردید هستند. تازگی ها، دولت بریتانیا به خاطر مبارزه با چاقی، از تولیدکننده های مواد غذایی خواست تا میزان کالری غذاها و نوشیدنی ها را بر روی محصولات و فهرست غذایی خود بنویسند. اما سوال اینجاست که آیا مردم به این روش توجه می کنند؟ همکار ما، به دنبال این پرسش رفته که کالری مورد نیاز روزانه اش چقدر است و چگونه میشود مواظب صحت و شکمش بود.

طاهر قادری گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

اگر مشکلی با تماشای ویدیوها داشتید با ایمیل persian@bbc.co.uk با ما تماس بگیرید یا از طریق صفحه تماس با ما پیام خود را ارسال کنید.

۲۰۱۲، سال انرژی های پایدار

2012-01-17T16:50:18+00:00

بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد، سال ۲۰۱۲ را سال انرژی های پایدار نامگذاری کرد و می خواهد تا ۱۸ سال دیگر استفاده از انرژی های پاک مثل باد و خورشید دو برابر شود. می خواهد دنیایی را ببیند بدون سوخت هایی که دودشان به چشم همه می رود.

شهریار صیامی گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

توسعه انرژی‌های نو در گرو نگرشی نو

2012-01-17T10:10:25+00:00

پویان ابوالقاسم‌زاده

Greenpeace آلمان

روش سنتی تولید متمرکز انرژی در نیروگاه‌ها در آینده به طور عمده به صورت نامتمرکز خواهد بود و شهروندان عادی با نصب توربین‌های بادی کوچک یا سلول‌های خورشیدی، سهم بزرگی در تولید انرژی ایفا خواهند کرد.

تحولات اقتصادی، جمعیتی و اقلیمی در سال‌های اخیر اهمیت توسعه پایدار، حفظ منابع طبیعی و انرژی در سراسر جهان را دوچندان ساخته‌اند. از همین رو، سازمان ملل سال ۲۰۱۲ میلادی را «سال انرژی پایدار برای همه» نام‌گذاری کرده است.

جمعیت جهان در سال ۲۰۱۱ از مرز ۷ میلیارد نفر گذشت و این در حالی است که توزیع رشد اقتصادی در دنیا در حال دگرگونی است. در حالی که از یک سو، کشورهای اروپایی و آمریکا با رکود اقتصادی در چند سال گذشته روبه‌رو بوده‌اند، از سوی دیگر، «کشورهای تازه‌صنعتی‌شده» مانند چین، هند و برزیل، با وجود میزان رشد جمعیتی بالا (در مجموع ۴۰ درصد جمعیت دنیا) و دست به گریبانی با مسائل ناشی از آن - نظیر فقر اجتماعی - از رشد اقتصادی بالایی بهره برده‌اند.

از همین رو، مسائلی مانند فقرزدایی و توسعه اقتصاد ملی، در سرخط اهداف دولت های این کشورها قرار دارد. پروژه‌های عظیم شهرسازی و سرمایه‌گذاری گسترده در راه سازی، سدسازی و در کارخانجات متفاوت، از جمله برنامه‌هایی هستند که در راستای توسعه ملی در این گونه کشورها مشاهده می‌شوند. متأسفانه در بسیاری موارد، چنین برنامه‌هایی باعث تخریب گسترده منابع طبیعی و محیط زیست می شوند.

اشتهای سیری‌ناپذیر

کشورهای صنعتی (گروه ۲۰) و کشورهای درحال توسعه برای حفظ یا دستیابی به رفاه اجتماعی بالاتر، نیاز روزافزونی به انرژی دارند و تلاش می‌کنند به ارزان‌ترین شکل ممکن به منابع انرژی دسترسی پیدا کنند.

این اشتهای شدید به مصرف انرژی، یکی از علل اصلی تخریب محیط زیست است. تخریب جنگل‌ها و انتشار بی‌رویه گازهای گلخانه‌ای که آلودگی هوا و گرمایش زمین را به دنبال دارند، از جمله این آسیب‌ها برشمرده می‌شوند.

به‌ویژه تولید بالای گازکربنیک، از عوامل اصلی گرمایش زمین در چند دهه گذشته بوده است. چنانچه جلوی روند تولید آن گرفته نشود، بخش عمده‌ای از یخچال‌های طبیعی در مدت کوتاهی آب می‌شود و سطح آب اقیانوس‌ها بالا خواهد آمد و این امر، باعث تغییرات وسیع و جبران‌ناپذیری در کره زمین خواهد شد.

گرمایش زمین و بالا آمدن سطح دریاها ماهیت کشورهای زیادی مانند هلند، دانمارک، مالدیو یا جزایر فیجی را به خطر می‌اندازد. بنابراین، کشورهای جهان چاره‌ای جز این ندارند که بر پایه معاهده‌ای بین‌المللی، دولت‌ها را متعهد کنند که فقط تا تنها حد معینی از این گاز را تولید نمایند.

با مروری بر آمارهایی که در این زمینه ارائه می‌شود، می‌توان تا حد زیادی علل بی‌نتیجه ماندن نشست‌های بین‌المللی برای محدود کردن انتشار گازکربیک را یافت. در حالی که کشورهای در حال توسعه سرانه پایینی در تولید گازکربنیک دارند و برای توسعه صنعتی به روش‌های سنتی، می‌بایستی بیشتر و بیشتر از صنایع آلاینده استفاده کنند، سهم این کشورها از کل گازکربنیک تولیدی در جهان بسیار بالاست. به طور خلاصه، کشورهایی مانند آمریکا که سرانه تولید گازکربیک بالایی دارند، خواستار متعهد کردن کشورهایی مثل چین و هند هستند که میزان کل تولید (و نه سرانه) گازکربنیک آنها بالا است.

با محدود کردن قانونی انتشار گازکربنیک، نه نتها گامی در راستای حفظ محیط زیست برداشته خواهد شد، بلکه فرصت‌های بسیاری نیز برای رشد تکنولوژی‌های نوین گشوده می‌شود. طبق آمار، بزرگ‌ترین عاملان تولید گازکربنیک، نیروگاه‌های برق (۲۹٫۵ درصد)، صنایع مختلف (۲۰٫۶ درصد) و وسایل نقلیه (۱۹٫۲ درصد) هستند (مجموعاً ۶۹٫۳ درصد کل گازکربنیک تولیدی).

از این رو، چالش گرمایش زمین و تولید گازکربنیک ارتباطی مستقیم به چالش تولید انرژی و حمل و نقل دارد و مبحث انرژی‌های پایدار و پاک، نه تنها از نظر حفظ منابع طبیعی و اقلیمی دارای اهمیت است، بلکه در چالش‌های اقتصادی و سیاسی فردا نیز نقش عمده‌ای ایفا خواهد نمود.

ذخیره‌سازی انرژی؛ چالش بزرگ

با این حال، نباید دچار این اشتباه شویم که به خدمت گرفتن منابع انرژی پایدار، تنها با نصب توربین‌های آبی و بادی یا به‌کارگیری سلول‌های خورشیدی قابل حل است. بلکه این تغییر، نیازمند نگرشی نوین و پایه‌ای به روش‌های «تولید»، «انتقال» و «مصرف» انرژی است.

روش سنتی تولید متمرکز انرژی در نیروگاه‌ها در آینده به طور عمده به صورت نامتمرکز خواهد بود و تولیدکننده انرژی دیگر فقط دولت‌ها یا شرکت‌های بزرگ چند ملیتی نخواهند بود، بلکه شهروندان عادی با نصب توربین‌های بادی کوچک، سلول‌های خورشیدی یا با استفاده از بیومس (توده‌های زیستی مانند چوب درختان و فضولات حیوانات) سهم بزرگی در تولید انرژی ایفا خواهند کرد.

این الگوی جدید انرژی هم‌اکنون در کشورهای صنعتی و نیمه‌صنعتی در حال آزمایش و اجرا است. به این ترتیب، یک مصرف‌کننده عادی انرژی می‌تواند همزمان یک تولیدکننده نیز باشد. همچنین برای استفاده از منابع انرژی ماندگار، باید در نحوه انتقال و ذخیره‌سازی آنها راهکارهای تازه‌ای یافت. زیرا در بخش انرژی الکتریکی، الکتریسیته تولیدشده غالباً برق مستقیم بوده و به همین علت، انتقال آن نیازمند خطوط انتقال ویژه‌ای است و در بخش انرژی گرمایشی، مسئله انتقال انرژی نیازمند زیرساخت‌های خاصی است.

چالش دیگری که انرژی‌های نوین با آن روبه‌رو هستند، ذخیره‌سازی انرژی است. علت آن است که تولید انرژی‌های نوین ماهیتاً روندی نوسانی دارد. برای مثال، در حالی که انرژی خورشیدی تنها در طول روز در دسترس قرار دارد، میزان تولید انرژی بادی عمدتاً شب‌ها بالاتر است.

از طرف دیگر، حجم تولید انرژی‌های نوین بستگی بسیاری به شرایط اقلیمی و جغرافیایی دارد و به همین علت، برای تضمین دسترسی دایمی مصرف‌کنندگان، باید آن را در حجمی بالا ذخیره کرد. معمول‌ترین روش در حال حاضر برای این کار، تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی پتانسیل به وسیله پمپ آب به پشت سدهای آبی است. در این زمینه، پروژه‌های گسترده‌ای برای یافتن راهکارهایی مناسب‌تر در حال انجام هستند زیرا آبگیری بی‌رویه سدها نیز خود می‌تواند باعث آسیب‌رسانی به منابع طبیعی شود.

نکته مهم دیگری که با گسترش مصرف انرژی‌های نوین دچار دگرگونی خواهد شد، الگوی مصرف انرژی است. در حالی که اکثر مصرف‌کنندگان کوچک، خود تولیدکننده انرژی نیز خواهند بود، سطح آگاهی عمومی نسبت به تولید و همچنین مصرف بی‌رویه انرژی افزایش خواهد یافت. این امر، نگرشی تازه را در عایق‌بندی ساختمان‌ها، خرید کالاهای الکتریکی و گرمایی و همچنین در استفاده از وسایل نقلیه به دنبال خواهد داشت.

بنابراین، معادلات جدید جهانی در بخش انرژی، فرصت‌های مناسبی به کشورهایی با شرایط اقلیمی مطلوب، مانند ایران، می‌دهد تا با سرمایه‌گذاری گسترده در پژوهش و تولید انرژی‌های ماندگار، نه تنها خود را از وابستگی به تولیدات نفتی برهانند، بلکه نقشی تعیین‌کننده و پیشتاز در تولید و توزیع انرژی در آینده ایفا کنند.

احتمال پخش آنفولانزا توسط پدیده اقیانوسی لا نينا

2012-01-17T05:17:17+00:00

پژوهشها نشان می دهد که ممکن است بین پدیده اقیانوسی لانينا که آبهای سرد اعماق را در شرق اقیانوس آرام به سطح می آورد، با شیوع آنفولانزا ارتباطی وجود داشته باشد.

پدیده لا نینا در قسمت مرکزی و شرق استوایی اقیانوس آرام اتفاق می افتد و در اثر آن آب دریا سردتر از حالت طبیعی می شود.

طبق این پژوهشها، در زمان وقوع لا نینا، پرندگان مهاجر، مسیر خود را تغییر می دهند و آنهایی که آنفولانزا دارند بیماری را به نقاط دیگر پخش می کنند.

چهار آنفولانزای حیوانی در دنیا در زمان وقوع لا نینا پخش شده است.

آنفولانزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸، آنفولانزای آسیایی در سال ۱۹۵۷، آنفولانزای هنگ کنگی در سال ۱۹۵۸ و آنفولانزای خوکی در سال ۲۰۰۹ از موارد اخیر هستند.

اما همه گیری آنفولانزا و یا هر نوع بیماری واگیردار دیگر در الزاما زمان همه لا نیناها اتفاق نمی افتد.

چرخه سوخت هسته ای: از استخراج اورانيوم تا توليد انرژی

2012-01-16T15:22:04+00:00

استخراج اورانیوم از معدن

اورانیوم که ماده خام اصلی مورد نیاز برای تولید انرژی در برنامه های صلح آمیز یا نظامی هسته ای است، از طریق استخراج از معادن زیرزمینی یا سر باز به دست می آید. اگر چه این عنصر به طور طبیعی در سرتاسر جهان یافت می شود اما تنها حجم کوچکی از آن به صورت متراکم در معادن موجود است.

هنگامی که هسته اتم اورانیوم در یک واکنش زنجیره ای شکافته شود مقداری انرژی آزاد خواهد شد.

برای شکافت هسته اتم اورانیوم، یک نوترون به هسته آن شلیک می شود و در نتیجه این فرایند، اتم مذکور به دو اتم کوچکتر تجزیه شده و تعدادی نوترون جدید نیز آزاد می شود که هرکدام به نوبه خود می توانند هسته های جدیدی را در یک فرایند زنجیره ای تجزیه کنند.

مجموع جرم اتمهای کوچکتری که از تجزیه اتم اورانیوم به دست می آید از کل جرم اولیه این اتم کمتر است و این بدان معناست که مقداری از جرم اولیه که ظاهرا ناپدید شده در واقع به انرژی تبدیل شده است، و این انرژی با استفاده از رابطه E=MC۲ یعنی رابطه جرم و انرژی که آلبرت اینشتین نخستین بار آنرا کشف کرد قابل محاسبه است.

اورانیوم به صورت سه ایزوتوپ مختلف در طبیعت یافت می شود. دو گونه اصلی آن اورانیوم U۲۳۵ و U۲۳۸ است که هر دو دارای تعداد پروتون یکسانی بوده و تنها تفاوتشان در سه نوترون اضافه ای است که در هسته U۲۳۸ وجود دارد. اعداد ۲۳۵ و ۲۳۸ بیانگر مجموع تعداد پروتونها و نوترونها در هسته هر کدام از این دو ایزوتوپ است.

برای به دست آوردن بالاترین بازدهی در فرایند زنجیره ای شکافت هسته باید از اورانیوم ۲۳۵ استفاده کرد که هسته آن به سادگی شکافته می شود. هنگامی که این نوع اورانیوم به اتمهای کوچکتر تجزیه می شود علاوه بر آزاد شدن مقداری انرژی حرارتی دو یا سه نوترون جدید نیز رها می شود که در صورت برخورد با اتمهای جدید اورانیوم بازهم انرژی حرارتی بیشتر و نوترونهای جدید آزاد می شود.

اما به دلیل "نیمه عمر" کوتاه اورانیوم ۲۳۵ و فروپاشی سریع آن، این ایزوتوپ در طبیعت بسیار نادر است بطوری که از هر ۱۰۰۰ اتم اورانیوم موجود در طبیعت تنها هفت اتم از نوع U۲۳۵ بوده و مابقی از نوع سنگینتر U۲۳۸ است.

بازگشت به بالا

فرآوری:

سنگ معدن اورانیوم بعد از استخراج، در آسیابهایی خرد و به گردی نرم تبدیل می شود. گرد به دست آمده سپس در یک فرایند شیمیائی به ماده جامد زرد رنگی تبدیل میشود که به کیک زرد موسوم است. کیک زرد دارای خاصیت رادیو اکتیویته است و ۶۰ تا ۷۰ درصد آنرا اورانیوم تشکیل می دهد.

دانشمندان هسته ای برای دستیابی هرچه بیشتر به ایزوتوپ نادر U۲۳۵ که در تولید انرژی هسته ای نقشی کلیدی دارد، از روشی موسوم به غنی سازی استفاده می کنند. برای این کار، دانشمندان ابتدا کیک زرد را طی فرایندی شیمیائی به ماده جامدی به نام هگزافلوئورید اورانیوم تبدیل می کنند که بعد از حرارت داده شدن در دمای حدود ۶۴ درجه سانتیگراد به گاز تبدیل می شود.

هگزافلوئورید اورانیوم که در صنعت با نام ساده هگز شناخته می شود ماده شیمیایی خورنده ایست که باید آن را با احتیاط نگهداری و جابجا کرد. به همین دلیل پمپها و لوله هایی که برای انتقال این گاز در تاسیسات فرآوری اورانیوم بکار می روند باید از آلومینیوم و آلیاژهای نیکل ساخته شوند. همچنین به منظور پیشگیری از هرگونه واکنش شیمیایی برگشت ناپذیر باید این گاز را دور از معرض روغن و مواد چرب کننده دیگر نگهداری کرد.

بازگشت به بالا

غنی سازی:

هدف از غنی سازی تولید اورانیومی است که دارای درصد بالایی از ایزوتوپ U۲۳۵ باشد.

اورانیوم مورد استفاده در رآکتورهای اتمی باید به حدی غنی شود که حاوی ۲ تا ۳ درصد اورانیوم ۲۳۵ باشد، در حالی که اورانیومی که در ساخت بمب اتمی بکار می رود حداقل باید حاوی ۹۰ درصد اورانیوم ۲۳۵ باشد.

یکی از روشهای معمول غنی سازی استفاده از دستگاههای سانتریفوژ گاز است.

سانتریفوژ از اتاقکی سیلندری شکل تشکیل شده که با سرعت بسیار زیاد حول محور خود می چرخد. هنگامی که گاز هگزا فلوئورید اورانیوم به داخل این سیلندر دمیده شود نیروی گریز از مرکز ناشی از چرخش آن باعث می شود که مولکولهای سبکتری که حاوی اورانیوم ۲۳۵ است در مرکز سیلندر متمرکز شوند و مولکولهای سنگینتری که حاوی اورانیوم ۲۳۸ هستند در پایین سیلندر انباشته شوند.

اورانیوم ۲۳۵ غنی شده ای که از این طریق به دست می آید سپس به داخل سانتریفوژ دیگری دمیده می شود تا درجه خلوص آن باز هم بالاتر رود. این عمل بارها و بارها توسط سانتریفوژهای متعددی که به طور زنجیره ای به یکدیگر متصل می شوند تکرار میشود تا جایی که اورانیوم ۲۳۵ با درصد خلوص مورد نیاز به دست آید.

آنچه که پس از جدا سازی اورانیوم ۲۳۵ باقی می ماند به نام اورانیوم خالی یا فقیر شده شناخته می شود که اساسا از اورانیوم ۲۳۸ تشکیل یافته است. اورانیوم خالی فلز بسیار سنگینی است که اندکی خاصیت رادیو اکتیویته دارد و از آن برای ساخت گلوله های توپ ضد زره پوش و اجزای برخی جنگ افزار های دیگر از جمله منعکس کننده نوترونی در بمب اتمی استفاده می شود.

یک شیوه دیگر غنی سازی روشی موسوم به دیفیوژن یا روش انتشاری است.

در این روش گاز هگزافلوئورید اورانیوم به داخل ستونهایی که جدار آنها از اجسام متخلخل تشکیل شده دمیده می شود. سوراخهای موجود در جسم متخلخل باید قدری از قطر مولکول هگزافلوئورید اورانیوم بزرگتر باشد.

در نتیجه این کار مولکولهای سبکتر حاوی اورانیوم ۲۳۵ با سرعت بیشتری در این ستونها منتشر شده و تفکیک می شوند. این روش غنی سازی نیز باید مانند روش سانتریفوژ بارها و بارها تکرار شود.

بازگشت به بالا

رآکتور هسته ای:

رآکتور هسته ای وسیله ایست که در آن فرایند شکافت هسته ای بصورت کنترل شده انجام می گیرد. انرژی حرارتی بدست آمده از این طریق را می توان برای بخار کردن آب و به گردش درآوردن توربین های بخار ژنراتورهای الکتریکی مورد استفاده قرار داد.

اورانیوم غنی شده، معمولا به صورت قرصهایی که سطح مقطعشان به اندازه یک سکه معمولی و ضخامتشان در حدود دو و نیم سانتیمتر است در رآکتورها به مصرف می رسند. این قرصها روی هم قرار داده شده و میله هایی را تشکیل میدهند که به میله سوخت موسوم است. میله های سوخت سپس در بسته های چندتایی دسته بندی شده و تحت فشار و در محیطی عایقبندی شده نگهداری می شوند.

در بسیاری از نیروگاهها برای جلوگیری از گرم شدن بسته های سوخت در داخل رآکتور، این بسته ها را داخل آب سرد فرو می برند. در نیروگاههای دیگر برای خنک نگه داشتن هسته رآکتور، یعنی جایی که فرایند شکافت هسته ای در آن رخ می دهد، از فلز مایع (سدیم) یا گاز دی اکسید کربن استفاده می شود.

برای تولید انرژی گرمایی از طریق فرایند شکافت هسته ای، اورانیومی که در هسته رآکتور قرار داده می شود باید از جرم بحرانی بیشتر (فوق بحرانی) باشد. یعنی اورانیوم مورد استفاده باید به حدی غنی شده باشد که امکان آغاز یک واکنش زنجیره ای مداوم وجود داشته باشد.

برای تنظیم و کنترل فرایند شکافت هسته ای در یک رآکتور از میله های کنترلی که معمولا از جنس کادمیوم است استفاده می شود. این میله ها با جذب نوترونهای آزاد در داخل رآکتور از تسریع واکنشهای زنجیره ای جلوگیری می کند، زیرا با کاهش تعداد نوترونها، تعداد واکنشهای زنجیره ای نیز کاهش می یابد.

حدودا ۴۰۰ نیروگاه هسته ای در سرتاسر جهان فعال هستند که تقریبا ۱۷ درصد کل برق مصرفی در جهان را تامین می کنند. از جمله کاربردهای دیگر رآکتورهای هسته ای، تولید نیروی محرکه لازم برای جابجایی ناوها و زیردریایی های اتمی است.

