راز دانش: کشف تاثیر زیانبار شبکاری در عمیق ترین سطوح ملکولی بدن

  • 26 ژانویه 2014 - 06 بهمن 1392
شبکاری
شبکاری عملکرد بعضی ژنها را مختل می کند

در برنامه این هفته راز دانش به این خبرها پرداختیم: مطالعه ای که نشان می دهد شبکاری زیاد و طولانی بدن را در سطح ملکولی مختل می کند، مشاهده فوراه هایی از بخار آب در بزرگترین سیارک منظومه شمسی، و خبر جالبی که نشان می دهد اگر دمای خانه تان را کم کنید شاید به کاهش وزن منجر شود.

شبکاری "بدن را دچار هرج و مرج می کند"

محققان هشدار می دهند که شبکاری در دراز مدت می تواند به بدن صدمه بزند.

شبکاری قبلا به خطر بالاتر ابتلا به دیابت نوع ۲، حملات قلبی و سرطان ارتباط داده شده بود.

دانشمندان در مرکز تحقیقات خواب سوری می گویند که اختلال ناشی از شبکاری را در عمیق ترین سطوح ملکولی یافته اند.

کارشناسان گفتند که ابعاد، سرعت و شدت خسارات ناشی از بیداری کشیدن در شب آنها را غافلگیر کرده.

بدن انسان ضرباهنگ یا ساعت طبیعی خود را دارد که برای خوابیدن در شب و فعالیت در روز تنظیم شده.

خواب تاثیر عمیقی بر بدن دارد: از هورمون ها گرفته تا دمای بدن، توانایی در ورزش، حالت روحی و عملکرد مغز.

این مطالعه که نتایج آن در نشریه اقدامات آکادمی ملی علوم چاپ شده ۲۲ نفر را هنگامی که بدنشان از الگوی عادی به الگوی کار در شب تغییر کرد دنبال کردند.

پروفسور درک یان دایک که در این تحقیق شرکت داشته به بی بی سی گفت: "ما تاثیر خواب در زمان غلط بر الگوی رفتاری ژن ها را بررسی کردیم. و آنچه یافتیم این بود که وقتی شب ها می خوابید، یعنی در ساعات عادی، شاهد ضرباهنگ زیبایی در رفتار ژن ها می بینیم، به طوری که حدود شش درصد ژن های ما این ضرباهنگ را نشان می دهند و بعد شرکت کنندگان را در یک چارچوب ۲۸ ساعته قرار دادیم به طوری که هر روز چهار ساعت دیرتر بخوابند تا اینکه وسط شب به خواب بروند. بعد که رفتار ژن ها را بررسی کردیم متوجه شدیم که اکنون فقط حدود یک درصد ژن ها از خود ضرباهنگ نشان می دهند. یعنی میزان ضرباهنگ در ژن ها شش بار کمتر شد."

پروفسور دایک در مورد تاثیر از میان رفتن این ضرباهنگ بر بدن می گوید: "واقعا جواب این سوال را نمی دانیم، اما می دانیم که به طور عادی ژن های ما در طول روز فعالند و ممکن است برای چیزهایی مثل سیستم ایمنی بدن خیلی مهم باشند. ژن های دیگری هستند که در طول شب فعالند که خیلی از آنها در تنظیم سایر ژن ها و کمک به تولید پروتئین نقش دارند و اختلال ناشی از شبکاری به نظرم باعث هرج و مرج در وظایفی که ژن ها روز و شب دارند می شود، وظایفی که به دقت جدا شده، و به عقیده ما همین باعث مشکلات سلامتی می شود.

مطالعات قبلی نشان داده بود که شبکاری در صورتی که با کم خوابی همراه شود می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ و چاقی را افزایش دهد.

سایر تحلیل ها اشاره دارد که خطر حمله قلبی در کسانی که شبکاری می کنند بالاتر است.

پروفسور هیو پیگینز متخصص ساعت طبیعی بدن از دانشگاه منچستر که در این مطالعه شرکت نداشته به بی بی سی گفت که براساس این مطالعه شدت تاثیر شبکاری احتمالا بیشتر از آنچیزی که قبلا تصور می شد.