بازگشت به بالا

بازفرآوری:

برای بازیافت اورانیوم از سوخت هسته ای مصرف شده در رآکتور از عملیات شیمیایی موسوم به بازفرآوری استفاده می شود. در این عملیات، ابتدا پوسته فلزی میله های سوخت مصرف شده را جدا می سازند و سپس آنها را در داخل اسید نیتریک داغ حل می کنند.

در نتیجه این عملیات، ۱٪ پلوتونیوم، ۳٪ مواد زائد به شدت رادیو اکتیو و ۹۶٪ اورانیوم به دست می آید که دوباره می توان آنرا در رآکتور به مصرف رساند.

رآکتورهای نظامی این کار را به طور بسیار موثرتری انجام می دهند. رآکتور و تاسیسات باز فرآوری مورد نیاز برای تولید پلوتونیوم را می توان به طور پنهانی در داخل ساختمانهای معمولی جاسازی کرد. به همین دلیل، تولید پلوتونیوم به این طریق، برای هر کشوری که بخواهد بطور مخفیانه تسلیحات اتمی تولید کند گزینه جذابی خواهد بود.

بازگشت به بالا

بمب پلوتونیومی:

استفاده از پلوتونیوم به جای اورانیوم در ساخت بمب اتمی مزایای بسیاری دارد. تنها چهار کیلوگرم پلوتونیوم برای ساخت بمب اتمی با قدرت انفجار ۲۰ کیلو تن کافی است. در عین حال با تاسیسات بازفرآوری نسبتا کوچکی می توان چیزی حدود ۱۲ کیلوگرم پلوتونیوم در سال تولید کرد.

کلاهک هسته ای شامل گوی پلوتونیومی است که اطراف آن را پوسته ای موسوم به منعکس کننده نوترونی فرا گرفته است. این پوسته که معمولا از ترکیب بریلیوم و پلونیوم ساخته می شود، نوترونهای آزادی را که از فرایند شکافت هسته ای به بیرون می گریزند، به داخل این فرایند بازمی تاباند.

استفاده از منعکس کننده نوترونی عملا جرم بحرانی را کاهش می دهد و باعث میشود که برای ایجاد واکنش زنجیره ای مداوم به پلوتونیوم کمتری نیاز باشد.

برای کشور یا گروه تروریستی که بخواهد بمب اتمی بسازد، تولید پلوتونیوم با کمک رآکتورهای هسته ای غیرنظامی از تهیه اورانیوم غنی شده آسانتر خواهد بود. کارشناسان معتقدند که دانش و فناوری لازم برای طراحی و ساخت یک بمب پلوتونیومی ابتدایی، از دانش و فنآوری که حمله کنندگان با گاز اعصاب به شبکه متروی توکیو در سال ۱۹۹۵ در اختیار داشتند پیشرفته تر نیست.

چنین بمب پلوتونیومی می تواند با قدرتی معادل ۱۰۰ تن تی ان تی منفجر شود، یعنی ۲۰ مرتبه قویتر از قدرتمندترین بمبگذاری تروریستی که تاکنون در جهان رخ داده است.

بازگشت به بالا

بمب اورانیومی:

هدف طراحان بمبهای اتمی ایجاد یک جرم فوق بحرانی ( از اورانیوم یا پلوتونیوم) است که بتواند طی یک واکنش زنجیره ای مداوم و کنترل نشده، مقادیر متنابهی انرژی حرارتی آزاد کند.

یکی از ساده ترین شیوه های ساخت بمب اتمی استفاده از طرحی موسوم به "تفنگی" است که در آن گلوله کوچکی از اورانیوم که از جرم بحرانی کمتر بوده به سمت جرم بزرگتری از اورانیوم شلیک می شود به گونه ای که در اثر برخورد این دو قطعه، جرم کلی فوق بحرانی شده و باعث آغاز واکنش زنجیره ای و انفجار هسته ای می شود.

کل این فرایند در کسر کوچکی از ثانیه رخ می دهد.

جهت تولید سوخت مورد نیاز بمب اتمی، هگزا فلوئورید اورانیوم غنی شده را ابتدا به اکسید اورانیوم و سپس به شمش فلزی اورانیوم تبدیل می کنند. انجام این کار از طریق فرایندهای شیمیایی و مهندسی نسبتا ساده ای امکان پذیر است.

قدرت انفجار یک بمب اتمی معمولی حداکثر ۵۰ کیلو تن است، اما با کمک روش خاصی که متکی بر مهار خصوصیات جوش یا گداز هسته ای است می توان قدرت بمب را افزایش داد.

در فرایند گداز هسته ای، هسته های ایزوتوپهای هیدروژن به یکدیگر جوش خورده و هسته اتم هلیوم را ایجاد می کنند. این فرایند هنگامی رخ می دهد که هسته های اتمهای هیدروژن در معرض گرما و فشار شدید قرار بگیرند. انفجار بمب اتمی گرما و فشار شدید مورد نیاز برای آغاز این فرایند را فراهم می کند.

طی فرایند گداز هسته ای نوترونهای بیشتری رها می شوند که با تغذیه واکنش زنجیره ای، انفجار شدیدتری را به دنبال می آورند. اینگونه بمبهای اتمی تقویت شده به بمبهای هیدروژنی یا بمبهای اتمی حرارتی موسومند.

بازگشت به بالا

از هیروشیما تا فوکوشیما

2012-01-16T09:18:18+00:00

کوروش فرزین

کارشناس فیزیک اتمی

طبق اعلام دولت ژاپن، پاکسازی هسته راکتور فوکوشیما ۴۰ سال طول خواهد کشید.

زندگی ما مدیون خورشید به عنوان یک راکتور هسته‌ای غول‌آسا است. نور خورشید از فاصله‌ای بسیار دور این محیط زیست را انرژی می‌بخشد، ولی در روی زمین کسی نمی‌خواهد در جوار یک راکتور زندگی کند. در واقع، راکتورهای هسته‌ای از دور دل را می‌برند و از نزدیک زهره را.

دو میلیارد سال قبل در معدن اورانیوم "اوکلو" در گابون، یک راکتور طبیعی به مدت یک تا ۳ دقیقه به کار افتاد، ولی اولین قدم انسان‌ها در راه مهم تولید این نوع انرژی، توسط اینشتین در سال ۱۹۰۵ میلادی برداشته شد.

با رشد تئوری کوانتومی به‌ویژه در آلمان و با بهره‌گیری از فرمول مشهور "وایسکر" در سال ۱۹۳۵ و بالاخره تجزیه اورانیوم توسط "اتو هان" در سال ۱۹۳۸ و شروع جنگ جهانی در سال ۱۹۳۹، حرکت به سوی استفاده از انرژی هسته‌ای در دستور کار دانشمندان قرار گرفت.

نخستین راکتور در دوم دسامبر ۱۹۴۲ توسط "فرمی" و "ژیلارد" (پدر بمب اتم) شروع به کار کرد، در حالی که ژیلارد معتقد بود که آن روز به نام روزی سیاه در تاریخ بشریت ثبت خواهد شد و با انفجار بمب اتمی در هیروشیما حدس او به حقیقت پیوست.

شدیدترین مجازات برای کوچک‌ترین اشتباه

از دو راه می‌توان به انرژی هسته‌ای دست یافت؛ یکی از ترکیب عناصر سبک مانند هیدروژن و تبدیل آن به هلیوم که این راه برای تهیه بمب هیدروژنی موفقیت‌آمیز بوده و همچنین راه دوم، از طریق تجزیه عناصر سنگینی مانند اورانیوم. یک مقایسه ساده نشان می‌دهد که چرا ایجاد این نوع راکتور، یعنی روش دوم، سرلوحه کار اکثر کشورهای جهان قرار گرفته است. در واقع، تجزیه یک هسته اورانیوم ۶۶ میلیون بار بیشتر از سوختن یک اتم کربن انرژی تولید می‌کند.

به این ترتیب، برای مدت کوتاهی همه فکر می‌کردند که مسئله انرژی برای ما دیگر حل شده است. هم‌اکنون در حدود ۴۰۰ راکتور در جهان مشغول به کار هستند که ۲ درصد انرژی اولیه جهان را تامین می‌کنند. جالب اینجاست که راندمان تبدیل انرژی گرمایی به نیروی الکتریکی در راکتورها فقط در حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد است. اکثر راکتورهای جهان امروز از دو نوع راکتور نسل اول و دوم هستند که با آب سبک کار می‌کنند.

اما از آنجایی که هر جا که نور هست، سیاهی هم وجود دارد، مدت زیادی طول نکشید که عده‌ای از این خواب خوش بیدار شدند و متوجه نقاط منفی این انرژی جدید شدند. امروزه، کارشناسان بر این نکته تأکید زیادی دارند که منابع انرژی مورد نیاز هر کشور برای پیشرفت و حفظ محیط زیست، باید با در نظر گرفتن امکانات آن کشور انتخاب شود.

در نگاهی کوتاه به مزایا و معایب انرژی هسته‌ای، می‌توان به این جمع‌بندی رسید:

مزایا

۱- یکی از شاخص‌های مهم خطرات محیط زیست، تولید دی‌اکسیدکربن است. کارخانه‌هایی که به طور "غیرمستقیم" از انرژی خورشید (زغال سنگ، نفت و غیره) استفاده می‌کنند، برای تولید مقدار معینی از انرژی الکتریکی، ۹۰ درصد بیشتر از منابع هسته‌ای گاز اکسیدکربن ایجاد می‌کنند.

۲- تغییرات قیمت اورانیوم، در قیمت انرژی تولید شده تاثیر زیادی ندارد و برنامه‌های اقتصادی باثبات بیشتری را می‌شود طرح کرد.

معایب

۱- راکتورها در حالت بحرانی کار می‌کنند؛ به این معنی که تغییرات بسیار کمی در تولید و نابودی نوترون‌ها باعث خاموشی یا انفجار آن خواهد شد.

برای جلوگیری از این حادثه، باید دستگاه‌های کنترل خیلی درست و با اطمینان کار کنند و کارکنان باید خیلی آموزش دیده باشند. این دو فاکتور باعث انفجار راکتور شماره ۴ چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ شد؛ به طوری که در مدت کمتر از ۲ و نیم ثانیه، تولید گرما به بیشتر از ۱۰۰ برابر رسید و انفجار این راکتور، تلفات و آلودگی قابل‌توجهی به جا گذاشت.

چنین حوادثی منجر به انتشار وسیع مواد رادیواکتیو در محیط می‌شود و می‌تواند منطقه‌ای را برای صدها یا هزاران سال غیرمسکون کند.

۲- اگر در راکتور به هر علتی دستگاه‌های سردکننده از کار بیافتد و راکتور درست عمل نکند و خاموش شود، راکتور ۲۰۰ میلیون وات انرژی گرمایی تولید می‌کند و بعد از ۲۴ ساعت به ۱۵ میلیون وات می‌رسد. این انرژی کافی است که هسته سوخت راکتور را ذوب کند و در صورت نشر به خارج، خساراتی بزرگ به وجود آورد. این حالت را در فوکوشیما ژاپن دیدیم. زلزله و سونامی ژاپن در سال میلادی که گذشت، علاوه بر تلفات و تخریب زیاد، به نیروگاه اتمی فوکوشیما آسیب زد و نگرانی‌های زیادی را در این زمینه به وجود آورد. طبق اعلام دولت ژاپن، پاکسازی هسته راکتور فوکوشیما ۴۰ سال طول خواهد کشید.

۳- در جهان یک میلیون و ۷۶۶ هزار و ۴۰۰ تن اورانیوم موجود است (۲۰۰۸) و مصرف اورانیوم در سال، ۶۴ هزار و ۶۱۵ تن است؛ یعنی فقط برای حدود ۲۷ سال این انرژی برای مصرف موجود است و باید آن را "انرژی دوران گذار" نامید.

۴- راکتور مقدار زیادی زباله‌های رادیواکتیو تولید می‌کند که بعضی از آنها باید بیش از صدها هزار سال در جایی مطمئن نگهداری شوند. این مشکل تا به حال در هیچ جای جهان حل نشده است.

۵- از سوی دیگر، استخراج اورانیوم صدمات زیادی به محیط زیست وارد می‌کند.

۶- بر اثر حوادث طبیعی مانند زلزله و سیل، احتمال خطر نابودی راکتور و پخش مواد رادیواکتیو افزایش می‌یابد.

به طور ساده، می‌توان گفت که انرژی هسته‌ای، کوچک‌ترین اشتباه ما را به شدت مجازات می‌کند.

"استفاده از خرد انسانی" حق مسلم ماست

برای رفع کمبود اورانیوم، در سال ۱۹۶۴ میلادی یک راکتور آزمایشی در آمریکا ساخته شد که به کمک نوترون‌های با سرعت زیاد خودش مواد سوخت هسته‌ای تولید می‌کرد، اما با وجود کوشش‌های زیاد، تا به حال نتوانسته‌اند یک راکتور بزرگ از این نوع که با اطمینان کار کند را به کار اندازند.

دولت آلمان نیز بعد از شروع این طرح، به دنبال تظاهرات مردم از آن صرف‌نظر کرد. این نوع راکتورها می‌توانند سوخت هسته‌ای را ۶۰ برابر کنند و امکان استخراج انرژی هسته‌ای از منابع رادیواکتیو موجود را برای یک هزار و ۶۴۰ سال دیگر تمدید کنند.

در این اواخر نیز بیشتر در این راه کوشش می‌شود که زباله‌های اتمی که قابل شکاف (تجزیه) هستند، مورد استفاده قرار دهند و امیدوارند که بتوانند زباله‌های اتمی را به میزان ۹۹ درصد کاهش دهند. در بلژیک امیدوارند تا سال ۲۰۲۴ میلادی، اولین راکتور آزمایشی را در پروژه "مورا" با این هدف به کار گیرند. هم‌اکنون نیز دو راکتور در فنلاند ساخته می‌شود که از لحاظ ایمنی، بهترین‌ها در جهان خواهند بود.

بعد از حادثه فوکوشیما دولت آلمان تصمیم گرفت که تا سال ۲۰۲۲ میلادی تمام راکتورهای آلمان را که جزو مطمئن‌ترین در جهان بودند، خاموش کند. این تصمیم در مملکتی گرفته شده که بزرگ‌ترین سهم را در کشف این فناوری داشته است.

کنفرانس اقلیمی در دوربان آفریقای جنوبی در پایان سال ۲۰۱۱ نشان داد که خطرات ناشی از انتشار کربن به زودی رفع نمی‌شود و شاید باز روزی جهان برای مبارزه با آن به سوی انرژی هسته‌ای برگردد و این یعنی انتخاب بین خودکشی تدریجی یا خودکشی فوری مانند چرنوبیل.

تنها راه نجات، "استفاده مستقیم" از انرژی خورشیدی و به طور کلی انرژی‌هایی است که پیشرفت را میسر می‌کنند و محیط زیست را حفظ می‌کنند.

این شعار که انرژی هسته‌ای حق مسلم ما است، شاید از لحاظ حقوقی درست باشد، ولی باید هیچوقت فراموش نکنیم که استفاده از "خرد انسانی" نیز نه تنها حق مسلم، بلکه "وظیفه" مسلم ما است.

راه ناگزیر صنعت خودروسازی

2012-01-16T09:17:14+00:00

سهیل شهسواری

بی‌بی‌سی

حدود یک چهارم دی‌اکسید کربن در کره زمین، در بخش حمل و نقل تولید می‌شود و حتی خوش‌بینانه‌ترین سناریوها درباره آینده این بخش نشان می‌دهد که اگر وسایل نقلیه تا چند دهه دیگر وابستگی خود را به سوخت‌های فسیلی کم نکنند، آسیب جدی به محیط زیست اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

در چنین شرایطی، الکتریسته به نظر بهترین گزینه برای نیرو دادن به خودروهای آینده است. نود درصد الکتریسیته‌ای که در باتری ذخیره می‌شود را می‌توان برای راندن یک خودرو استفاده کرد. در حالی که در موتورهای درون‌سوز بیش از شصت درصد انرژی هدر می‌رود. به علاوه الکتریسیته، به ویژه اگر از منابع تجدیدپذیر تولید شود، انرژی پاک‌تری از سوخت‌های فسیلی است و برای عرضه آن نیاز به سرمایه‌گذاری هنگفت نیست.

خودروی الکتریکی پدیده تازه‌ای در صنعت خودرو نیست. در آخرین سال‌های قرن نوزدهم، این خودروها همراه با موتورهای درون‌سوز و نیز موتورهای بخار، یکی از گزینه‌ها برای ساختن کالسکه‌های بدون اسب بود. اما در اوایل قرن بیستم، خودروهای الکتریکی با فاصله اندکی، عرصه رقابت در صنعت خودرو را به موتورهای درون‌سوز واگذار کردند.

یک قرن بعد، فشار قانون‌گذاران، آگاهی بیشتر درباره حفظ محیط زیست و نیز روند قیمت‌ها در بازار نفت، فرصتی ناگزیر برای خودروهای الکتریکی فراهم کرده تا جایگاه از دست رفته خود را پس بگیرد، اما به نظر می‌رسد این خودروها، هنوز با فتح بازار فاصله دارد.

'چه کسی خودروی الکتریکی را کشت؟'

شورلت ولت، خودروی برگزیده سال ۲۰۱۱ آمریکای شمالی، نتوانست به هدف ده هزار دستگاه فروش در سال برسد.

در سال ۲۰۱۱، یک خودروی هیبرید ساخت جنرال موتورز به عنوان ماشین سال آمریکای شمالی برگزیده شد. در همین سال یک خودروی الکتریکی ساخت نیسان به عنوان بهترین ماشین سال انتخاب شد. اما هیچکدام از این دو کارخانه نتوانستند به هدف خود که فروش دست کم ده هزار دستگاه از این دو مدل بود دست یابند.

در سال ۲۰۰۶، فیلمی مستند به نام "چه کسی خودروی الکتریکی را کشت؟" در سینماهای آمریکا به نمایش درآمد که در آن داستان محبوبیت و افول خودروهای الکتریکی در دهه نود میلادی در این کشور به تصویر کشیده شده بود. این فیلم خودروسازان و شرکت‌های نفتی را متهم کرد که به عمد، در عرضه خودروهای الکتریکی تعلل کرده‌اند.

در طول دهه نود میلادی، خودروسازان با این فرض که بازار کوچک خودروهای الکتریکی قادر به جبران هزینه‌های تبلیغات برای آن نیست، تلاشی برای بازاریابی این خودروها نکردند و برای سرمایه‌گذاری و تغییر ساختاری در شیوه ساخت خودرو انگیزه کافی نداشتند. همچنین ظهور بازار تازه خودروهای بیابانی "SUV" که اگر چه مصرف سوخت‌شان بسیار زیاد بود اما بسیار برای خودروسازان سودآور بود، انگیزه آن‌ها را برای توسعه باتری و موتورهای الکتریکی کمتر هم کرد.

از سوی دیگر، شرکت‌های نفتی با وجود این که رفته‌رفته تلاش می‌کردند شهرت خود را از تولیدکنندگان نفت به عرضه‌کنندگان انرژی تغییر دهند، اما هنوز بیشترین سرمایه‌گذاری این شرکت‌ها در استخراج نفت بود و برای همین، علاقه‌ای به همه‌گیر شدن خودروهای الکتریکی در این شرکت‌ها نبود. اما علاوه بر این عوامل بازدارنده، مهم‌ترین دلیلی که باعث شد عرضه خودروهای الکتریکی در آخرین سال‌های قرن بیستم با شکست روبه‌رو شود، باتری‌های ضعیف و گران این خودروها بود.

مشکل صدساله

جنرال موتورز در سال ۱۹۹۹، فروش مدل ای وی ۱، اولین خودروی تولید انبوه الکتریکی جهان را متوقف کرد.

این همان مشکلی است که قرن پیش باعث شد موتورهای الکتریکی نتوانند برابر موتورهای درون‌سوز مقاومت کنند. با این که تکنولوژی ساخت باتری در طول صد سال گذشته بسیار پیشرفت کرده است، اما هنوز هزینه بالای ساخت باتری‌ها باعث شده تا خودروهای الکتریکی از خودروهایی با موتور درون‌سوز گران‌تر باشد. با ساخت باتری‌های جدید، مسافتی که این خودروها می‌توانند حرکت کنند هر روز بیشتر می‌شود، اما هنوز با موتورهای درون‌سوز قابل مقایسه نیست و زمانی که صرف شارژ کامل باتری ها می شود، بسیار بیشتر از پرکردن یک باک خودرو است.

عرضه خودروهای هیبرید، از سال ۲۰۰۰، پاسخی به این مشکلات خودروهای الکتریکی بود. ترکیب یک موتور درون‌سوز با یک موتور الکتریکی، هم باعث کاهش مصرف سوخت می‌شد و هم کیفیت و مدت رانندگی را افزایش می‌داد. اما با وجود این که تنوع خودروهای هیبریدی در چهار سال اخیر بیشتر شده، سطح فروش این خودروها تقریبا ثابت مانده است.

بخشی از این بی‌میلی خریداران به قیمت این خودروها و بخشی دیگر به کاهش مصرف موتورهای درون‌سوز مربوط است. در سال‌های اخیر، کارایی موتورهای درون‌سوز بین ۱۵ تا ۲۵ درصد بیشتر شده و این خودروها به تکنولوژی‌های تازه‌ای برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت مجهز شده‌اند و توانسته‌اند دوباره توجه خریدارانی که به قیمت سوخت حساس هستند را به خود جلب کنند.

راه‌حل دیگر برای ساخت خودروی بدون آلودگی، استفاده از پیل سوختی است. این خودروها هیدروژن را به الکتریسیته تبدیل کرده و در فرآیند تولید الکتریسیته، به جای دی‌اکسید کربن، آب تولید می‌کنند. با وجود سرمایه‌گذاری سنگین، عرضه این خودروها و فراهم شدن زیرساخت‌هایی نظیر پمپ‌های سوخت‌گیری تا یک دهه دیگر ممکن نخواهد بود.

راه‌حل ناگزیر

کارلوس گون، مدیر شرکت رنو-نیسان پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۲۰، ده درصد خودروهای جهان، الکتریکی باشد.

خودروهای الکتریکی، چه آن‌ها که با باتری کار می‌کنند و چه خودروهای هیدروژنی، تنها راه‌حل حمل و نقل در آینده هستند. در حالی که دسترسی به نفت، چه از نظر اقتصادی و چه از نظر سیاسی هرسال مشکل‌تر می‌شود، تعداد خودروها در جهان با شتاب در حال افزایش است.

اکنون بیش از یک میلیارد دستگاه خودرو در جهان وجود دارد و با ثروتمند‌تر شدن کشورهای آسیای جنوبی و شرقی، و گسترش صنعت خودروسازی در روسیه، اروپای شرقی و آمریکای جنوبی، پیش‌بینی می‌شود تعداد وسایل نقلیه موتوری تا هشت سال دیگر به دو میلیارد دستگاه برسد که بیش از نیمی از آن خودرو خواهد بود.

با چنین دورنمایی، دولت‌ها با وضع قوانین سخت‌گیرانه خودروسازان را وادار کرده‌اند که بیشتر در ساخت خودروهای الکتریکی سرمایه‌گذاری کنند. دولت آمریکا خودروسازان را وادار کرده که میانگین مصرف سوخت محصولات‌شان را تا سال ۲۰۲۵ میلادی، به حدود چهار لیتر در صد کیلومتر کاهش دهند و در اتحادیه اروپا، خودروسازان باید تولید دی‌اکسید کربن هر خودرو را تا سال ۲۰۲۰ از حدود ۱۴۰ گرم در هر کیلومتر، به ۹۴ گرم کاهش دهند. برای رسیدن به این اعداد، خودروسازان راهی جز عرضه ماشین‌هایی با سوخت متفاوت ندارند.

این قوانین سختگیرانه همراه با مشوق‌های مالی که دولت‌ها برای خرید خودروهای الکتریکی و با آلودگی کم فراهم کرده‌اند، همراه با سرمایه‌گذاری هنگفت خودروسازان برای ساخت خودروهای الکتریکی، راهی جز موفقیت این خودروها باقی نگذاشته است.

پایداری در شهر

2012-01-15T09:54:46+00:00

عبدالحسین وهاب‌زاده

بوم‌شناس و کارشناس محیط‌زیست

گسترش شهرها به شیوه کنونی چشم‌انداز هراسناکی برای محیط زیست آینده ترسیم می‌کند. به تعبیر مک هارگ، "این لکه‌های قهوه‌ای" می‌روند که با پیوستن به یکدیگر، تمام سبزی این کره را ببلعند.

سال ۲۰۱۲ به پیشنهاد سازمان ملل، سال "انرژی پایدار" نام گرفته است و با توجه به نقش محوری انرژی در مباحث محیط زیست و به‌خصوص نیاز فشرده شهرهای بزرگ به انرژی و پیامدهای مصرف سوخت‌های فسیلی یا عواقب هولناک استفاده از سوخت‌های اتمی که اخیراً تجربه شده است، جای آن دارد که به بحث انرژی پایدار در شهرها توجه ویژه‌ای به عمل آید.

اما موضوع پایداری محیط زیست شهری از توجه صرف به انرژی فراتر می‌رود و بایستی به جنبه‌های دیگر موضوع پایداری نیز به همان اندازه توجه شود. با مروری کوتاه بر بحث پایداری در شهرها و عوامل آن، می‌توان دید که تأمین آن در این محیط‌های به شدت انسان‌ساخت و متکی به منابع مادی و انرژی خارجی، تا چه اندازه میسر است.

این لکه‌های قهوه‌ای

چگونه می‌توان یک شهر سبز و پایدار به وجود آورد؟ این یکی از مباحث مهم زیست‌محیطی امروز است که، با توجه به اهمیت زندگی شهری و تمرکز مشکلات محیطی در آنها، هر روز مبرم‌تر می‌شود.

در بحث پایداری، نظام‌های شهری را معمولاً بایستی نقطه مقابل نظام‌های طبیعی دانست. نظام‌های طبیعی، یعنی اکوسیستم‌ها، اغلب منابع خویش را، به صورت تُنک و منتشر، از خورشید و بستر خود می‌گیرند و از این رو، ساکنان آنها نیز توزیعی منتشر دارند. به این ترتیب، ضایعات این نظام‌ها به صورت تُنک دفع می‌شود و بدون برجا گذاشتن هر گونه تاثیر نامناسب، دوباره به صورت منابع جدید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اما در شهر، زندگی ساکنان به صورت فشرده و در یک فضای محدود است و نیازهای مادی نیز بایستی به صورت فشرده تأمین شود و این یعنی وابستگی به خارج از شهر برای تأمین منابع و دفع ضایعات. در نتیجه، شهر برای هردوی این نیازمندی‌ها وابسته به محیط‌های بیرون است و همچون یک انگل، منابع را از محیط‌های پیرامونی جذب و اضافاتش را به آنها تخلیه می‌کند.

این تأثیر به صورت روزافزون بر مناطق دورتر و دورتری در حال گسترش است. به‌خصوص در بحث انرژی شهرها از استفاده از منابع انرژی درونزای خود که عمدتاً می‌تواند از خورشید باشد، هرچه دورتر شده و بیشتر به انرژی‌های وارداتی متکی گردیده‌اند که اغلب از سوخت‌های فسیلی تأمین می‌شود.

بنا بر آنچه آمد، شهر به طور اصولی نمی‌تواند یک نظام خودکفای پایدار باشد.

اما از سوی دیگر، ما را از شهر گریزی نیست. مدنیت انسان با شهر زاده شد (مدن = شهر) و رشد و شکوفایی آن در گروی زندگی شهری است. در شهر است که انسان عمده سازمان‌ها، نهادها، ساختارها و قوانین خود را برپا می‌دارد و از رهگذر آن، دستاوردهای مادی و فرهنگی یک نسل را به صورت سازمان یافته به نسل بعد منتقل می‌کند.

اما شهرها، از اریحا و موهنجودارو تاکنون، به هزینه محیط زیست پیرامون خود گسترش یافته‌اند و این پیرامون، امروزه یک پیرامون جهانی است و با توجه به این که آینده بشر در شهرها رقم می‌خورد، گسترش شهرها به شیوه کنونی چشم‌انداز هراسناکی برای محیط زیست آینده ترسیم می‌کند. به تعبیر مک هارگ، "این لکه‌های قهوه‌ای" می‌روند که با پیوستن به یکدیگر، تمام سبزی این کره را ببلعند.

از این رو، تلفیق ویژگی‌های تمدنی شهر با خودبسندگی و پایداری نظام‌های طبیعی، تنها گزینه‌ای است که می‌تواند آینده تمدن بشری را اطمینان بیشتری ببخشد.

از نظام‌های طبیعی تا نظام‌های شهری

چگونه چنین چیزی ممکن است؟ باید دانست که حتی هم‌اکنون نیز همه شهرهای بزرگ به یک اندازه ناپایدار نیستند: سیدنی، با منظومه‌های شهری‌اش که در دل فضاهای سبز بزرگ جای گرفته، از این نظر به مراتب وضع بهتری از نیویورکِ فشرده و غول‌آسا دارد. طراحی و اداره بوم‌شناختی شهرها می‌تواند آنها را به سمت پایداری هرچه بیشتر سوق دهد به شرط آن که راهنمای طراحی و اداره اصول حاکم بر نظام‌های طبیعی باشد.

یکی دو مثال بیاوریم. در نظام‌های طبیعی بین موجودات زنده و محیط بی‌جان آنها تفکیک مشخصی نمی‌توان قایل شد: آنچه در یک دم، ریشه از خاک می‌گیرد به فاصله کوتاهی ممکن است جزیی از پیکر گیاه و سپس جانور و موجود ذره‌بینی شود یا به صورت برگ خزانی در پای گیاه بریزد و در فاصله کمی، پس از پوسیدن، دوباره جذب گیاه شود. به علاوه، مواد مورد استفاده آنها، یعنی عناصر، قابلیت استفاده مکرر و نامحدود دارند. از نظر تأمین انرژی نیز این نظام‌ها به خورشید متکی هستند و به صورت تدریجی نیازهای خود را از آن دریافت و زواید انرژی خود را به صورت حرارت، و با همان ریتم و نواخت، به طبیعت باز می‌گردانند.

این موضوع در نظام‌های شهری به چه ترتیب است؟ در اینجا غذا از فواصل دور می‌رسد و زباله در فواصل دور مدفون می‌گردد، بدون آن که امکان بازگشتش به محل اولیه موجود باشد. مواد اغلب به صورت یکبار مصرف‌اند و از نوعی که به سادگی و به سرعت، امکان بازگشت آنها به چرخه نیست.

گاه آنچه دفن شده شاید تا هزاران سال و حتی پس از رفتن انسان نیز امکان بازگشت به چرخه طبیعی را نداشته باشد و چنین است که هر روز با کمبود بیشتر منابع و فزونی آلودگی‌ها رو‌به‌رو هستیم؛ مشکلی که یک نظام طبیعی، همچون جنگل، هیچگاه با آن رو‌به‌رو نیست. در مورد تأمین نیازهای انرژی نیز شهرها برای همه نیازهای حیاتی خود از حمل و نقل تا تأمین سرما و گرما و نور به منابع عظیم انرژی نیاز دارند که تأمین آن اغلب به صورت سوخت‌های فسیلی یا هسته‌ای ناپایدار است و علاوه بر ایجاد مشکلات سرنوشت‌ساز زیست‌محیطی نظیر گرمایش جهانی و آلودگی، پیامدهای اقتصادی و سیاسی عظیمی نیز دارند که بشریت را به تمامی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

به عنوان نمونه، به تحولات عجیب اقتصادی و سیاسی حادثه نیروگاه ژاپن پس از سونامی اخیر توجه کنید که این کشور را تا چه اندازه گرفتار و از مصرف انرژی اتمی در آینده منصرف کرد. ولی آثار آن در مرزهای این کشور محدود نشد، بلکه هراس از آلودگی‌های هسته‌ای حتی سیاست‌های انرژی جهانی را متحول کرد؛ به طوری که آلمان برنامه‌های توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای آینده‌اش را کنار گذاشت و احزاب سبز اروپا با داشتن موضع مخالف انرژی هسته‌ای، در پارلمان کشورهای خود جایگاه‌های محکمی دست و پا کردند.

در نظام‌های طبیعی، بین تولید و مصرف، بین تولیدکنندگان (گیاهان سبز) و مصرف‌کنندگان (سایر موجودات )، بین مواد بی‌جان و موجودات زنده، هیچ‌گونه تفکیک زمانی و مکانی مشخصی وجود ندارد. همه در هم تنیده‌اند. اما در شهر چطور؟ در اینجا فعالیت‌ها همگی تفکیک فضایی و زمانی دارند: مرکز شهر محل داد و ستد در روز است و حومه، محل استراحت در شب. آن یک، در روز شلوغ است و در شب خلوت و این یک، روزها تقریبا خالی از سکنه است و شب مردم به سوی آن سیل آسا روان می‌شوند.

اداره شهر بایستی محله–پایه باشد. همه منابع طبیعی هر محله در آن مورد استفاده قرار بگیرد و ضایعاتش نیز در همان‌جا بازیافته و دوباره مصرف گردد.

این وضع، خود منابع و فرصت‌ها را بلااستفاده می‌گذارد و راندمان بهره‌گیری از آنها را کاهش می‌دهد. این محیط‌های خالی در تمام مدت بایستی با صرف انرژی گرم، سرد و روشن نگاه داشته شوند، بدون آن که از آنها به صورت کارآمد استفاده شود. منابع از بیرون می‌آیند، در شهر مصرف می‌شوند و پسماند آنها دوباره به بیرون ارسال می‌گردد. این وضع، علاوه بر آلودن بیرون و درون شهر و کاهش راندمان، هزینه‌های حمل و نقل را به شدت بالا می‌برد و شهر را در مقابل عدم تأمین این نیازها به شدت آسیب‌پذیر می‌سازد.

تصور کنید که فقط برای چند روز ورود منابع و دفع ضایعات شهر بزرگی مثل تهران متوقف شود: سوخت، غذا و نیروی کار از بیرون نرسد، فاضلاب و زباله تخلیه نشود و باد نوزد تا آلودگی‌های هوا را بروبد. چنین شهری به صورت یک منطقه بلازده، محروم از نیروی کار، منابع، انرژی، نظم و قانون در خواهد آمد: آشفته و بویناک و غیر قابل تحمل برای ساکنان. به دلیل پوشیده‌شدن سطوح آن با بتن و آسفالت، باران که در لطافت تبعش خلاف نیست، در اینجا به بلایی می‌ماند که خیابان، مسیل و سیستم‌های فاضلاب را می‌انبارد و رفت و آمد شهر را مختل می‌کند: دردسری که بایستی هر چه زودتر از شرش خلاص شد. اما اگر همه سطح شهر از محوطه‌های منازل تا پیاده‌روها و پارکینگ‌ها و غیره، همچون طبیعت، برای دریافت آب جاذب می‌بود، شهر همچون اسفنج می‌توانست آب‌ها را در خود بگیرد و علاوه بر رفع خطر سیل و آبگرفتگی، سرسبز و بی‌نیاز از ورود آب شود. یا اگر سطوح عمودی آن همچون دیوارها و پنچره‌ها انرژی خورشید را به برق مبدل می‌کرد، علاوه بر این که بخش قابل توجهی از نیازهای انرژتیک شهر را به صورت پایدار تأمین می‌نمود، از گرما و آلودگی‌های شهر نیز تا حد بسیار می‌کاست.

چه باید کرد؟

بدون آنکه بخواهیم اصول حاکم بر نظام‌های بوم‌شناختی را به تفصیل شرح دهیم، می‌توان فهرست‌وار نشان داد که با الهام از آنها می‌شود برای پیشبرد پایداری هر چه بیشتر شهرها برخی راهبردها را برشمرد:

پیش و بیش از هر چیز، باید تغییر در نگاه ما صورت گیرد: تغییر این وضع صرفاً یک تدبیر در عرصه اقدام‌های فیزیکی نیست بلکه نخست بایستی نگاه ما به جایگاه طبیعت و ارتباط آن با زندگی پایدار انسان روی این کره تصحیح گردد. آنچه بحران زیست‌محیطی امروز را چنین وخیم ساخته، پیش از آن که از شیوه عمل ما برخاسته باشد، از نگاه تفرعن‌آمیز به طبیعت و دیدگاه انسان‌محور ما ناشی می‌شود. بایستی طبیعت را به چشم استادی با تجربه کهن چند میلیارد ساله دید که در حل مشکلات خویش بس باتجربه‌تر از انسان است؛ باید از تجربیات او در هر زمینه سود جست. این نه یک تغییر ساده در شیوه عمل، بلکه یک تحول فلسفی مهم را در دیدگاه ما می‌طلبد.
شهر بایستی محدودیت‌های طبیعی خود را بپذیرد و توسعه را بر مبنای سازگاری با آنها به پیش برد.
تفکیک شهر و بیرون، تفکیک فعالیت‌ها به صورت فصلی، شبانه‌روزی و یا هر صورت زمانی، تفکیک فضاهای شهری به مسکونی، تجاری صنعتی، تفریحی و غیره با اصول پایداری همخوانی ندارد. شهر نیز بایستی تا حد امکان، همچون یک زیست‌بوم طبیعی، فعالیت‌ها و قسمت‌های مختلفش در هم کلاف و یکپارچه باشد: به آب و فاضلاب بایستی یکجا فکر کرد؛ همینطور به کالاها و اضافات آن یا به نور، الکتریسته، سرما و گرما. خانه بالای مغازه به ذات طبیعت نزدیک‌تر است تا طی‌کردن سراسر شهر برای رسیدن از محل کار به خانه.
سه اصل پایداری بایستی در همه امور رعایت شود: ۱- مصرف‌کننده تمام هزینه‌های مصرف را بپذیرد؛ ۲- آلوده‌کننده همه هزینه‌های آلودگی را تقبل کند و ۳- اصل احتیاط رعایت شود؛ به این معنی که چون دانش ما از رویدادهای پیچیده زیست‌محیطی ناکافیست، در بهره‌گیری از هر توان طبیعی، چه آب و چه خاک، هوا یا سایر منابع و امکانات، حداکثر برای بیش از نیمی از آن برنامه‌ریزی نشود و بقیه برای موارد اضطراری و خطاهای محاسباتی و پیش‌بینی نشده حفظ گردد. در هر فعالیتی باید پایداری را مهم‌ترین اصل مورد نظر دانست و چناچه آن فعالیت از آزمون پایداری موفق بیرون نیامد، آن را مردود شمرد.
نظام تصمیم‌گیری و اداره شهر به جای آن که از بالا به پایین، بوروکراتیک و سلسله‌مراتبی باشد، به صورت پایین به بالا و دموکراتیک و مشارکتی تغییر جهت دهد.
شهر به معنی واقعی بایستی عدالت‌محور باشد؛ به این معنی که توسعه و اداره‌اش نه به هزینه شهرها و مناطق دیگر، نه قشری به هزینه سایر اقشار و نه نسل امروز به هزینه آیندگان به پیش رود.
شهر بایستی از لحاظ حلقه‌های بازخورد، هرچه بیشتر تقویت شود و یک نظام ارزیابی و پیگیری همه‌جانبه داشته باشد که، همچون سیستم عصبی بدن، آن را هرچه سریع‌تر از هرگونه انحراف از پایداری آگاه کند.
اداره شهر بایستی محله–پایه باشد. همه منابع طبیعی هر محله در آن مورد استفاده قرار بگیرد و ضایعاتش نیز در همان‌جا بازیافته و دوباره مصرف گردد. از منابع انرژی آن نظیر خورشید، باد و آب تا سرحد امکان استفاده شود و با صرفه‌جویی و بالابردن راندمان، از نیاز سرانه انرژی‌های ناپایدار کاسته گردد. هر نوع خدمات یکپارچه و متمرکز مادی برای کل یک شهر بزرگ، پرهزینه و بی‌بهره از پایداری است.
بالاخره بایستی به جای جا به جا کردن مردم و کالاها، از طریق برقراری و گسترش هرچه بیشتر شبکه اطلاعاتی، تا سرحد ممکن کارها را از دور و به صورت مجازی و بدون نیاز به جا‌به‌جایی واقعی به انجام رساند و موانع و تنگناهای قانونی، نهادی و فرهنگی آن را به طور مرتب برطرف ساخت.

از سراب نفت تا رویای باد

2012-01-15T09:35:45+00:00

رها مرشدیان

کارشناس بازار انرژی

چین با حفظ رشد اقتصادی و تغییر سبد مصرف انرژی خود به شکل الگوی آمریکایی، همچون یک اژدهای نفت‌خوار و گازخوار می‌تواند چنان تلاطمی در بازار انرژی به وجود آورد که پیامدهای آن بسیار چشمگیر و البته برای توسعه پایدار بسیار ناگوار خواهد بود

مصرف انرژی جهان در چند دهه گذشته، به جز سال ۲۰۰۹، همواره روند افزایشی داشته و طی ۲۰ سال گذشته، از ۸ هزار تن به ۱۲ هزار تن معادل بشکه نفت خام، رسیده است. در سال ۲۰۱۰، رشد مصرف انرژی جهان نزدیک به ۵.۶ درصد بوده که از سال ۱۹۷۳ تا به حال سابقه نداشته است.

با توجه به این که رشد اقتصاد جهان کمتر از رشد مصرف انرژی است، شدت انرژی جهان افزایش یافته و اگر این روند ادامه یابد، راه دستیابی به توسعه پایدار، ناهموارتر از گذشته خواهد شد. به ویژه این که الگوی رشد مصرف انواع انرژی در مناطق مختلف جهان روند متفاوتی دارد و بی‌توجهی به ملزومات توسعه پایدار، سبب خواهد شد که بر وخامت اوضاع افزوده شود.

اژدهای 'انرژی‌خوار' به ناپایداری دامن می‌زند؟

در چند دهه گذشته، با وجود افزایش مقدار مصرف نفت خام، سهم آن در سبد مصرف انرژی جهان رو به کاهش بوده؛ به گونه‌ای که پس از ۱۲ سال کاهش پیاپی، به کمتر از ۳۴ درصد رسیده است. در حالی که سهم گاز طبیعی به حدود ۲۴ و سهم زغال سنگ به ۲۹.۶ درصد افزایش یافته است.

در این میان، سهم برق آبی، انرژی هسته‌ای و انرژی‌های نو به ترتیب ۶.۵، ۵.۲ و ۱.۳ درصد گزارش می‌شود. شایان توجه است که رشد مصرف انرژی در مناطق مختلف جهان روند متفاوتی داشته است.

به عنوان نمونه، چین که از سال گذشته با پشت سرگذاردن آمریکا، جایگاه بزرگ‌ترین مصرف کننده انرژی جهان را از آن خود ساخته، به تنهایی ۲۰ درصد از انرژی جهان را مصرف می کند. با وجود این، سبد مصرف انرژی این کشور در قیاس با مصرف کل جهان، از الگویی کاملا متفاوت پیروی می‌کند؛ به گونه‌ای که زغال سنگ ۷۰ درصد از سهم سبد مصرف انرژی این کشور را تامین می‌کند، در حالی که سهم نفت کمتر از ۱۸ درصد و سهم گاز طبیعی نزدیک به ۴ درصد است. رشد مصرف برق آبی، هم‌سنگ با میانگین جهانی، نزدیک به ۶.۶ درصد و مجموع انرژی‌های تجدیدپذیر و انرژی هسته‌ای، از یک درصد تجاوز نمی‌کند.

به این ترتیب، الگوی مصرف انرژی در رشدیابنده‌ترین اقتصاد جهان که از رکود اقتصاد جهانی نیز آسیب جدی ندیده، هم به لحاظ اقتصادی و به لحاظ زیست‌محیطی، توسعه پایدار جهان را با تهدید جدی رو به رو می‌سازد.

سهم آمریکا از مصرف انرژی جهان، اندکی کمتر از چین است اما از یک سو، تولید ناخالص داخلی این کشور، دو برابر چین گزارش می‌شود؛ بنا بر این، شدت انرژی این کشور ۲ برابر آمریکا و سرانه مصرف انرژی نزدیک به ۵ برابر ایالات متحده است.

از سوی دیگر، سبد مصرف انرژی آمریکا نشان می‌دهد که سهم نفت، گاز، زغال سنگ، برق آبی، انرژی هسته‌ای و انرژی‌های تجدیدپذیر، به ترتیب ۳۷، ۲۷، ۲۳، ۸.۴، ۲.۶ و ۱.۷ درصد است.

تصور کنید که چین بتواند با حفظ رشد اقتصادی و افزایش درآمد، مصرف انرژی خود را ثابت نگاه دارد اما سبد مصرف خود را به گونه‌ای تغییر دهد که با میانگین مصرف جهانی همسان شود و یا به سبد مصرف انرژی آمریکا نزدیک شود. در این صورت، چین به اژدهای نفت‌خوار و گازخواری تبدیل خواهد شد که ضمن فشار سنگین بر منابع نفت و گاز جهان، می‌تواند چنان تلاطمی در بازار انرژی به وجود آورد که پیامدهای آن بسیار چشمگیر و البته برای توسعه پایدار بسیار ناگوار خواهد بود.

تغییر در سبد انرژی جهان

روند تغییر رشد مصرف انواع انرژی نشان می‌دهد که اگرچه سهم انواع انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد مصرف به سود منافع بلندمدت و همسو با ملزومات توسعه پایدار تغییر کرده، اما رشد سهم منابع تجدیدپذیر در این سبد هنوز چشمگیر نیست.

دستیابی به رویای توسعه پایدار از منظر ذخایر انرژی، امیدوارکننده‌تر به نظر می‌رسد. ذخایر نفت خام جهان از ۱۰۰۳ میلیارد بشکه در سال ۱۹۹۰، به افزون بر ۱۳۸۳ میلیارد بشکه در آغاز ۲۰۱۰ افزایش یافته است. این در حالی است که با رشد روزافزون فناوری، امکان بهره‌برداری از ذخایر غیرمتعارف نفت رو به افزایش است. هم اکنون ذخایر غیرمتعارف نفت کانادا بیش از ۱۴۳ میلیارد بشکه برآورد می‌شود. بدون لحاظ آن نیز، اینک عمر ذخایر نفت، افزون بر ۴۶ سال است.

این وضع در مورد ذخایر گازی برجسته‌تر به نظر می‌رسد. ذخایر گاز جهان در دوره یادشده از ۱۲۵ به ۱۸۷ تریلیون متر مکعب رسیده و عمر آن نزدیک به ۵۹ سال برآورد می‌شود. این در حالی است که ذخایر غیر متعارف گاز جهان بیش از ۹۷۰ تریلیون متر مکعب برآورد می‌شود که با افزایش قیمت انرژی و رشد فناوری، بهره‌برداری از آن آسان‌تر و به لحاظ اقتصادی به‌صرفه‌تر خواهد شد.

به این ترتیب، احتمال افزایش عمر ذخایر نفت و گاز به لحاظ فنی و عملی غیرممکن نیست، به ویژه آن که کارنامه آمریکا در بهره‌برداری از این نوع گاز در چند سال گذشته درخشان بوده است؛ به گونه‌ای که تولید گاز غیرمتعارف این کشور از ۱۲ میلیارد متر مکعب در سال ۲۰۰۰، به بیش از ۱۳۵ میلیارد مترمکعب رسیده است.

با وجود کوشش‌های فراوانی که برای برجسته کردن مسائل محیط زیست و هشدارهای کافی مبنی بر محدود بودن منابع تجدیدناپذیر و پایان‌پذیر بودن انرژی‌های فسیلی صورت گرفته، روند تغییرات رشد مصرف انواع انرژی نشان می‌دهد که اگرچه سهم انواع انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد مصرف به سود منافع بلندمدت و همسو با ملزومات توسعه پایدار تغییر کرده اما از یک سو، سهم رشد منابع تجدیدپذیر تفاوت چشمگیری نداشته است.

از سوی دیگر، کاهش سهم نفت با افزایش همزمان سهم گاز طبیعی (سازگارتر با محیط زیست) و زغال سنگ (ناسازگارتر با محیط زیست) جبران شده است. به این ترتیب، به لحاظ زیست‌محیطی، تلاش‌های جهانی برای کاستن از سهم مصرف انرژی‌های فسیلی و افزایش سهم انرژی‌های سازگارتر با محیط زیست نظیر گاز طبیعی، با موفقیت چشمگیری همراه نبوده است.

کاهش سهم مصرف نفت خام را نیز می‌باید بیشتر در صرفه‌های اقتصادی ناشی از تغییر الگوی مصرف انرژی جستجو کرد. در کل می‌توان ادعا کرد که نسل‌های آینده شاید به یاری فناوری بتوانند همچنان بر میزان انرژی های فسیلی قابل برداشت بیافزایند و با اعمال سیاست‌های سختگیرانه زیست‌محیطی، از شدت انتشار آلاینده‌ها بکاهند، اما به یقین نمی‌توانند به طور کامل از تهدید پایان‌پذیر بودن انرژی‌های فسیلی خلاص شوند.

انرژی هسته‌ای؛ انرژی دوران گذار

2012-01-14T17:06:23+00:00

بهروز بیات

مشاور مستقل پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی

حتی اگر از پیامدها و هزینه‌های سیاسی برنامه هسته‌ای کنونی ایران چشم بپوشیم، تمرکز سرمایه‌گذاری در این بخش از بدو شروع آن، به بی‌عدالتی اجتماعی انجامیده است.

"توسعه پاینده یا پایدار، توسعه‌ای است که نیازهای کنونی را برآورده کند، بدون این که مانع از برآورده شدن نیاز نسل‌های آینده شود." به این ترتیب، توسعه‌ای که دیر بپاید، دمساز با محیط زیست، همخوان با عدالت اجتماعی و جهانی و هم‌بستر با پیشرفت اقتصادی باشد، پاینده نامیده می‌شود. حال با این تعریف، آیا تولید برق هسته‌ای در ایران چنین ویژگی‌هایی را دارد؟ یا به بیان دیگر، آیا انرژی هسته‌ای سرچشمه‌ای پاینده برای تولید برق در ایران است؟

انرژی ناپایدار

بر اساس کتاب سرخ (Red Book, ۲۰۰۹) آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، منابع اورانیوم ایران و حداکثر هزینه فرآوری هر کیلوگرم از آن، به این ترتیب است: منابع محرز ۷۲۴ تن ۱۳۰ دلار، منابع تخمین‌ زده شده (نه چندان مطمئن) ۱۴۳۰ تن ۲۶۰ دلار، منابع پیش‌بینی شده ۴۱۹۰ تن ۲۶۰ دلار و منابع بر مبنای گمانه‌زنی ۱۴۰۰۰ تن با هزینه‌ای نامعلوم.

با توجه به ارقام بالا، منابع محرز ایران تنها ۴ سال و نیم، منابع تخمین زده ۱۳ سال، منابع قابل پیش‌بینی ۴۰ سال و اگر منابع گمانه‌زده شده را نیز محرز بیانگاریم، ۱۲۷ سال نیاز نیروگاه بوشهر (۱۶۰ تن در سال) را تأمین می‌کنند.

همین منابع برای برنامه هسته‌ای مطرح شده از جانب دولت جمهوری اسلامی که مرکب از ۲۰ نیروگاه و تولید ۲۳۰۰۰ مگاوات توان برق است، به ترتیب برای ۰.۲، ۰.۶ ،۲ و ۶ سال کفایت می کنند. شایان توجه است که عمر متوسط نیروگاه‌های هسته‌ای ۴۰ تا ۵۰ سال است. به این ترتیب، انرژی هسته‌ای تولید شده از منابع داخلی به هیچ وجه نمی تواند پاینده تلقی شود.

نگاهی به منابع موجود و مصرف در جهان نیز نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۳۵ اندکی کمتر از نصف منابع جهان مصرف خواهند شد و پس از آن، بسته به میزان گسترش انرژی هسته‌ای، منابع شناخته شده کنونی (۶۳۰۶۰۰۰ تن) تنها برای ۲۲ تا ۳۶ سال دیگر کفایت می‌کند. نتیجه این که با تکیه به منابع بیرونی نیز نمی‌توان پایندگی انرژی هسته ای را حفظ کرد.

حال آن که منابع شناخته شده گاز طبیعی ایران برای استخراج و مصرف داخلی، با وجود میزان مصرف بسیار بالا و نامعقول کنونی در این کشور (به لحاظ مصرف مطلق و سرانه سومین کشور دنیا پس از ایالات متحده آمریکا و روسیه)، به ترتیب برای ۱۶۶ و ۲۱۰ سال کفایت می کند.

البته گاز طبیعی نیز به سبب آلایندگی و محدودیت ذخایر، منبع پاینده‌ای نیست و باید به مثابه یک منبع "دوران گذار"، هر چه زودتر به وسیله انرژی‌های تجدیدپذیر جانشین شود. وجود وافر منابع انرژی‌های تجدیدپذیر مانند آفتاب و باد و تا حدودی آب، نوید چنین آینده‌ای را می‌دهد.

برای مثال، انرژی خورشیدی که روزانه در متوسط سالیانه آن به هر متر مربع زمین ایران می‌تابد، ۱۸۰۰ کیلو وات ساعت و بازده صفحات فوتوولتائیک دست‌کم ۱۵ درصد است. البته هنوز باید روی این فناوری‌ها به ویژه در مورد ذخیره‌کردن این قبیل انرژی‌ها کار شود. البته که اگر بخشی کوچک از منابعی که در جهان و در ایران صرف برنامه هسته‌ای شده‌اند، به پژوهش در مورد انرژی‌های تجدیدپذیر و تکامل فناوری‌های مرتبط با آن تخصیص داده می‌شد، هم‌اکنون وضع به مراتب بهتری را در این زمینه شاهد بودیم.

برق هسته‌ای؛ مقرون به‌صرفه یا گران؟

هزینه احداث نیروگاه‌های هسته‌ای برای ظرفیت اندکی بیش از ۱۰۰۰ مگاوات، بین ۴ تا ۶ میلیارد یورو است. برای نمونه، برآورد ساخت نیروگاه "۳ Nugiluotu" در فنلاند، ۳ میلیارد و هزینه واقعی آن تاکنون، ۶.۶ میلیارد یورو برای ۱۶۰۰ مگاوات بوده است. همچنین مدت ساخت آنها نیز دست‌کم ۵ تا ۶ سال زمان می برد، در حالی که نیرو گاه گازی تقریباً با همان ظرفیت (۹۰۰ مگاوات)، مخارجی بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد یورو و دوره ساخت یک تا ۲ سال خواهد داشت.

طبق ارزیابی سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD)، هزینه مستقیم تهیه یک کیلو وات ساعت برق در اروپا توسط نیروگاه‌های گازی گزینه مناسبتری است؛ به طوری که هزینه تولید هر کیلو وات ساعت برق در نیروگاه‌های گازی، بین ۲.۶ تا ۳.۵ سنت یورو و در نیروگاه‌های هسته‌ای، بین ۳.۴ تا ۵.۹ سنت یورو ارزیابی شده است.

البته چنانچه هزینه‌های غیرمستقیم مانند برخی عوامل مالی نظیر نرخ نزول بانکی (DR) و نرخ دی‌اکسیدکربن در نظر گرفته شود، در این صورت در موارد معینی، برق هسته‌ای اندکی گران‌تر یا ارزان‌تر از برق گازی تولید خواهد شد. برای مثال، برای نرخ نزول بانکی ۱۰ درصد و همچنین نرخ ۳۰ دلار برای هر تن دی‌اکسیدکربن (قیمت کنونی در اتحادیه اروپا ۷ یورو است)، هنوز در اروپا هزینه تولید برق هسته‌ای گران‌تر از برق گازی خواهد بود.

افزون بر این، برای محاسبه هزینه واقعی برق هسته‌ای، قاعدتاً باید یارانه‌هایی که دولت‌ها برای تکامل و توسعه این تکنولوژی پرداخته‌اند را نیز در نظر گرفت. این هزینه در ایران از ۳۶ سال پیش با رقمی نامعلوم و توسط دولت‌های اروپایی تنها از طریق EURATOM -بدون در نظر گرفتن یارانه‌های جداگانه هر کشوری- بیش از ۴۰۰ میلیارد یورو از سال ۱۹۵۰ بوده است.

مجموع هزینه‌ها و شرایط موجود در ایران نشان می‌دهد که برای این کشور که بر روی منابع کلان گازی نشسته و فاقد منابع هسته‌ای قابل توجه است، برق نیروگاه‌های گازی، کم‌هزینه‌تر خواهد بود.

هزینه‌های زیست‌محیطی و اجتماعی

هرچند تلاش برای جلوگیری از ورود مواد رادیواکتیو به محیط زیست جدی باشد، باز هم بخشی از رادیوایزوتوپ‌ها در روند کار عادی نیروگاه و به‌ویژه در جریان پسمانداری، وارد فضای زیستی می‌شود.

افزون بر این، به هنگام استخراج منابع اورانیوم، نقل و انتقالات گسترده خاک صورت می‌گیرد و در پی آن، پوسته زمین شکافته می‌شود؛ به طوری که این عمل باعث پخش این مواد رادیواکتیو در محیط می‌شود. این مواد رادیواکتیو می‌توانند از یک سو وارد محصولات کشاورزی شوند و از سوی دیگر، ساکنان نواحی مجاور را در معرض پرتوهای رادیواکتیو قرار دهند.

از جمله محاسن انرژی هسته‌ای، این جنبه آن است که کارکردن این قبیل نیروگاه‌ها با تولید گازکربنیک همراه نیست. البته این ادعا در مقایسه با نیروگاه‌های فسیلی صحت دارد، نه در مقایسه با انرژی‌های تجدیدپذیر. همچنین انرژی هسته‌ای در مقیاس جهانی، فقط برای تأمین ۲.۸ درصد انرژی اولیه و ۱۶ درصد انرژی الکتریکی به کار برده می‌شود و از این رو، نقش چندان بزرگی ندارد زیرا که بخشی بزرگ از دی‌اکسیدکربن از طریق اتومبیل‌ها، گرمادهی به خانه‌ها، شاخه‌هایی از صنعت و غیره تولید می‌شود.

از نظر تولید گازهای گلخانه‌ای، ایران به طور مطلق در رتبه دهم و از نظر سرانه، در جایگاه ۵۴ است. به لحاظ کارایی مصرف سوخت‌های فسیلی که همانا نسبت تولید ناخالص ملی به مقدار تولید دی‌اکسیدکربن است، ایران در ردیف بدترین کشورهای جهان قرار دارد. برای پرهیز از این وضع، ایران می‌تواند با افزایش کارایی مصرف گاز طبیعی -با توجه به دی‌اکسیدکربن سرانه نه چندان بالای آن- از وضع بهتری برخوردار شود و در دوران گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر، از انرژی گاز بهره گیرد.

در واقع، نیروگاه‌های هسته‌ای با وجود کیفیت بالای نیروگاه، قطعات و روندهای آن یک "ته ریسکی" در خود نهفته دارند که نظر به پیامدهای فاجعه بارشان برای نسل‌های کنونی و آتی، ناقض اصل پایندگی هستند. تجربه فوکوشیما در ژاپن به جهانیان نشان داد که چگونه پیشرفته‌ترین کشور دنیا از نظر تکنیک، در برابر حمله توأمان طبیعت و تکنیک، خلع سلاح شد.

معضل پسمانداری در همه مراحل تولید و مصرف سوخت، از استخراج، تولید کیک زرد، تبدیل به اورانیوم هگزافلورید، غنی‌سازی، ساخت میله‌های سوخت و نگهداری سوخت مصرف‌شده نمایان می‌شود. به‌ویژه سوخت مصرف‌شده در نیروگاه‌های هسته‌ای که دارای عناصر ناشی از شکاف هسته‌ها و رادیوایزوتوپ‌های مصنوعی با اکتیویته بالا هستند، هنوز حل نشده است و در هیچ جای جهان راه‌حل قطعی و نهایی در دست نیست. چنین منابعی به طور بالقوه، امکان آلوده‌کردن محیط زیست را دارند که به علت نیمه عمر بسیار طولانی برخی از مشتقات، مخاطراتی را برای نسل کنونی و نسل‌های آینده در ابعاد چند هزار ساله به همراه خواهند داشت. به عبارت دیگر، نسل امروز از آن بهره می‌گیرد و نسل‌های آینده باید ضایعات آن را تحمل کنند.

پذیرفتن انرژی هسته‌ای از جانب شهروندان کشور های دمکراتیک، مشکل بزرگی بر سر راه پیشبرد برنامه‌های هسته‌ای است.

در مورد ایران، حتی اگر از پیامدها و هزینه‌های سیاسی برنامه هسته‌ای کنونی چشم بپوشیم، تمرکز سرمایه‌گذاری در این بخش از بدو شروع آن، به بی‌عدالتی اجتماعی انجامیده است. در واقع، منابعی که می‌شد در راه‌اندازی صنایع مفید، آینده‌دار و کارآفرین به کار برده شود، صرف این برنامه بی‌آینده شده است.

تکنولوژی هسته‌ای برای تهیه برق، هم به لحاظ اقتصادی، هم از نظر محیط‌ زیستی و هم اجتماعی، فاقد پایندگی و پایداری است. آینده‌اش را پشت سر نهاده و در بهترین حالت، به عنوان تکنولوژی دوران گذار برای برخی کشورها معنی می‌یابد.

از تاریکی گله نکنیم؛ چراغی 'خاموش' کنیم

2012-01-14T10:00:06+00:00

امیر پیام

بی‌بی‌سی

الگوی ناپایدار مصرف انرژی در ایران؛ پیامدها و راهکارها

2012-01-14T09:46:40+00:00

محسن مسرت

کارشناس اقتصاد جهانی و انرژی

الگوی مصرفی انرژی در ایران الگوی فسیلی است. در سال ۲۰۱۰، بیش از ۹۹ درصد مصرف انرژی از منابع نفت و گاز تأمین شده و منابع انرژی تجدیدپذیر تاکنون جایگاه آینده‌سازی در الگوی مصرفی ایران نداشته‌ است.

چنانچه مفهوم همه‌جانبه الگوی انرژی پایدار را مد نظر قرار دهیم، یعنی علاوه بر مشخصات زیست‌محیطی مصرف انرژی، شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی آن را نیز در تعریف پایداری بگنجانیم، در این صورت، آن نوع الگوی مصرف انرژی "پایدار" است که شامل حداقل آلایندگی بوده و بازده انرژی مفید آن در سطح بسیار بالایی قرار داشته باشد، مخارج تولید آن به عدالت اجتماعی صدمه نزند و به‌خصوص این که به بهره‌گیری نسل‌های آینده از منابع انرژی لطمه وارد نیاورد.

با تکیه به این تعریف جامع از پایداری، شکی نیست که فقط الگوهایی که به کل، از انرژی‌های تجدیدپذیر استفاده می‌کنند، می‌توانند به عنوان الگوی انرژی پایدار تلقی گردند. به این ترتیب، هیچ کشوری تاکنون موفق به پیاده‌کردن الگوی مصرفی انرژی پایدار نگشته و اصولاً چنین الگویی که با توجه به خطر جدی بحران اقلیمی و همچنین منافع نسل‌های آینده بشریت اجتناب‌ناپذیر هم هست، فقط می‌تواند در آینده به واقعیت تبدیل گردد.

طبق مطالعات وسیعی که تاکنون در سطح جهانی انجام گرفته، می‌بایست تغییر الگوی مصرف انرژی فسیلی -که طبق تعریف بالا این الگو اساساً ناپایدار است- به الگوی مصرفی انرژی‌های تجدیدپذیر، الزاماً در قرن ۲۱ میلادی در سطح جهان به پایان رسیده باشد. به همین دلیل، بسیاری از کشورها شروع تغییر الگوی سنتی انرژی خود را به الگوی انرژی‌های تجدیدپذیر، به طور جدی در دستور کار قرار داده‌اند و تعدادی از آنها تاکنون موفقیت‌هایی هم کسب کرده‌اند.

بنابراین، در اینجا این سئوال مطرح است که آیا الگوی مصرف انرژی ایران تاکنون به سمت "الگوی پایدار" تغییر جهت داده است؟ آیا دولت در این راستا برنامه‌ریزی کرده یا اصولاً الگوی انرژی پایدار در سیاست‌گذاری جمهوری اسلامی نقشی دارد؟ به منظور روشن‌ شدن مسئله، لازم است ابتدا به مشخصات الگوی مصرف انرژی در ایران بپردازیم.

از نظام یارانه‌ای تا الگوی ناپایدار مصرف

الگوی مصرفی انرژی در ایران الگوی فسیلی است. در سال ۲۰۱۰ میلادی، بیش از ۹۹ درصد مصرف انرژی با استفاده از منابع نفت و گاز تأمین شده است و منابع انرژی تجدیدپذیر، به جز مقدار ناچیز و غیر قابل ذکر انرژی آبی، تاکنون هیچ‌گونه جایگاه آینده‌سازی در الگوی مصرفی ایران نداشته‌اند.

البته با توجه به منابع سرشار نفت و گاز در ایران، این که الگوی انرژی فسیلی، الگوی مسلط است، امری طبیعی به نظر می‌رسد. اما بررسی دقیق تر نشان می‌دهد که در ایران، تاکنون هیچ یک از معیارهای پایداری حتی در استفاده از این منابع تجدیدناپذیر نیز رعایت نشده‌اند.

برای نمونه، چگالی انرژی (نسبت مصرف انرژی به درآمد ملی) در ایران بالاترین رقم را در سطح جهان دارا است؛ به این معنی است که فقط ۱۰ تا ۱۵ درصد از منابع اولیه نفت و گاز به شکل انرژی مفید از قبیل روشنایی، حرارت و نیرو، در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌گیرد و بقیه آن به صورت حرارت به محیط زیست جاری می‌شود و به هدر می‌رود.

مهم‌ترین علت ریشه‌گرفتن این الگوی ناپایدار انرژی در تمامی شریان‌های اقتصادی و اجتماعی کشور، سطح بسیار نازل قیمت انرژی در بازار داخلی بوده است که هم قبل از انقلاب و هم بعد از آن، دولت‌ها با سوژه جلب رضایت موقتی شهروندان، در اختیار آنها گذارده‌اند و به این طریق، سیستم یارانه پردازی کلانی را پایه‌گذاری کرده‌اند.

اما اختصاص یارانه به مصرف کالاهای نفت و گاز، که متأسفانه در تمام کشورهای تولیدکننده این منابع به جز در کشور نروژ داده می‌شود، چه از نوع مستقیم آن یعنی فروش کالاهای نفتی و گازی به قیمت پایین‌تر از مخارج تولید و چه به شکل غیرمستقیم یعنی به قیمتی که پایین‌تر از قیمت واقعی آنهاست، در دو مورد، نقض کامل معیار اجتماعی الگوی پایدار است. زیرا این روش عرضه کالاهای تجدیدناپذیر با قیمت‌های نازل به اقشار ثروتمند جامعه، مغایر با عدالت هم در نسل حاضر و هم نسبت به نسل‌های آینده است.

با ارائه یارانه کلان به مصرف‌کنندگان که تنها برای سال ۲۰۱۰ حدود ۵۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، عملاً همه دولت‌ها از شروع تولید و مصرف نفت در ایران تاکنون، شهروندان را به مصرف افسارگسیخته انرژی در همه بخش‌های اقتصاد ملی تشویق نموده و به این ترتیب، الگوی مریض و آسیب‌افروز موجود را خلق و تثبیت کرده‌اند.

حذف یارانه انرژی؛ لازم اما ناکافی

چنانچه این الگو به طرف الگوی پایدار تغییر جهت پیدا نکند، شکی نیست که پیامدهای اقتصادی و اکولوژیک آن فاجعه‌بار خواهد بود؛ از جمله این که ایران با وجود منابع سرشار فسیلی خود، طبق محاسبات دقیق در سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰، به کشور واردکننده نفت و پس از چند سالی، به واردکننده گاز نیز تبدیل خواهد شد.

این در حالی است که در صورت شروع بلاواسطه تغییر الگو و به‌خصوص ارتقای کارایی مصرف انرژی، ایران قادر خواهد بود علاوه بر جبران مصرف داخلی، ظرفیت صدور منابع نفت و گاز را حفظ کند و در دو دهه آینده حتی درآمد اضافی با حجم ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ میلیارد دلار از صادرات این منابع کسب نماید. البته این دورنما هنگامی تاثیرات مثبت بر اقتصاد ملی خواهد داشت که درآمدهای نفت و گاز به آسیب اقتصادی از طریق تورم شدید، آن‌طور که در گذشته و به‌خصوص سال‌های اخیر اتفاق افتاده است، تبدیل نگردد و از این منابع سرشار، در راستای تغییر الگوی مصرف انرژی و بازسازی زیر بنای اقتصاد استفاده پایدار بشود.

علاوه بر آسیب‌های اقتصادی ناشی از ادامه وضع کنونی و تثبیت الگوی موجود، لازم است به آسیب‌های اکولوژیک آن نیز اشاره شود. نمونه مهم آسیب اکولوژیک، آثار تولید گازکربنیک از طریق سوختن نفت و گاز است که اثرات گلخانه‌ای آن به افزایش پیامدساز حرارت متوسط سطح کره زمین می‌انجامد.

در حالی که جامعه جهانی در پی کاستن این آلاینده آسیب‌ساز است و متخصصان اتمسفر زمین معتقدند که تولید گازکربنیک جهان تا سال ۲۰۲۵ حداقل ۲۵ درصد باید کاهش یابد، تولید این گاز در ایران از ۴۳۷ میلیون تن در سال ۲۰۱۰، به ۶۶۷ میلیون تن در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید.

مصرف انرژی فسیلی علاوه بر گازکربنیک، مواد آلاینده دیگری نیز تولید می‌کند که این آلاینده ها به نوبه خود مستقیماً موجب بیماری‌های گوناگون به خصوص برونشیت و آلرژی‌های مختلف می‌شوند و اصولاً سلامت شهروندان مقیم مراکز صنعتی و افراد ساکن در مراکز ترافیک را با خطر رو‌به‌رو می‌کنند.

البته تغییر جهت الگوی مصرف انرژی موجود، برای هر دولتی اعم از دولت فعلی یا اصلاح‌طلب، اسلامی یا لائیک، کاری بسیار سنگین و پرریسک است و شاید هم مهم‌ترین چالش اقتصادی ایران باشد. دولت کنونی جمهوری اسلامی البته با اصلاح قیمت‌ کالاهای نفت و گاز، قدم مهمی برداشته است. اما این اقدام دولت خود به خود و خودجوشانه به تغییر جدی الگوی مصرف انرژی موجود منتهی نخواهد شد.

تغییر الگوی مصرف انرژی پیش‌شرط‌های فراوانی دارد. این طرح احتیاج به برنامه‌ریزی دقیق دارد و چنانچه همزمان با اصلاح قیمت‌ها، درآمدهای کسب شده نیز در راستای ارتقای بازده انرژی و جلوگیری از هدر رفتن آن در تولید برق، صنایع، بخش حمل و نقل و در خانوارها و ساختمان‌ها سرمایه‌گذاری نشود و گسترش فناوری انرژی‌های تجدیدپذیر در دستور کار دولت قرار نگیرد، بیم آن می‌رود که حذف یارانه‌های انرژی و اصلاح قیمت‌ها به جای تغییر الگوی انرژی موجود، موج تورم جدیدی را به ارمغان آورد و به مشکلات موجود، مشکل جدیدی اضافه کند.

طرح مسئله با تکیه به:

Energy Scenario for Iran , Wupertai Institut for Climate, Environment and Energy, Germany, March 2009

رابطه مصرف گوشت فرآوری شده با سرطان لوزالمعده

2012-01-13T20:03:41+00:00

محققان در سوئد می گویند که مصرف گوشت فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس می تواند با سرطان لوزالمعده رابطه مستقیمی داشته باشد.

این محققان می گویند که مصرف پنجاه گرم گوشت فرآوری شده اضافه تر در روز (معادل یک سوسیس) می تواند خطر ابتلا به سرطان لوزالمعده را ۱۹ درصد افزایش دهد.

با این حال سرطان لوزالمعده نسبت به برخی دیگر از سرطانها بسیار نادرتر است.

صندوق جهانی تحقیقات سرطان می گوید که رابطه مستقیم میان مصرف گوشت فرآوری شده با سرطان لوزالمعده می تواند در افراد "چاق مفرط" پدیدار شود.

گوشت فرآوری شده، از جمله سوسیس و کالباس، خطر ابتلا به سرطان را افزایش می دهد

پیشتر رابطه مصرف کوشت قرمز و گوشت فراوری شده با سرطان روده بزرگ مورد توجه محققان قرار گرفته بود و در نتیجه آن دولت بریتانیا رسما توصیه کرده است که مصرف روزانه گوشت قرمز یا گوشت فرآوری شده به حد اکثر ۷۰ گرم در روز محدود شود.

توصیه صندوق جهانی تحقیقات سرطان این است که مردم از مصرف گوشتهای فرآوری شده مثل سوسیس و کالباس کلا خودداری کنند.

دکتر ریچل تامپسون، معاون علمی صندوق جهانی تحقیقات سرطان، می گوید که این صندوق همچنین توصیه می کند که مصرف گوشت قرمز پخته شده نیز از ۵۰۰ گرم (نیم کیلو) در هفته تجاوز نکند.

سوزانا لارسون، استاد و محقق موسسه کارولینسکا سوئد، می گوید که رابطه مصرف گوشت و سرطانهای روده بزرگ از قبل مشخص بوده است، آنچه که دانشمندان کمتر نسبت به آن آگاهی دارند چگونگی رابطه مصرف گوشتهای فرآوری شده با دیگر سرطانها است.

نتیجه تحقیقات انجام شده در موسسه کارولینسکا سوئد، در مجله علمی موسوم به نشریه بریتانیایی سرطان (British Journal of Cancer) منتشر شده و حاوی نتایج یازده مطالعه عملی و ۶۶۴۳ بیمار مبتلا به سرطان لوزالمعده بوده است.

رابطه سوسیس و کالباس با سرطان لوزالمعده

2012-01-13T17:03:50+00:00

تازه ترین پژوهش نشان می دهد که، مصرف بی رویه سوسیس و کالباس و گوشت قرمز در درازمدت احتمال ابتلا به سرطان لوزالمعده را افزایش می دهد.

مهرداد یزدانی گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

سالی با اهداف بزرگ

2012-01-13T12:01:51+00:00

فرهاد رضائی

بی‌بی‌سی

سال انرژی پایدار برای همه

بان کی‌مون "انرژی پایدار" را یکی از ۵ اولویت کاری خود اعلام کرده و ۲۰۱۲ را "سال انرژی پایدار برای همه" نامیده است.

در کانون بسیاری از چالش‌های جهانی، منطقه‌ای و حتی ملی، از ایجاد اشتغال و تولید منابع غذایی گرفته تا معضل آلودگی و تغییر اقلیم، می‌توان ردپایی از "انرژی" را دید.

در واقع، دستیابی به منابع پایدار انرژی و توزیع عادلانه آن، می‌تواند راه‌حلی مناسب برای بسیاری از مشکلات جهان در هزاره سوم فراهم آورد؛ جهانی که بیش از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر در آن، به برق دسترسی ندارند، یک میلیارد نفر دیگر فقط گاهی به آن دسترسی دارند و بیش از ۳ میلیارد نفر نیز برای پخت‌وپز و گرم‌کردن خانه‌های خود، همچنان به روش‌های سنتی مانند سوزاندن چوب درختان و فضولات حیوانات (توده‌های زیستی یا به اصطلاح "بیومس") متکی هستند.

از میان برداشتن موانع برای دسترسی به انرژی‌های پایدار، به ویژه منابعی که کمتر موجب آلودگی محیط شوند، برای کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه‌یافته کار چندان آسانی نیست و اینجاست که نقش سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی در این میان بیش از پیش پررنگ جلوه می‏‌کند.

افزایش آگاهی

بان کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، موضوع "انرژی پایدار" را یکی از ۵ اولویت کاری خود در مهم‌ترین سازمان بین‌المللی دنیا اعلام کرده و بر این باور است که توسعه منابع پایدار انرژی و گسترش دسترسی مردم به این منابع، به‌ویژه در کشورهای فقیر و کمتر توسعه‌یافته، نقشی مهم در فقرزدایی ملت‌ها ایفا خواهد کرد.

افزایش دسترسی به سرویس‌ها و خدمات مدرن انرژی، دو برابر کردن نرخ کارایی مصرف انرژی و نیز دو برابر کردن سهم انرژی‌های نو و تجدیدشونده در سبد جهانی مصرف انرژی، اهدافی است که بان کی‌مون امیدوار است در قالب یک برنامه بلند مدت، تا سال ۲۰۳۰ در جهان محقق شود.

به این ترتیب، سازمان ملل متحد به منظور افزایش توجه و آگاهی ملل در زمینه هدف‌های بلندمدت یادشده و همچنین در راستای اهداف توسعه هزاره، اقدام به نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ میلادی به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" کرده است.

ظرفیت‌هایی که هدر می‌رود

این قبیل نامگذاری‌های سالانه، هر چند نمادین، بیش از پیش این فرصت را به ویژه برای کشورهای در حال توسعه به وجود می‌آورد که با استفاده از ظرفیت‌های نهفته در کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی، تلاشی مضاعف برای بهره‌گیری از سرمایه و فناوری کشورهای صنعتی برای پاک‌سازی محیط زیست خود به عمل آورند.

برای مثال، در چارچوب معاهدات اقلیمی، می‌توان از سرمایه و فناوری کشورهای توسعه‌یافته در قالب پروژه‌های معروف به "مکانیسم توسعه پاک" (CDM) برای توسعه کشورهای فقیرتر استفاده کرد؛ به طوری که هم کشورهای ثروتمند بخشی از تعهد زیست‌محیطی خود را در راستای کاهش انتشار آلاینده‌ها به جا آورند و هم کشورهای فقیر از سرمایه و فناوری لازم برای توسعه پاک بهره‌مند شوند. اینجاست که شناسایی ظرفیت‌های موجود در هر کشور، برای جلب کمک‌های جهانی اهمیت ویژه‌ای می‌یابد.

برای نمونه، وجود سرزمین‌های کویری پهناور با آفتاب‌گیری قابل‌توجه، همراه با وجود مناطق بادگیر در بخش‌های مختلف ایران، این کشور را از ظرفیت بالایی برای بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدشونده برخوردار کرده است. به این ظرفیت‌ها می‌توان منابع انرژی "زمین‌گرمایی" را نیز افزود تا چشم‌اندازی کامل از پتانسیل بالای تولید انرژی‌های پاک در ایران تصویر شود.

عده‌ای از کارشناسان بر این باورند که وجود منابع عظیم هیدروکربوری در ایران، سیاست‌گذاران را از توجه کافی به منابع پاک انرژی بازداشته و آن را به اولویتی دست چندم و دور، در سیاست‌های انرژی ایران تبدیل کرده است.

این در حالی است که توسعه این منابع و تلاش برای بهره‌گیری از فناوری‌هایی که از منظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد، می‌تواند چشم‌انداز بهتری از توسعه پایدار را پیش روی این سرزمین قرار دهد.

این‌چنین، ایران نه تنها توسعه‌ای پاک‌تر را پیش روی شهروندانش بنا می‌نهد، بلکه همسو با تلاش‌های بین‌المللی برای کاستن از بار آلاینده بشر بر شانه‌های زمین، فعال‌تر و مسئولانه‌تر ظاهر خواهد شد.

وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی به مناسبت نام‌گذاری سال ۲۰۱۲، صفحه ویژه‌ای برای انتشار یادداشت‌‌ها و تحلیل‌های مرتبط با موضوع سال راه‌اندازی کرده است که به تدریج در طول سال ۲۰۱۲، هم‌زمان با مناسبت‌ها، نشست‌ها و کنفرانس‌های بین‌المللی، بروزرسانی خواهد شد. برای دیدن صفحه ویژه "انرژی پایدار برای همه" اینجا را کلیک کنید.

مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل

سازمان ملل متحد در نشست شصت و پنجم مجمع عمومی، در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰، نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ را مورد بررسی قرار داد و آن را به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" تصویب کرد.

متن مصوبه سازمان ملل در این زمینه به شرح زیر است:

سال جهانی انرژی پایدار برای همه

مجمع عمومی،

با توجه به اصول اعلامیه ریو درباره محیط زیست و توسعه و دستور جلسه ۲۱ و یادآوری توصیه‌ها و نتیجه‌گیری‌های گنجانده در برنامه اجرایی روز جهانی توسعه پایدار ("برنامه اجرایی ژوهانسبورگ") در ارتباط با انرژی برای توسعه پایدار،

با یادآوری مصوبه شماره ۶۷ /۱۹۸۰ شورای اقتصادی و اجتماعی به تاریخ ۲۵ ژوئیه ۱۹۸۰ درباره سال‌ها و سالگردهای جهانی، و مصوبات مجمع عمومی به شماره ۱۹۹ / ۵۳ به تاریخ ۱۵ دسامبر ۱۹۹۸ و شماره ۱۸۵ /۶۱ به تاریخ ۱۸۵ /۶۱ به تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۰۶ درباره اعلام سال‌های جهانی،

و همچنین یادآوری مصوبه شماره ۲ /۵۵ آن به تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۰۰ که در آن اعلامیه هزاره سازمان ملل به تصویب رسید،

و همچنین یادآوری نشست شصت و پنجم مجمع عمومی با حضور تمامی اعضای عالی‌رتبه درباره اهداف توسعه هزاره و پیامدهای آن،

با یادآوری مصوبات ۷ /۵۳ به تاریخ ۱۶ اکتبر ۱۹۹۸، ۲۱۵ /۵۴ به تاریخ ۲۲ دسامبر ۱۹۹۹ و ۲۰۵ /۵۵ به تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۰۰ و همچنین مصوبات ۲۰۰ /۵۶ به تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۰۱، ۲۱۰ /۵۸ به تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۰۳، ۱۹۹ /۶۰ به تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۰۵، ۱۹۷ /۶۲ به تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۰۷، ۲۱۰ /۶۳ به تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۰۸ و ۲۰۶ /۶۴ به تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۰۹،

با نگرانی از این که بیش از سه میلیارد نفر در کشورهای در حال توسعه برای پخت‌وپز و گرما به "بیومس" (توده‌های زیستی) سنتی متکی هستند، این که یک و نیم میلیارد نفر به برق دسترسی ندارند، و این که حتی در مواردی که این خدمات وجود دارند، میلیون‌ها نفر به علت فقر قادر به پرداخت هزینه آنها نیستند،

با درک این که دسترسی به خدمات مدرن انرژی با هزینه قابل پرداخت در کشورهای در حال توسعه برای تحقق اهداف توسعه مورد توافق بین‌المللی، همچون اهداف توسعه هزاره، و توسعه پایدار که به کاهش فقر و بهبود شرایط و استاندارد زندگی برای اکثریت جمعیت جهان کمک خواهد کرد ضروری است،

با تاکید بر اهمیت سرمایه‌گذاری برای دستیابی به گزینه‌های تکنولوژی انرژی پاک‌تر و آینده‌ای برگشت‌پذیر در برابر تغییرات اقلیمی برای همه و ضرورت بهبود دستیابی به خدمات و منابع انرژی قابل اطمینان، کم‌هزینه، به لحاظ اقتصادی بادوام، به لحاظ اجتماعی قابل قبول و به لحاظ زیست‌محیطی سالم برای توسعه پایدار، و در نظر گرفتن گوناگونی موقعیت‌ها، سیاست‌گذاری‌های ملی و نیازهای خاص کشورها در بعضی از کشورهای در حال توسعه،

و همچنین تاکید بر ضرورت انجام اقدامات بیشتر برای بسیج و تدارک منابع مالی کافی، با کیفیت مناسب و ارسال به موقع آن،

با تصریح مجدد حمایت از اجرای سیاست‌ها و استراتژی‌های ملی، به نحو مقتضی، برای ترکیب افزایش استفاده از منابع انرژی جدید و تجدیدپذیر و تکنولوژی‌های کم‌انتشار، کاربرد کارآمدتر انرژی، اتکای بیشتر به تکنولوژی‌های پیشرفته انرژی، شامل تکنولوژی‌های پاک‌تر سوخت فسیلی، و استفاده پایدار از منابع سنتی انرژی، و همچنین افزایش امکان دستیابی به خدمات انرژی مدرن، مطمئن، کم‌هزینه و پایدار و تقویت ظرفیت‌های ملی برای تامین نیاز روزافزون به انرژی، به نحو مقتضی، با حمایت از همکاری بین‌المللی در این حوزه و با ایجاد و گسترش تکنولوژی‌های انرژی مناسب، کم‌هزینه و پایدار و انتقال چنین تکنولوژی‌هایی در چارچوب توافق‌های دوطرفه به کشورهای در حال توسعه و کشورهایی که اقتصادشان در مرحله گذار است،

۱. تصمیم می‌گیرد که سال ۲۰۱۲ را "سال جهانی انرژی پایدار برای" همه اعلام کند؛

۲. به تلاش‌های سیستم سازمان ملل برای حصول اطمینان از دسترسی همگانی به انرژی و حفاظت محیط زیست از طریق استفاده پایدار از منابع سنتی انرژی، تکنولوژی‌های پاک‌تر و منابع جدیدتر انرژی، توجه می‌کند؛

۳. در مشورت با سازمان‌های مربوطه در سیستم سازمان ملل و "انرژی سازمان ملل"، و با اهمیت دادن به شروط پیوسته مصوبه ۶۷/۱۹۸۰ شورای اقتصادی و اجتماعی، از دبیرکل سازمان درخواست می‌کند فعالیت‌هایی که قرار است در طول این سال انجام شود را به رسمیت بشناسد و آنها را هماهنگ کند؛

۴. تمامی کشورهای عضو، سیستم سازمان ملل و تمام دست‌اندرکاران را تشویق می‌کند از این سال برای افزایش آگاهی در ارتباط با اهمیت پرداختن به مباحث انرژی، ازجمله خدمات مدرن انرژی برای همه، دستیابی به انرژی ارزان، کارآیی انرژی و پایداری منابع و کاربرد انرژی، برای تحقق اهداف توسعه مورد توافق بین‌المللی، از جمله اهداف توسعه هزاره، توسعه پایدار و حفاظت اقلیم جهان، و برای تشویق اقدام در سطوح محلی، ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی بهره گیرند؛

۵. از دبیرکل درخواست می‌کند در شصت و هفتمین جلسه مجمع عمومی گزارشی درباره اجرای این مصوبه ارائه کند و در آن ازجمله به طرح‌های ابتکاری کشورهای عضو و سازمان‌های بین‌المللی برای زمینه‌سازی در تمام سطوح به منظور ترویج دستیابی به انرژی و خدمات انرژی و استفاده از تکنولوژی‌های جدید و تجدیدپذیر انرژی، ازجمله وضع مقرراتی برای تسهیل دسترسی به این تکنولوژی‌ها، اشاره کند.

شصت و نهمین نشست عمومی

۲۰ دسامبر ۲۰۱۰

مروری تاریخی بر رویدادهای مهم از منظر تغییرات اقلیمی

2012-01-13T11:55:45+00:00

ریچارد بلک، خبرنگار بی‌بی‌سی در حوزه محیط زیست، مهم‌ترین رویدادهای مرتبط با تغییرات اقلیمی را از اکتشافات علمی و نوآوری‌های فنی گرفته تا اقدام‌های سیاسی، به ترتیب زمانی بررسی می‌کند.

غلظت گازهای گلخانه‌ای سریع‌تر از سال‌های گذشته رو به افزایش است و نگرانی از آثار سوء زیست‌محیطی آن بیشتر می‌شود.

۱۷۱۲

تامس نیوکامن (T. Newcomen)، ابزارفروش انگلیسی، نخستین موتور بخار با کاربرد گسترده را اختراع و به این ترتیب راه را برای انقلاب صنعتی و استفاده از زغال در مقیاس صنعتی هموار کرد.

۱۸۰۰

جمعیت جهان به یک میلیارد نفر رسید.

۱۸۲۴

فیزیک‌دان فرانسوی، ژوزف فوریه (J. Fourier)، "اثر گلخانه‌ای" طبیعی زمین را برای نخستین بار توصیف کرد. او می‌نویسد: "دمای [زمین] ممکن است با مداخله جو افزایش یابد، زیرا حرارت به شکل نور با مقاومت کمتری هنگام نفوذ در هوا روبه‌رو می‌شود، تا در بازگشت به هوا در حالتی که به حرارت غیرتابشی تبدیل شده است."

۱۸۶۱

فیزیک‌دان ایرلندی، جان تیندال (J. Tyndall)، نشان داد که بخار آب و بعضی گازهای دیگر موجب اثر گلخانه‌ای می‌شوند. او به این نتیجه رسید که "این بخار آبدار پوششی است که برای حیات نباتی انگلستان از لباس برای انسان ضروری‌تر است." بیش از یک قرن بعد، یک پژوهشگاه اقلیم‌شناسی بزرگ در انگلستان به افتخار او مرکز تیندال نامیده شد.

۱۸۸۶

کارل بنز (K. Benz) از موتورواگن رونمایی کرد که اغلب به عنوان نخستین اتومبیل واقعی جهان به شمار می‌آید.

۱۸۹۶ شیمی‌دان سوئدی، سوانت آرنیوس (S. Arrhenius)، به این نتیجه رسید که سوزاندن زغال در عصر صنعتی اثر گلخانه‌ای طبیعی را تشدید خواهد کرد. به عقیده او، این پدیده می‌توانست به نفع نسل‌های آینده باشد. نتایج او در مورد میزان احتمالی این "اثر گلخانه‌ای انسان‌ساخت" - چند درجه سانتیگراد به ازای دو برابر شدن میزان CO۲ - تفاوت چندانی با مدل‌های اقلیمی امروزی ندارد.

۱۹۰۰

یک سوئدی دیگر به نام نات آنگستروم (K. Angstrom)، کشف کرد که CO۲ حتی در غلظت‌های اندکی که در جو یافته می‌شود، مقادیر قابل‌توجهی از طیف فروسرخ را جذب می‌کند. اگرچه آنگستروم به اهمیت مسئله پی نبرد، اما او نشان داد که مقادیر ناچیز گاز می‌تواند گرمایش گلخانه‌ای ایجاد کند.

۱۹۲۷

میزان انتشار کربن ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی و صنعت به یک میلیارد تن در سال رسید.

۱۹۳۰

جمعیت جهان به دو میلیارد نفر رسید.

۱۹۳۸

یک مهندس انگلیسی به نام گای کالندر (G. Callendar) با استفاده از سوابق ۱۴۷ ایستگاه هواشناسی در سرتاسر جهان نشان داد که دما در طول قرن گذشته افزایش یافته است. علاوه بر این، نشان داد که غلظت CO۲ نیز در طول این مدت افزایش یافته و از این رو، آن را علت گرمایش دانست. عموم هواشناسان "اثر کالندر" را نپذیرفتند.

۱۹۵۵

پژوهشگر آمریکایی، گیلبرت پلاس (G. Plass)، با استفاده از نسل جدیدی از ابزارها نظیر کامپیوترهای اولیه، جذب فروسرخ گازهای مختلف را با دقت تحلیل کرد. او به این نتیجه رسید که دو برابر شدن غلظت CO۲ دما را ۳ تا ۴ درجه سانتیگراد افزایش خواهد داد.

۱۹۵۷

اقیانوس‌نگار آمریکایی، راجر ریول (R. Revelle) و شیمی‌دان آمریکایی، هانس سوئز (H. Suess)، نشان دادند که برخلاف تصور بسیار از دانشمندان، آب دریا تمام CO۲ اضافی که وارد جو می‌شود را جذب نمی‌کند. ریول می‌نویسد "اکنون انسان مشغول انجام یک آزمایش زمین‌فیزیکی در مقیاس بزرگ است..."

۱۹۵۸

چارلز دیوید کیلینگ (C. D. Keeling) معروف به دیو (Dave) با استفاده از ابزاری که خودش ساخته بود، اندازه‌گیری منظم CO۲ اتمسفری را در مونالوآی هاوایی و در قطب جنوب آغاز کرد. این پروژه که اکنون نیز ادامه دارد، ظرف چهار سال نخستین مدرک تردیدناپذیر در مورد افزایش غلظت CO۲ را فراهم کرد.

۱۹۶۰

جمعیت جهان به سه میلیارد نفر رسید.

۱۹۶۵

هیأتی از مشاوران رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا هشدار دادند که اثر گلخانه‌ای موجب "نگرانی جدی" است.

۱۹۷۲

نخستین همایش محیط زیست سازمان ملل متحد در استکهلم سوئد برگزار شد. مهم‌ترین مباحثی که در دستور کار این همایش قرار گرفتند، آلودگی شیمیایی، آزمایش هسته‌ای و شکار نهنگ بودند و نام چندانی از تغییرات اقلیمی به میان نیامد. برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) در نتیجه این همایش تشکیل شد.

۱۹۷۵

جمعیت جهان به چهار میلیارد نفر رسید.

۱۹۷۵

دانشمند آمریکایی، والاس بروکر (W. Broecker)، با استفاده از اصطلاح "گرمایش جهانی" در عنوان یک مقاله علمی، آن را سر زبان‌ها انداخت.

۱۹۸۷

جمعیت جهان به پنج میلیارد نفر رسید.

۱۹۸۷

در مورد پروتکل مونترال، توافق و بر اساس آن، در استفاده از مواد شیمیایی آسیب‌رسان به لایه ازن محدودیت‌هایی ایجاد شد. اگرچه امضاکنندگان این پرتکل به تغییرات اقلیمی نمی‌اندیشیدند، تاثیر آن بر انتشار گازهای گلخانه‌ای به مراتب از پروتکل کیوتو بیشتر بود.

۱۹۸۸

هیأت میان‌دولتی تغییرات اقلیمی (IPCC) تشکیل شد تا شواهد موجود درباره تغییرات اقلیمی را بررسی و ارزیابی کند.

۱۹۸۹

مارگارت تاچر (M. Thatcher)، نخست‌وزیر وقت انگستان که استاد دانشگاه با مدرک شیمی بود، در یک سخنرانی به سازمان ملل هشدار دارد که "ما اکنون شاهد ورود مقادیر عظیم دی‌اکسیدکربن به اتمسفر زمین هستیم ... که تغییر ناشی از آن در آینده ممکن است بنیادی‌تر و فراگیرتر از هر چیزی باشد که تاکنون تجربه کرده‌ایم." او خواستار پیمانی جهانی درباره تغییرات اقلیمی شد.

۱۹۸۹

میزان انتشار کربن ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی و صنعت به شش میلیارد تن در سال رسید.

۱۹۹۰

نخستین گزارش ارزیابی هیأت میان‌دولتی تغییرات اقلیمی منتشر شد. در این گزارش، نتیجه‌گیری شد که در قرن گذشته، دمای جهان بین سه دهم تا شش دهم درجه سانتیگراد افزایش یافته، انتشار گازهای ناشی از فعالیت‌های انسان، به میزان گازهای گلخانه‌های طبیعی موجود در اتمسفر اضافه می‌کند و انتظار می‌رود که این افزایش موجب گرمایش شود.

۱۹۹۲

در همایش روز زمین که در ریودوژانیروی برزیل برگزار شد، دولت‌های جهان بر سر پیمان چارچوب متحد درباره تغییرات اقلیمی به توافق رسیدند. مهم‌ترین هدف این پیمان، تثبیت غلظت گازهای گلخانه‌ای جو در سطحی بود که مانع اختلال انسان‌زاد خطرناک در نظام اقلیمی شود. کشورهای توسعه‌یافته موافقت کردند که میزان انتشارشان را به سطح آن در سال ۱۹۹۰ بازگردانند.

۱۹۹۵

دومین گزارش ارزیابی IPCC به این نتیجه رسید که شواهد در مجموع نشان از "تاثیر قابل تشخیص انسان" بر اقلیم زمین دارند. این گزارش، نخستین حکم قطعی به شمار می‌آید که تصریح می‌کند انسان مسئول تغییر اقلیم است.

۱۹۹۷

در مورد پروتکل کیوتو توافق حاصل شد. کشورهای توسعه‌یافته متعهد شدند که تا دوره ۲۰۰۸-۲۰۱۲ میزان انتشار خود را به طور متوسط ۵ درصد کاهش دهند. این در حالی بود که هر کشور هدف‌گذاری‌های متفاوتی داشت. مجلس سنای ایالات متحده بی‌درنگ اعلام کرد که این پیمان را امضا نخواهد کرد.

۱۹۹۸

ال‌نینوی قوی و گرمایش جهانی دست به دست هم دادند تا گرم‌ترین سال زمین را از هنگام ثبت دما رقم بزنند. متوسط دمای جهان به پنجاه و دو صدم درجه سانتیگراد بالاتر از میانگین سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۹۰ رسید که معمولاً برای مقایسه به کار می‌رود.

۱۹۹۸

نمودار جنجالی "چوب هاکی" منتشر شد که نشان می‌دهد افزایش دمای کنونی در نیمکره شمالی، در مقایسه با هزار سال گذشته غیرعادی است. این اثر بعداً به موضوع دو پرونده تحقیق به درخواست کنگره ایالات متحده آمریکا تبدیل شد.

۱۹۹۹

جمعیت جهان به شش میلیارد نفر رسید.

۲۰۰۱

جورج دبلیو بوش رئیس جمهور وقت ایالات متحده، کشورش را از پیمان کیوتو خارج کرد.

۲۰۰۱

سومین گزارش ارزیابی IPCC "شواهد جدید و محکم‌تری" یافت که نشان می‌دهند انتشار گازهای گلخانه‌ای توسط انسان، علت اصلی گرمایشی است که در نیمه دوم قرن بیستم دیده شده است.

۲۰۰۵

پروتکل کیوتو به قانون بین‌المللی کشورهایی تبدیل شد که هنوز عضو آن هستند.

۲۰۰۵

تونی بلر، نخست‌وزیر وقت انگلستان، مسئله تغییرات اقلیمی را به عنوان یکی از اولویت‌هایش در زمان تصدی ریاست گروه G۸ و ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا برگزید.

۲۰۰۶

گزارش استرن (Stern Review) به این نتیجه رسید که تغییرات اقلیمی چنانچه فکری به حالش نشود، می‌تواند تا ۲۰ درصد به تولید ناخالص داخلی (GDP) جهان آسیب بزند و این در حالی است که کنترل آن تنها حدود یک درصد از تولید ناخالص داخلی جهان هزینه دارد.

۲۰۰۶

میزان انتشار کربن ناشی از سوزاندن سوخت‌های فسیلی و صنعت، به هشت میلیارد تن در سال رسید.

۲۰۰۷

در گزارش ارزیابی چهارم IPCC نتیجه‌گیری شد بیش از ۹۰ درصد احتمال دارد که انتشار گازهای گلخانه‌ای در نتیجه فعالیت‌های انسان مسئول تغییرات اقلیمی کنونی باشد.

۲۰۰۷

IPCC و ال گور (A. Gore)، معاون رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده، "به خاطر تلاش‌هایشان برای گردآوری و انتشار دانش مربوط به تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت‌های انسان و همچنین به خاطر بنیانگذاری اقدام‌های لازم برای مقابله با این تغییرات"، مشترکاً برنده جایزه صلح نوبل شدند.

۲۰۰۷

در مذاکرات سازمان ملل متحد در بالی اندونزی، دولت‌ها با "نقشه راه دو ساله بالی" موافقت کردند که هدف از آن، تنظیم و چکش‌کاری یک پیمان جهانی جدید تا پایان سال ۲۰۰۹ بود.

۲۰۰۸

نیم قرن پس از آغاز مشاهدات در مونالوآ، پروژه کیلینگ نشان داد که غلظت CO۲ از ۳۱۵ بخش در میلیون (ppm) در سال ۱۹۵۸، به ۳۸۰ بخش در میلیون در سال ۲۰۰۸ رسیده است.

۲۰۰۸

باراک اوباما، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دو ماه پیش از سر کار آمدن متعهد شد که با بقیه کشورهای جهان درباره تغییرات اقلیمی با شدت تمام وارد مذاکره شود.

۲۰۰۹

چین جای آمریکا را به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده گازهای گلخانه‌ای در جهان گرفت، هرچند به نسبت جمعیت و به لحاظ سرانه، ایالات متحده همچنان با فاصله از کشورهای دیگر پیش است.

۲۰۰۹

هکرهای کامپیوتری بخش بزرگی از ایمیل‌های یک سرور در واحد پژوهش‌های اقلیمی دانشگاه ایست آنجلیا را دانلود کرده و قسمتی از آن را در اینترنت منتشر کردند که به رسوایی "اقلیم‌گیت" انجامید.

۲۰۰۹

نمایندگان ۱۹۲ کشور جهان با امید بسیار برای دستیابی به یک توافق جهانی جدید، در اجلاس اقلیمی سازمان ملل در کپنهاگ دانمارک گرد هم آمدند. اما تنها با یک اعلامیه سیاسی بحث‌انگیز به نام "موافقت کپنهاگ" آنجا را ترک کردند.

۲۰۱۰

کشورهای توسعه‌یافته مشارکت در یک برنامه ۳ ساله و ۳۰ میلیارد دلاری را برای "سرمایه‌گذاری ضربتی" به منظور کمک به سبز کردن اقتصادشان و تعدیل پیامدهای تغییر اقلیم آغاز کردند.

۲۰۱۰

مجموعه‌ای از مقالات، درباره اقلیم‌گیت و IPCC خواستار شفافیت بیشتر شدند اما دانشمندان را از تخلف تبرئه کردند.

۲۰۱۰

اجلاس اقلیمی سازمان ملل در مکزیک، با وجود نگرانی‌های بسیار، با شکست مطلق روبه‌رو نشد و سرانجام، در مورد تعدادی از مسائل توافق حاصل شد.

۲۰۱۱

یک تحلیل جدید از سوابق دمای زمین توسط دانشمندانی که نگران پیامدهای "اقلیم‌گیت" بودند، ثابت کرد که سطح خشکی سیاره زمین در طول قرن گذشته واقعاً گرم‌تر شده است.

۲۰۱۱

جمعیت جهان به هفت میلیارد نفر رسید.

۲۰۱۱

داده‌ها نشان می‌دهند که غلظت گازهای گلخانه‌ای سریع‌تر از سال‌های گذشته رو به افزایش است.

دو دهه پس از 'ریو'؛ حکایت همچنان باقی است

2012-01-13T11:50:39+00:00

همایون خیری

زيست‌شناس و روزنامه‌نگار علمی

پيام 'همايش زمين' در سال ۱۹۹۲، اين بود که هيچ چيز جز تغيير در منش انسانی و رفتار اجتماعی ساکنان زمين نمی‌تواند ضامن تغيیرات مورد نياز برای توسعه پايدار باشد.

چگونه ممکن است خانواده‌ای در حاشیه جنگل زندگی کند و در سرمای زمستان از سوزاندن چوب‌های جنگلی صرف‌نظر کند؟ همین سوال به ظاهر ساده، هسته اصلی "همایش زمین" در سال ۱۹۹۲ بود؛ همایشی که شهر ریودوژانیرو در برزیل نام خود را بر آن نهاد.

سوال فنی "همایش ریو" این بود که توسعه پایدار چگونه رخ می‌دهد و آیا می‌توان از همه ساکنان سیاره زمین به نسبت مساوی انتظار داشت برای پایدار ماندن روند توسعه ملی در کشورشان، به مبانی مشترک جهانی پایبند باشند؟ حالا ۲۰ سال پس از همایش زمین در ریو، تصویر دقیق‌تری از روند توسعه پایدار به دست آمده است.

پیام همایش زمین این بود که هیچ چیز به جز تغییر در منش انسانی و رفتار اجتماعی ساکنان زمین نمی‌تواند تضمین کننده تغییرات مورد نیاز برای توسعه پایدار باشد. اما عمل به این پیام، حتی در کشورهایی با تاریخ مختصر نیز آسان نیست، زیرا چگونگی مدیریت سرزمین و نحوه استفاده از منابع آن، برای بسیاری از ملت‌ها موضوعی خانوادگی، طایفه‌ای و قبیله‌ای و از اساس غیرملی است.

به عنوان مثال، برداشت آب از منابع سطحی و زیرزمینی در کشورهای باستانی و در حال توسعه، بر اساس الگوهای محلی صورت می‌گیرد و تغییر در نحوه حصول و کاربری آن، منجر به رویارویی‌های محلی و فرامرزی می‌شود. علاوه بر این، نگاه روحانی به آب در میان پیروان ادیان مختلف، مدیریت ملی این ماده را از دست دولت‌ها خارج می‌کند. بنابراین، هر تغییر بنیادین در رفتار اجتماعی برای پایداری روند توسعه، می‌تواند حتی به دین‌ستیزی برنامه‌ریزان توسعه تعبیر شود.

عمران توسعه‌ستیز

تعبیر دین‌ستیزانه از توسعه پایدار نه تنها در بین پیروان ادیان، طرفداران پر و پا قرصی دارد و آن‌ها را از مشارکت جهانی برای توسعه پایدار دور می‌کند، بلکه در بسیاری موارد، حکومت‌های مذهبی را نیز تشویق می‌کند تا برای کسب آرای بیشتر مردم، برنامه‌های عمرانی را با رویکردهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی توسعه‌ستیز دنبال کنند.

نکته قابل توجه در چنین شکلی از ضدیت با توسعه، این است که سرفصل‌های آموزش و پرورش عمومی و دانشگاهی نیز بر پایه عدم مشارکت در برنامه‌های جهانی تدوین می‌شوند. یکی از بهترین نمونه‌های چنین وضعیتی، در ایران رخ داده که با تجدید نظر عمیق در برنامه‌های آموزشی علوم اجتماعی و علوم انسانی دانشگاه‌ها، برداشت‌های طایفه‌ای و قبیله‌ای در برخورد با موضوع جهانی توسعه پایدار تشویق می‌شوند.

جدا از مشوق‌های حکومتی برای برنامه‌های ضد توسعه در گروهی از کشورهای جهان سوم، در آن دسته از کشورهای در حال توسعه که مایل به مشارکت جهانی هستند، مواد آموزشی برای تشویق مردم به همکاری‌های جهانی هنوز در دسترس نیست.

به عنوان مثال میلس زناوی، نخست وزیر اتیوپی، در نظرخواهی "ریو+۲۰" برنامه محیط زیست ملل متحد گفته است که کشورهای پیشرفته به دولت اتیوپی پیشنهاد کرده‌اند که بیشترین سرمایه‌گذاری را برای ساخت مدارس انجام دهند، اما وقتی همان کشورها در ایجاد صنایع و زیرساخت‌های توسعه‌ای به ما کمک نمی‌کنند، مردم هم چیزی درباره فن‌آوری‌های سازگار با محیط زیست در مدارس یاد نمی‌گیرند، چون این فن‌آوری‌ها را نمی‌بینند و نتیجه این می‌شود که هیچ تمایلی برای مشارکت جهانی پیدا نخواهند کرد.

راهکار محلی برای معضل جهانی

اکنون دو دهه پس از اجلاس 'ریو'، چشم‌اندازهای تازه‌ای در زمينه چگونگی پيشبرد برنامه‌های توسعه‌ای نظير استفاده از انرژی‌های تجديدپذير در جهان ايجاد شده است.

اکنون بعد از ۲۰ سال که از "همایش زمین" در ریودوژانیرو گذشته، چشم‌اندازهای تازه‌ای در زمینه چگونگی پیشبرد برنامه‌های توسعه‌ای نظیر استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای جهان ایجاد شده است. یکی از جذاب‌ترین این چشم‌اندازها در آموزش دست‌اندرکاران رسانه‌ها برای تولید محتوای رسانه‌ای برای مردم در زمینه انرژی‌های نو است.

بگذارید مثالی از تجربه ۱۲ سال گذشته‌‌ام بگویم. از ۲۰ سال پیش، برنامه محیط زیست ملل متحد هر ساله گروه بزرگی از روزنامه‌نگاران و برنامه‌سازان رادیو و تلویزیون در کشورهای در حال توسعه را برای آموزش تولید محتوا و برنامه در زمینه توسعه پایدار به کارگاه‌های آموزشی منطقه‌ای و جهانی دعوت می‌کند.

من در ۱۲ سال گذشته، تعدادی از روزنامه‌نگاران آفریقایی را آموزش داده‌ام. گروهی از آن‌ها در کشورهای‌شان انجمن‌های روزنامه‌نگاران علمی و محیط زیستی را تشکیل داده‌اند و حالا به عنوان کارشناسان بومی در حوزه علوم و محیط زیست به تولید محتوا برای رسانه‌ها و برنامه‌های آموزشی مرتبط با توسعه پایدار در مدارس کمک می‌کنند.

این کار بخشی از تلاش جهانی برای پاسخ دادن به سوالی‌ست که "همایش زمین" در سال ۱۹۹۲ برای آن تشکیل شد. این که چطور می‌توان در حاشیه جنگل زندگی کرد و در سرمای زمستان از سوزاندن چوب درختان چشم پوشید. چه جانشینی برای آن داریم؟ این که اگر درختی را قطع می‌کنید، نهالی در ازای آن بکارید، فرقی نمی‌کند در جنگل‌های آمازون هستید یا در سی‌سنگان. این همان چیزی‌ است که به آن می‌گویند "جهانی فکر کنید و محلی عمل کنید".

پانداهای چینی به دنیای نیمه وحشی می روند

2012-01-12T18:21:01+00:00

اگر بی بی سی فارسی رو دنبال می کنید ماجرای شش خرس پاندای دست پروده چینی را هم حتما شنیده اید. حالا می خواهند این پانداها را به دنیای نیمه وحشی بسپرند، تا برای عادت دادن این جانوران دوست داشتنی ِ تنبل به زندگی در طبیعت اصلی شان شروعی باشد.

پریزاد نوبخت گزارش می دهد.

تنظیمات مورد نیاز برای تماشای ویدیوها در سایت بی بی سی

برای تماشای ویدیوها باید حداقل این نرم افزارها را در رایانه خود نصب کرده باشید:

ویندوز میدیا پلیر نسخه ۹

فلش پلیر نسخه ۹.۰.۱۱۵.۰ برای پخش ویدیوی فرمت h.۲۶۴

اگر مشکلی با تماشای ویدیوها داشتید با ایمیل persian@bbc.co.uk با ما تماس بگیرید یا از طریق صفحه تماس با ما پیام خود را ارسال کنید.

بافت مغزی "معتادان" به اینترنت تغییر می کند

2012-01-12T18:17:26+00:00

اسکن مغناطیسی از مغز

بنا به نتایج اولیه تحقیقات گروهی از محققان چینی، افرادی که به اینترنت "معتاد" شده اند دچار تغییرات مغزی شبیه معتادان به مواد مخدر یا مشروبات الکلی می شوند.

این محققان در مطالعه مغز هفده جوان "معتاد" به اینترنت، آثار اختلال در اعصاب مغزی مشاهده کردند. آنها می گویند که این کشف می تواند به یافتن درمانهای جدید برای اعتیاد بیانجامد.

اعتیاد به اینترنت یک اختلال بالینی است که نشانه بارز آن استفاده مداوم و غیر قابل کنترل از اینترنت است.

محققان چینی از سی و پنج زن و مرد چینی چهارده تا بیست و یک سال اسکن مغزی گرفتند. هفده نفر از آنان، بر اثر پاسخ مثبت به این سوال که "آیا شما مکررا به طور ناموفق تلاش کرده اید که استفاده از اینترنت را کنترل کنید، کاهش دهید یا متوقف کنید؟" و سوالهای مشابه آن، دارای "اختلال اعتیاد به اینترنت" تشخیص داده شدند.

اسکن های مغناطیسی از مغزهای این افراد تغییراتی در بافت سفید مغز - قسمتی که دارای اعصاب مغزی است - نسبت به بافت مغزی افراد غیر معتاد نشان می داد.

محققان تحت سرپرستی دکتر هائو لی، یکی از اعضای آکادمی علوم چین، گفته اند که اختلالات در اعصاب بخشهایی از مغز که در احساسات، تصمیم گیری و اراده دخیل هستند مشاهده می شد.

گانتر شومان، استاد روانپزشکی در موسسه روانپزشکی کالج کینگز (بخشی از دانشگاه لندن)، می گوید که مشاهدات مشابهی در معتادان به بازیهای ویدیویی نیز دیده شده است.

دکتر هنرییتا بودن-جونز، روانپزشک و استاد افتخاری امپریال کالج در لندن، می گوید که نتیجه تحقیقات انجام شده در چین بسیار مثمر ثمر بوده است.

او گفت که اکنون مشخص شده که اختلالات در بافت سفید مغز فقط به افراد معتاد به الکل و مواد مخدر یا روانگردان محدود نمی شود و در اعتیادهای "رفتاری" مثل اعتیاد به اینترنت نیز دیده می شود. یا این حال، به انجام مطالعات بیشتری برای کسب اطمینان کامل از نتیجه تحقیقات وجود دارد.

آینده‌ای که از خانه‌های ما می‌گذرد

2012-01-12T16:14:58+00:00

حامد بهشتی

پژوهشگر مرکز مطالعات سیاست‌گذاری محیط‌زیست برلین

تحلیل

بالابردن بهره‌وری در بخش مسکونی، پایین آوردن میزان شاخصی چون "شدت انرژی" و جانشینی گاز طبیعی در صنعت، بخش مهمی از معضل تولید گازهای گلخانه‌ای ایران را بهبود خواهد بخشید.

دسامبر، آخرین ماه تقویم میلادی هر سال، فرصتی می‌شود برای انتشار گزارش‌های گوناگون از نحوه عملکرد کشورها در حوزه‌های تخصصی که به ارزیابی پیشینه و بررسی احتمالات پیش رو می‌پردازند.

هفدهمین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل (UNFCCC, COP۱۷) که از هفتم تا نوزدهم آذر ماه در دوربان آفریقای جنوبی برگزار شد، شاهد انتشار "دومین گزارش ملی ایران پیرامون تغییرات اقلیمی" بود. این گزارش که هشت سال بعد از نخستین گزارش ملی ایران منتشر می‌شود، در برگیرنده دامنه وسیعی از اطلاعات درباره شرایط جغرافیایی ایران، منابع آب، چشم‌انداز کشاورزی، صنعت، انرژی، اقتصاد و همچنین وضع انتشار گازهای گلخانه‌ای در این کشور است.

بررسی اجمالی سند دومین گزارش ملی ایران در خصوص تغییرات اقلیمی و ارزیابی سناریوهای مطرح در آن، بیانگر واقعیاتی است که در بعضی دیگر از گزارش‌های بین المللی نیز مورد تایید و توجه قرار گرفته است.

کلید در دست مصرف‌کنندگان

همزمان با در دسترس قرار گرفتن دومین گزارش ملی ایران، موسسه جرمن واچ (German Watch) اقدام به انتشار "گزارش کارایی در تغییرات اقلیمی" کرد. این گزارش به عنوان یکی از معتبرترین اسناد ارزشیابی عملکرد کشورها در رویارویی با تغییرات اقلیمی، همزمان با مذاکرات دوربان، ضریب کارایی سیاست‌های اعمال شده توسط کشورهای مختلف را ارزیابی کرده و نقاط ضعف و قوت آنها را شناسایی می‌کند.

در کنار هم قرار دادن دومین گزارش ملی ایران و گزارش کارایی در تغییرات اقلیمی موسسه "جرمن واچ"، بیانگر یک نکته مهم برای سیاست‌گذاران ایران است و آن اینکه کلید اصلی موفقیت ایران در کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای، پیش از آن که در دستان صنعتگران باشد در اختیار مصرف‌کنندگان و واحدهای مسکونی است.

دومین گزارش ملی ایران، در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵، موثرترین سیاست برای کاهش آلایندگی گازهای گلخانه‌ای را افزایش بهره‌وری در بخش مصرف‌کنندگان نهایی مورد شناسایی قرار می‌دهد و در این راستا خواستار اتخاذ سیاست‌های حمایتی جدی دولت از لوازم خانگی با بهره‌وری بالا می‌شود.

ایران در میان آلاینده‌ترین کشورها

در گزارش 'کارایی در تغییرات اقلیمی' موسسه جرمن واچ، ایران نتوانسته است جایگاهی بهتر از جایگاه '۶۰'ام را بین ۶۱ کشور کسب کند و در بین ۱۰ کشور بزرگ آلاینده از طریق انتشار دی‌اکسیدکربن، سهمی بیشتر از انگلستان، کره‌جنوبی و کانادا را به خود اختصاص داده است.

بررسی جداگانه شاخص‌های تاثیرگذار در کارایی سیاست‌های ایران در رویارویی با تغییرات اقلیمی، بیانگر آن است که شاخص "واحدهای مسکونی" در این گزارش مورد توجه ویژه قرار گرفته و جایگاه این شاخص برای ایران در ضعیف‌ترین حالت خود قرار دارد.

رتبه ۵۴، پایین‌ترین جایگاهی است که برای کارایی سیاست‌های مرتبط با تغییرات اقلیمی در ایران به شاخص "واحدهای مسکونی" داده شده است. این در حالی است که برای مثال شاخص‌هایی چون "حمل و نقل" جایگاه '۳۷'ام و "توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر" جایگاه '۴۱'ام را به خود اختصاص داده‌اند.

متوسط افزایش ۸ درصدی مصرف برق در هر سال و تغییر سبک زندگی جامعه شهری ایران در کنار بهره‌وری پایین لوازم خانگی و نیز بالا بودن "شدت انرژی"، ترسیم‌کننده نمای مهم‌ترین عامل افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای در ایران در طول بازه ۱۴ ساله پیش رو خواهد بود.

اولویت بازنگری در بخش انرژی

نباید فراموش کرد که ۷۷ درصد از تولید گازهای گلخانه‌ای ایران، مربوط به بخش انرژی کشور است که در هر دو قسمت تولید و مصرف، به منظور کاهش انتشار آلاینده‌ها نیاز به کار جدی دارد.

بالابردن بهره‌وری در بخش مسکونی، پایین آوردن میزان شاخصی چون "شدت انرژی" و جانشینی گاز طبیعی در صنعت، بخش مهمی از معضل تولید گازهای گلخانه‌ای ایران را بهبود خواهد بخشید و ظرفیت بزرگی را برای هرگونه تعهد الزام‌آور احتمالی برای ایران در چارچوب مذاکرات تغییرات اقلیمی (بعد از پیمان کیوتو) فراهم خواهد کرد.

البته بی‌شک، این در شرایطی خواهد بود که از گسترش تولید آلاینده‌ها در سایر شاخص‌ها جلوگیری به عمل آید. به عنوان مثال، شاخصی چون "جنگل‌زدایی" در ایران، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به یکی از عوامل مهم تولید گازهای گلخانه‌ای دارد؛ شاخصی که هم اکنون تنها سهم ۲ درصدی را در میزان آلایندگی به خود اختصاص داده و این در حالی است که روند نابودی جنگل‌های ایران، شرایط رشد تصاعدی بالایی را برای این شاخص امکان‌پذیر می‌کند.

به دنبال نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" توسط سازمان ملل متحد، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی مجموعه مطالب و یادداشت‌هایی را در این زمینه منتشر می‌کند.

میزان انتشار دی‌اکسیدکربن

روند انتشار دی‌اکسیدکربن

سیاست‌های اقلیمی

شاخص کلی عملکرد کشورها

آنگاه که جنوب پا جای پای شمال بگذارد

2012-01-12T12:17:29+00:00

سام خسروی‌فرد

روزنامه‌نگار و پژوهشگر محیط‌زیست

بدون انرژی باثبات و در دسترس همگان، دستیابی به توسعه پایدار، کاهش فقر و افزایش سطح رفاه و کیفیت زندگی، رویایی بی‌تعبیر است.

افزون بر سه میلیارد نفر از ساکنان کشورهای در حال توسعه که ناگزیرند برای پخت‌وپز از روش‌های سنتی مانند سوزاندن درختان یا فضولات دام استفاده کنند؛ حدود یک میلیارد و پانصد میلیون نفر در سراسر جهان از الکتریسته بی‌بهره‌اند و میلیون‌ها نفری که از برق استفاده می‌کنند، توان پرداخت هزینه‌های آن را ندارند.

آماری این چنین ساده، ابعادی به مراتب پیچیده و نگران‌کننده دارد که گهگاه از نظرها پنهان می‌ماند: مصرف مفرط داشته‌های طبیعی و تخریب شتابان کره مسکون، راه را برای دستیابی به توسعه پایدار سد می‌کند.

شاید به همین دلیل، مجمع عمومی سازمان ملل متحد سال ۲۰۱۲ را سال "انرژی پایدار برای همه" نامیده است. عبارتی آرمانگرایانه که قصد دارد توجه جهانیان را به نکته‌ای پراهمیت جلب کند: بدون انرژی باثبات و در دسترس همگان، دستیابی به توسعه پایدار، کاهش فقر و افزایش سطح رفاه و کیفیت زندگی، رویایی بی‌تعبیر است. به این ترتیب، برای بقا و حیات، چاره‌ای جز بلعیدن طبیعت وجود ندارد و این چرخه باطل همچنان ادامه خواهد داشت.

انرژی پایدار در هزارتوی توسعه

نمونه بلعیدن مفرط طبیعت را می‌توان در ایران مشاهده کرد. پس از اجرای طرح هدفمندی یارانه‌های انرژی، قطع درختان در جنگل‌های غرب، شمال غرب و شمال کشور به شدت افزایش یافت.

ساکنان این مناطق گرچه زبان آب و خاک و گیاه را می‌دانند و از عواقب تخریب جنگل‌ و درخت و سبزینه به درستی آگاهند، اما برای کاهش مصرف نفت و گاز و نیز حفظ مبالغ یارانه‌ها به عنوان پس‌انداز، جز هجوم به منابع طبیعی چاره‌ای پیش روی خود نمی‌بینند. واقعیت این است که نمی‌توان ساکنان آن نواحی را از قطع درختان منع کرد در حالی که گاه حتی همان سوخت فسیلی بدون یارانه نیز در دسترس‌شان نیست.

افزایش بهره‌وری در استفاده از سوخت‌های فسیلی و نیز استفاده هر چه بیشتر از انرژی‌های نو و تجدیدشونده، از راه‌حل‌هایی است که سازمان ملل هنگام نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ به آنها اشاره کرده است.

برای عملیاتی شدن این راه‌حل‌های به ظاهر آسان، باید از هزارتو‌های پیچ‌درپیچ و خم اندر خم گذر کرد و تکنولوژی ‌مورد نیاز را از کشورهای توسعه یافته (موسوم به شمال) به کشورهای در حال توسعه (معروف به جنوب) انتقال داد.

گرفتاری زمانی مضاعف می‌شود که شماری از کارشناسان کشورهای در حال توسعه مدعی‌ شده‌اند که کاهش مصرف انرژی‌های فسیلی، سیاستی است مهارکننده و سانسوری و تحمیلی از سوی جهان پیشرفته برای عقب‌ نگاه‌داشتن کشورهای در حال توسعه. اگر کشورهای به اصطلاح جنوب عزم خود را جزم گذر از همان مسیری کنند که کشورهای شمال از آن گذشته‌اند، چشم‌انداز دسترسی به پایداری در توسعه، از هر زمان دیگری تاریک‌تر به نظر خواهد رسید.

اوج این دیدگاه در اجلاس تغییرات اقلیمی کپنهاگ در سال ۲۰۰۹ نمایان شد؛ زمانی که انتشار نامه‌های یک موسسه تحقیقاتی در انگلستان نشان داد که اطلاعات مربوط به تغییرات اقلیمی از سوی دانشمندان دستکاری شده است. انتشار این اسناد بزرگ‌ترین رسوایی علمی نسل حاضر را رقم زد و کلایمت‌گیت (climategate) نام گرفت.

یک دهه نام‌گذاری نمادین

تظاهرات 'عدالت اقلیمی' در لندن (دسامبر ۲۰۱۱) توسط گروهی که مدعی بودند تنها ۷ درصد از جمعیت جهان مسئول انتشار ۵۰ درصد از کل گازهای گلخانه‌ای هستند.

با این حال، فقط کشورهای در حال توسعه نیستند که با اکراه در راستای کاهش مصرف انرژی‌های فسیلی قدم برمی‌دارند. در آستانه سال ۲۰۱۲ -که سال غایی پیمان کیوتو برای کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای است- نه تنها آمریکا به عنوان مهم‌ترین کشور مصرف‌کننده سوخت فسیلی و تولیدکننده گازهای گلخانه‌ای همچنان به این معاهده جهانی ملحق نشده که کانادا نیز به طور رسمی از همکاری در آن پیمان کناره‌گیری کرده است. در چنین شرایطی است که شعار "انرژی پایدار برای همه" بیش از هر زمان دیگر فانتزی، پرطمطراق و آرمان‌گرایانه می‌نماید.

ظرف یک دهه گذشته، این هفتمین بار است که سازمان ملل با نام‌گذاری سال پیش‌رو، مسایل اثرگذار در حوزه محیط‌زیست را در کانون توجه جهانی قرار می‌دهد. اکوتوریسم، آب شیرین، بیابان و مهار بیابان‌زایی، سیاره زمین، تنوع زیستی و جنگل‌ها، عناوینی‌ هستند که از سوی آن سازمان بین‌المللی برای سال‌های مختلف انتخاب شده‌اند.

آیا این نوع نام‌گذاری‌ها باعث شده که اوضاع کره مسکون اندکی بهتر شود؟ آیا کشورهای مختلف برای چنان شعارها و هشدارهایی، به اصطلاح تره خرد کرده‌اند؟ یا این که سازمان ملل ساز خود را می‌زند و کشورها هم مشغولند با شلتاق و منازعه بر سر بهره‌برداری بیشتر از منابع؟ تنها یک تحقیق همه‌جانبه و نه چندان دشوار می‌تواند به این پرسش‌ها پاسخ دهد؛ تحقیقی که نتیجه آن با توجه به شرایط محیط‌زیست جهانی چندان شگفت‌آور نخواهد بود.

به دنبال نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" توسط سازمان ملل متحد، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی مجموعه مطالب و یادداشت‌هایی را در این زمینه منتشر می‌کند.

برگزاری بزرگترین نمایشگاه تکنولوژی جهان در لاس وگاس

2012-01-11T20:10:00+00:00

از تلفن‌های موبایل و تابلت‌های کامپیوتری گرفته تا پیشرفته‌ترین و نازک‌ترین تلویزیون‌ها، همه زیر یک سقف گردآورده شده‌اند: در بزرگترین نمایشگاه تکنولوژی جهان در لاس وگاس آمریکا.

خبرنگار بی‌بی‌سی روری کیلن جونز هم گزارش می‌دهد.

۱۰ پیش بینی درست ۱۰۰ سال پیش

2012-01-11T18:12:02+00:00

تام گیگن

مجله بی بی سی نیوز

در سال ۱۹۰۰ میلادی یک مهندس عمران آمریکایی به نام جان الفرت واتکینز درباره جهان در سال ۲۰۰۰ پیش بینی هایی کرد. او چگونه این کار را کرد؟

در آغاز هر سال میلادی، رسانه ها با مطالب فراوانی که به پیش بینی رخدادها در ماه های آتی می پردازند، پر می شوند. ولی در روزهای اخیر، پیش بینی بسیار دور و درازتری از سوی یک مهندس نه چندان ناشناخته، توجه مخاطبان فراوانی را به خود جلب کرده و دست به دست چرخیده است.

در دسامبر سال ۱۹۰۰ در آغاز قرن بیستم، جان الفرت واتکینز در صفحه ۸ یک مجله آمریکایی مربوط به زنان به نام لیدیز هوم ژورنال (Ladies Home Journal) یادداشتی نوشت با عنوان "آنچه در صدسال آینده ممکن است اتفاق بیفتد."

او مقاله خود را با این جمله ها آغاز کرد: "این گونه پیشگویی ها غریب به نظر می رسد، و تقریبا ناممکن."

واتکینز نوشته بود که با بزرگ ترین موسسات علمی و آموزشی در خصوص ۲۹ موضوع مشورت کرده است.

او معمولا برای مجله ساتردی ایوینینگ پست که دفترش در ایندیاناپلیس بود مطلب می نوشت.

این نشریه، مقاله واتکینز را برای مخاطبان امروزی خود دوباره منتشر کرده است و جف نیلسون، سردبیر تاریخ این نشریه، مقاله ای در ستایش دقت واتکینز نوشته است.

نوشته واتکینز و مقاله جف نیلسن در سایت توییتر دست به دست چرخیده و سروصدای زیادی به پا کرده است.

تصویر صفحه ای که پیش بینی های واتکینز نخستین بار در آن چاپ شده است

اکنون ببینیم کدام پیش بینی های واتکینز درست از آب درآمده و کدام نادرست.

۱۰ پیش بینی درست واتکینز

۱- عکاسی رنگی دیجیتال

البته واتکینز از واژه "دیچیتال" استفاده نکرده بود و دقیقا هم نگفته بود که دوربین های دیجیتال و کامپیوترها چگونه کار می کنند ولی او به دقت پیش بینی کرد که مردم چگونه از فناوری جدید تصویری استفاده خواهند کرد.

"عکس ها از هر فاصله ای تلگراف خواهند شد. اگر صد سال بعد از این، جنگی در چین رخ دهد، عکس هایی از تکان دهنده ترین وقایع، یک ساعت بعد در روزنامه ها منتشر خواهد شد... همه عکس ها با رنگ های طبیعی منتشر خواهد شد."

آقای نیلسن می نویسد که این پیش بینی بزرگی بود. واتکینز زمانی این پیش بینی را کرد که یک هفته طول می کشید که تصویری از آنچه در چین رخ می داد به روزنامه های غربی برسد.

او می نویسد که در آن زمان مردم فکر می کردند خود عکاسی هم یک معجزه است، و عکاسی رنگی هم امری تجربی بود.

فکر اختراع دوربین هایی که اطلاعات را از آن سوی دنیا جمع آوری کند و انتقال بدهد نکته مهمی بود. این گونه نبود که او صرفا تکنولوژی آن روز را گرفته باشد و به قدم بعدی آن نگاه کرده باشد. سخنش بسیار فراتر از چیزی بود که در آن زمان می گفتند."

پاتریگ تاکر از اعضای انجمن آینده جهان که در مریلند آمریکا فعالیت می کند، بر این باور است که واتکینز ممکن است که به دستاوردهای بزرگ تری در آینده هم اشاره کرده باشد.

آقای تاکر می گوید که امروز ایده "تلگراف شدن عکس ها" به طرزی شگفت آور در دسترسی ما به اطلاعات از روی وب نمود پیدا کرده است.

۲- آمریکایی ها قدبلندتر خواهند شد

"آمریکایی ها از یک تا دو اینچ قدبلندتر خواهند شد."

آقای نیلسن می نویسند واتکینز در این مورد، دقتی بدون هرگونه خطا داشته است. مرد آمریکایی در سال ۱۹۰۰ به طور میانگین حدود ۶۶ تا ۶۷ اینچ (۱.۶۸ تا ۱.۷۰ متر) قد داشت و تا سال ۲۰۰۰ این میانگین به ۶۹ اینچ (۱.۷۵ متر) رسید.

امروز این عدد ۶۹.۵ اینچ (۱.۷۶ متر) برای مردان و ۶۴ اینچ (۱.۶۳ متر) برای زنان است.

۳- تلفن های همراه

"تلفن بی سیم و مدارهای تلگرافی سراسر دنیا را در بر خواهد گرفت. شوهری در وسط اقیانوس اطلس خواهد توانست با همسرش که در خلوتگاه خودش در شیکاگوست صحبت کند. ما خواهیم توانست به همان سهولت که از نیویورک با بروکلین حرف می زنیم به کشورهای دیگر تلفن بزنیم."

در زمان واتکینز کسی چیزی از تلفن های بین المللی نشنیده بود. ۱۵ سال پس از آن بود که الکساندر گراهام بل نخستین تماس تلفنی از یک ساحل آمریکا را به ساحلی در آن سوی آمریکا برقرار کرد. فکر گفت و گوی بی سیم واقعا دور از ذهن بود.

۴- غذاهای آماده

"غذاهای آماده از جاهایی شبیه نانوایی های امروزی تهیه خواهد شد."

فراوانی غذاهای آماده در سوپرمارکت ها و فروشگاه های غذای آماده نشان می دهد که پیش بینی واتکینز درست از آب درآمده است؛ اگرچه او بر این تصور بود که غذاها در بشقاب ارائه می شوند و بعدا برای شسته شدن به موسسات آشپزی بازگردانده می شوند.

۵- رشد کند جمعیت

"جمعیت آمریکا ممکن است بین ۳۵۰ میلیون تا ۵۰۰ میلیون نفر می شود."

جف نیلسن می نویسد که این عدد بسیار زیاد است ولی دست کم، جهت پیش بینی واتکینز درست بوده است. اگر جمعیت آمریکا با همان نرخی که در فاصله سال های ۱۸۰۰ تا ۱۹۰۰ داشت افزایش یافته بود، در سال ۲۰۰۰ این رقم از مرز یک میلیارد نفر می گذشت.

اما این رشد، تنها ۳۶۰ درصد بود و بر این اساس، جمعیت آمریکا در آغاز قرن جدید به ۲۸۰ میلیون نفر رسید.

۶- سبزیجات گرمخانه ای

"با قراردادن سیم های الکتریکی در زیر خاک و باغ هایی بزرگ در زیر شیشه، کشاورزها زمستان را به تابستان تبدیل خواهند کرد و شب را به روز. سبزیجات زیر نور ناشی از الکتریسیته قوی، که مثل آفتاب عمل خواهد کرد، رشد سریع تری پیدا خواهند کرد. جریان الکتریسیته که در خاک استفاده می شود، سبب تولید گیاهان ارزشمندی خواهد شد که بزرگ تر و سریع تر رشد می کنند. این جریان همچنین علف های مزاحم را از بین خواهد برد. اشعه نورهای رنگی رشد بسیاری از گیاهان را تسریع خواهد کرد. الکتریسیته که به دانه های باغ می رسد، با سرعتی غیرعادی باعث شکوفا شدن و رشد آنها می شود."

فیلیپ نورمن از موزه باغ در لندن می گوید که "باغ های بزرگ زیر شیشه" همان زمان هم وجود داشت ولی پیش بینی او در استفاده از الکتریسیته درست بود. با این حال، نورهای رنگی و انتقال جریان برق به دانه ها هنوز اتفاق نیفتاده، ولی ممکن است تا الان تجربه هایی در این زمینه صورت گرفته باشد.

الکتریسیته قطعا در تکثیر گیاهان اهمیت دارد. اولین نشانه از این فناوری که در اختیار داریم، کتابچه ای است که در سال ۱۹۵۳توسط انجمن گسترش برق بریتانیا منتشر شده و "برق در باغ شما" نام دارد که درباره گرم کردن قاب های گیاهی و خاک باغچه و گلخانه ها توضیح داده است.

همچنین یک دستگاه گرم کننده خاک محصول سال ۱۹۵۶ وجود دارد که در خاک گذاشته می شد و به رشد سریع دانه ها در گلخانه ها کمک می کرد.

۷- تلویزیون

"انسان سراسر جهان را خواهد دید. آدم ها و انواع اشیا در کانون تمرکز دوربین هایی قرار خواهند گرفت که در گستره ای به اندازه هزاران مایل، به صورت الکتریکی با صفحه هایی در آن سوی مدار وصل می شوند."

پیش بینی واتکینز در این باره که دوربین ها و صفحه ها از طریق مدارهای برقی به یکدیگر وصل می شوند، در قرن بیستم عملا با برنامه های زنده تلویزیونی و بعدتر با وب کم ها به واقعیت پیوست.

۸- تانک ها

دژهای عظیم چرخدار در فضاهای آزاد با سرعت قطارهای سریع السیر امروزی حرکت خواهند کرد.

جف نیلسن می گوید که لئوناردو داوینچی هم در این باره حرف زده بود ولی واتکینز این ایده را جلوتر برد. کمتر کسی می توانست چنین دورنمایی را پیش بینی کند.

۹- میوه های درشت تر

"نوه های نوه های ما توت فرنگی هایی به بزرگی سیب خواهند خورد."

در قرن گذشته، تعداد زیادی از میوه های درشت تر تولید شده اند ولی واتکینز مشخصا درباره توت فرنگی ها بیش از حد خوش بین بوده است.

۱۰- قطار سریع السیر Acela

"سرعت قطارهای عادی دو مایل در دقیقه خواهد بود. قطارهای سریع السیر صد و پنجاه مایل در ساعت حرکت خواهند کرد."

درست ۱۰۰ سال بعد از نوشتن این جمله ها، دقیقا در همان ماه، خطوط راه آهن پرسرعت امترک، اسلا اکسپرس، بین بوستون و واشنگتن دی سی افتتاح شد. این قطارها تا ۱۵۰ مایل در ساعت راه می روند، هر چند که میانگین سرعتشان به طور قابل ملاحظه ای کمتر از این است. ریل های پرسرعت در آن سوی دنیا، حتی در سال ۲۰۰۰ به طور چشمگیری سریع تر از این بوده است.

و چهار پیش بینی که درست از آب در نیامد

۱- C و X و Q در کار نخواهد بود.

"در الفبای روزانه حروف C و X و Q حذف خواهند شد. این حرف ها به دلیل اینکه دیگر به آنها احتیاجی نیست، دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد."

پاتریک تاکر، عضو انجمن آینده جهان می گوید که این پیش بینی به وضوح اشتباه بود، ولی از این نظر قابل توجه بود که اشاره ای داشت به تاثیرات ممکن ارتباطات جمعی بر خود ارتباطات.

۲- همه روزانه ۱۰ مایل پیاده خواهند کرد.

۳- دیگر در شهرهای بزرگ ماشین وجود نخواهد داشت.

"همه ترددهای پرشتاب در محدوده شهرها در زیر یا بالای زمین خواهد بود."

با این حال، بسیاری از شهرها در مرکزهای تاریخی خود، منطقه های پیاده رو دارند و او به درستی، خیابان های دو طبقه و متروها را نیز پیش بینی کرده بود.

۴- پشه و مگسی در کار نخواهد بود.

"پشه ها، مگس ها و سوسک ها ریشه کن خواهند شد."

این پیش بینی واتکینز هم درست از آب درنیامد. درواقع، در آمریکا و برخی دیگر از کشورها حشرات موذی در حجمی انبوه در حال بازگشت اند.

شاید ریشه کن شدن پشه و مگس چیزی باشد که باید انتظار آن را در سال ۲۱۰۰ داشت.

بحران محیط زیست: اوضاع خراب‌تر هم می‌شود

2012-01-11T17:37:20+00:00

ناصر کرمی

روزنامه‌نگار و اقلیم‌شناس

ابتدا

تصور می‌شد فقط ساکنان اردوگاه 'داداب' در حال لمس آثار قهقرای توان زادآوری زمین هستند، اما این اثرات در قلب وال‌استریت هم فریاد زده می‌شود.

فرق نمی‌کند؛ منهتن، لیسبون، لندن، آتن یا مادرید. حالا انگار کارد به استخوان غربی‌ها هم رسیده است. همه دریافته‌اند ماجرا فراتر از فشار یک گروه یا طبقه برای ممانعت از حتی اندکی تقلیل در خوش‌باشی موجود است.

در اردوگاه شمال نیز روز به روز بر تعداد نگران‌ها، آنها که مطمئن نیستند هفته آینده، ماه آینده، یا سال آینده روزگار رو به سامانی خواهند داشت یا نه، افزوده می‌شود. تا همین اواخر، گمان می‌شد موضوع ناشی از مشکلات نظام‌های بانکی و مالی است و یا سوء مدیریت این حزب عوامگرا یا آن دولت بی‌کفایت. یک جایی که هیچ کس انتظارش را نداشته، نکته‌ای خلاف انتظار رخ داده و چیزی کم آمده است. کدام نکته و کدام چیز؟

بعد

یک لطیفه این بود که می‌گفتند این همه تنعم و بهره‌مندی و رفاه و خوشبختی از قوه دماغی خدادادی انگلوساکسون‌ها و ژرمن‌ها و اسلاوها و غیره ناشی می‌شود و بس. اما جدی‌تر این که حتی از نیمه قرن پیش هم این انگاره وجود داشت که این پول استعمار است که تفاوت شمال و جنوب را رقم می‌زند؛ پولی که در قرون هجده و نوزده، از حوزه جنوب غارت شده و در قرن بیستم در قالب سرمایه، به صنعت و فناوری و زیرساخت و غیره تبدیل شده است. ترکیب پول استعمار و زادآوری زیستی غنی و پرمایه در محدوده خط همدمای ۲۱ درجه، اروپا و آمریکای شمالی و جنوب استرالیا و نیوزیلند را به چنان تنعم رشک‌برانگیزی رسانده است.

اما به هر حال هر مایه زادآوری محیطی هم حدی دارد و هر سرمایه‌ای نیز روزگاری مستهلک می‌شود و دیگر آنقدر سود نمی‌رساند که پیشتر می‌رساند. منابع زیستی زمین، از آب و خاک گرفته تا هوا، دیگر تکافوی این نیاز فزاینده جمعیت هفت میلیاردی را نمی‌کند.

کره زمین با حدود یک میلیارد انسان گرسنه، بزرگ‌ترین قحطی تاریخ را از سر می‌گذراند. برای مثال، این نکته قابل توجه است که روند افزایش تولید غلات دست‌کم بیست سال است که از روند رشد جمعیت کره زمین عقب افتاده است. تصور می‌شد فقط ساکنان اردوگاه "داداب" در حال لمس آثار قهقرای توان زادآوری زمین هستند، اما اکنون ثابت شده است که این اثرات در قلب وال‌استریت هم فریاد زده می‌شود.

مشکل اردوگاه شمال این است که سبک زندگی آنها بر مبنای همان خوش‌باشی بنا نهاده بر خوش‌باوری بی‌حد و حصر متکی به انگاره "پایان‌ناپذیر بودن" سرمایه استعمار و بی‌انتها بودن زادآوری زمین شکل گرفته است. عادت کرده‌اند که از بدو تولد، دولت حتی بیاید لگن زیر آنها بگیرد و از درآمد عمومی، نصف شب کسی برای‌شان لالایی بخواند و پای گور هم دولت برای‌شان گریه‌کن و جامه‌دران بفرستد.

حالا دولت‌ها کم آورده‌اند. التماس می‌کنند به مردم که کمی، خیلی کم، بگذارید کمربندها را سفت‌تر ببندیم. نکته این است که مردم نگران‌اند دولت‌ها قدم به قدم جلوتر بیایند و به این "خیلی کم" اکتفا نکنند؛ نگرانی هوشمندانه و درستی است.

سرانجام

کره زمین با حدود یک میلیارد انسان گرسنه، بزرگ‌ترین قحطی تاریخ را از سر می‌گذراند.

چند سالی است که سال‌ها دیگر نه عنوان علمی و فرهنگی بلکه عمدتاً عناوینی پیدا می‌کنند مرتبط با بحران‌های فزاینده زیست محیطی؛ مثل امسال که سال "انرژی پایدار برای همه" نامیده شده و تأکیدی بر ناپایداری دامن‌گستر و ویرانگری که یکی از نمایه های آن، شکاف عظیم در میزان بهره‌مندی از انرژی قابل دسترس از یک سو و مخاطرات ناشی از استفاده از انرژی‌های زیانبار و مخرب از سوی دیگر است.

حتی در این زمینه هم بشر چندان به جلو نرفته است. هنوز انرژی‌های پاک بسیار گران و کم در دسترس هستند و هنوز گسل یک طرفه انرژی از جنوب به شمال یکی از مهم‌ترین دلایل ناپایداری سیاسی و بروز بحران‌های امنیتی در جهان است.

نه؛ برای اردوگاه شمال، این برندگان مطلق همه کشاکش‌های سیاسی کره زمین در دو قرن اخیر، اوضاع هرگز به وضع سابق بر نخواهد گشت. ماجرا فقط زنگ هشدار دزدان دریایی خلیج عدن نیست که نمی‌خواهند دیگر به این راحتی‌ها محموله‌ای از جنوب به شمال برود.

یک کودک آمریکایی به طور متوسط هفتاد برابر یک کودک چینی یا هندی انرژی مصرف کرده و صد برابر او زباله تولید می‌کند. وقت آن است که این نازپرودگان تنعم‌ها قدری پستان خشکیده مام زمین را رها کنند و به او استراحتی بدهند. بله؛ برای اردوگاه شمال، اوضاع هرگز به وضع سابق برنخواهد گشت؛ بلکه خراب‌تر هم خواهد شد.

به دنبال نام‌گذاری سال ۲۰۱۲ به عنوان "سال انرژی پایدار برای همه" توسط سازمان ملل متحد، وب‌سایت فارسی بی‌بی‌سی مجموعه مطالب و یادداشت‌هایی را در این زمینه منتشر می‌کند.

BBCPersian.com | دانش و فن

توضیح تکاملی راه راه بودن پوست گورخر: دفع حشرات

هتل یخی سوئد، آمیزه‌ای از هنر و فناوری

چرا برخی از مردم هیچگاه افسرده نمی‌شوند؟

دارویی برای ایجاد خاصیت ایستادگی؟

انتشار پرونده استیو جابز در پلیس فدرال آمریکا

شخصیت بحث برانگیز

کشف دریاچه آب شیرین زیر یخ های قطب جنوب

جمعیت جهان در تاریخ؛ کی زنده است، کی مرده؟

پروژه فضایی مشترک آمریکا و اروپا در آستانه فروپاشی است

ایران از پرتاب یک ماهواره کوچک به فضا خبر داد

یافته‌های تازه: اعتیاد به تغییرات مغزی مربوط است

پیشرفت‌های تازه علمی در خواندن ذهن

آمار واقعی قربانیان مالاریا 'دو برابر تخمین سازمان بهداشت جهانی است'

'اعتیاد ناشی از نوعی اختلال مغزی است'

آزمایش نسل چهارم ارتباطات مخابراتی در بریتانیا

کتابهای درسی آمریکا الکترونیک می شود

فیس‌بوک به زودی عرضه عمومی سهامش را شروع می‌کند

جلوگیری از باروری با تابانیدن امواج صوتی به بیضه

مصون شدن باکتری نسبت به واکسن

سیستم دفاعی

عکس: خلیج گواتر

توییتر فارسی در راه است

توییتر، فارسی را به مرکز ترجمه خود افزود

بازداشت دو مقام ارشد یک شرکت فرانسوی پروتز پستان

واکسن جدید و امیدهای تازه برای آینده

واکسن جدید و امیدهای تازه برای آینده

مرگ تلویزیون آنالوگ به سود اینترنت پهن‌باند

عکس: گونه های تازه و عجیب جانوران

قدیمی ترین لانه دایناسورها پیدا شد

کودکان انگلیسی ویتامین دی لازم را دریافت نمی کنند

اروپا می‌خواهد به کاربران اینترنت "حق فراموش شدن" بدهد

قطع تحقیقات در مورد آنفلوآنزای مرغی به دلیل نگرانی از سوء استفاده تروریستها

'اقدام درست'

حمله "تلافی جویانه" هکرها به سایت های دولت آمریکا

'قوای شناختی مردان در حضور زنان جذاب تضعیف می شود'

چگونگی آزمایش

تفاوت مردان و زنان

ابراز نگرانی سازمان بهداشت جهانی از افزایش سقط جنین

مرگ و میر ناشی از سقط جنین

مرگ خفاش ها 'کشاورزی آمریکا' را تهدید می کند

کشف نوع جدیدی از بیماری سل که 'قابل مداوا نیست'

تناسب اندام و میزان کالری مورد نیاز

۲۰۱۲، سال انرژی های پایدار

توسعه انرژی‌های نو در گرو نگرشی نو

اشتهای سیری‌ناپذیر

ذخیره‌سازی انرژی؛ چالش بزرگ

احتمال پخش آنفولانزا توسط پدیده اقیانوسی لا نينا

چرخه سوخت هسته ای: از استخراج اورانيوم تا توليد انرژی

استخراج اورانیوم از معدن

فرآوری:

غنی سازی:

رآکتور هسته ای:

بازفرآوری:

بمب پلوتونیومی:

بمب اورانیومی:

از هیروشیما تا فوکوشیما

شدیدترین مجازات برای کوچک‌ترین اشتباه

مزایا

معایب

"استفاده از خرد انسانی" حق مسلم ماست

راه ناگزیر صنعت خودروسازی

'چه کسی خودروی الکتریکی را کشت؟'

مشکل صدساله

راه‌­حل ناگزیر

پایداری در شهر

این لکه‌های قهوه‌ای

از نظام‌های طبیعی تا نظام‌های شهری

چه باید کرد؟

از سراب نفت تا رویای باد

اژدهای 'انرژی‌خوار' به ناپایداری دامن می‌زند؟

تغییر در سبد انرژی جهان

انرژی هسته‌ای؛ انرژی دوران گذار

انرژی ناپایدار

برق هسته‌ای؛ مقرون به‌صرفه یا گران؟

هزینه‌های زیست‌محیطی و اجتماعی

از تاریکی گله نکنیم؛ چراغی 'خاموش' کنیم

الگوی ناپایدار مصرف انرژی در ایران؛ پیامدها و راهکارها

از نظام یارانه‌ای تا الگوی ناپایدار مصرف

حذف یارانه انرژی؛ لازم اما ناکافی

راه‌حل ناگزیر

ظرفیت‌هایی که هدر می‌رود