البته او اخطار داد که این یک مطالعه کوتاه مدت بوده بنابراین هر تغییر ماندگاری نامشخص است.

سرس بخار آب متصاعد می کند

رصدها از بزرگترین سیارک منظومه شمسی حاکیست که سرس فواره هایی از بخار آب راهی آسمان می کند.

البته این مشاهده از یک نظر تعجبی نداشته چون از مدت ها قبل تصور می شد که سرس حاوی مقدار قابل توجهی یخ در زیر پوسته باشد.

با این حال این اولین بار است که فواره بخار در آن مشاهده می شود.

این کشف حاصل رصدهای تلسکوپ اروپایی هرشل است که در طیف فروسرخ کار می کند. نتایج آن در نشریه نیچر گزارش شده است.

دانشمندان فکر می کنند که این بخار آب از نواحی ای که سطح سرس تیره تر است می آید اما علت آن را نمی دانند.

یک نظریه این است که یخ روی سطح یا نزدیک سطح با نور خورشید گرم می شود و آن را مستقیما بخار می کند.

مایکل کوپرز از سازمان فضایی اروپا می گوید که احتمال دیگر این است که هنوز در داخل سرس مقداری انرژی وجود دارد که باعث تشکیل فواره ها می شود، مثل فواره های طبیعی زمین.

میزان بخاری که فوران می کند زیاد نیست، فقط شش کیلوگرم در ثانیه اما منجمان شکی ندارند که بخار آب است.

هرشل کاملا برای ردیابی ملکول های آب در فضا مجهز است.

هرشل سال گذشته از کار بازایستاد اما این رصد از قبل از آن انجام شده بود.

دانشمندان سال آینده در موقعیت خیلی بهتری برای مطالعه سرس خواهند بود.

کاوشگر دان Dawn متعلق به ناسا قرار است سال ۲۰۱۵ به سرس برسد.

دان در مدار سرس که قطرش ۹۵۰ کیلومتر است به گردش درخواهد آمد تا از سطح آن نقشه برداری کند و ترکیب و ساختار آن را تعیین کند.

اکنون از سرس عمدتا به عنوان "سیاره کوتوله" نام برده می شود همان طبقه بندی ای که پلوتون در آن قرار دارد.

جرم زیاد آن باعث شده که تقریبا حالت کروی داشته باشد.

سرس بخشی از کمربند موسوم به سیارک هاست که جایی بین مدار مریخ و مشتری قرار دارد. اما قبلا در نقطه ای دورتر بوده و بعدا وارد این مدار شده و شاید به همین دلیل باشد که یخ آن خیلی بیشتر از دیگر اعضای این کمربند است.

این کمربند تا حدود زیادی تحت نفوذ قوه گرانش مشتری است.

سیستم گرمایش مرکزی و چاقی

محققان هلندی می گویند که سیستم گرمایش مرکزی در خانه ها می تواند از عوامل چاق شدن باشد.

به گفته آنها دمای بالاتر خانه، دفاتر و بیمارستان ها باعث آسایش بیشتر می شود اما بدان معنی است که بدن مجبور نیست برای گرم ماندن کالری بیشتری بسوزاند.

محققان در مرکز پزشکی دانشگاه ماستریخت می گویند که نگه داشتن دما در ۱۹ درجه سانتیگراد (۶۶ درجه فارنهایت) توازن مناسبی ایجاد می کند.

با این حال بعضی کارشناسان استدلال می کنند که کم کردن درجه ترموستات فقط باعث می شود مردم بیشتر بخورند.

نتایج مطالعه تازه در نشریه "روندهای هورمون شناسی و متابولیسم" چاپ شده است.

وزن بدن وقتی اضافه می شود که میزان مصرف کالری موجود در غذا از میزان کالری سوزانده شده در طول روز بیشتر باشد. البته این اتفاق در طول زمان می افتد.

خنک تر و لاغرتر؟

این گزارش حاکیست که مردم ۹۰ درصد وقتشان را در فضای بسته می گذرانند و بنا به عادت سرما و گرمای محل زندگی یا کار را طوری تنظیم می کنند آسایش داشته باشند همان عاملی که باعث می شود بدن دیگر برای کنترل دما کالری نسوزاند.

دکتر ووتر فن مارکن لیختنبلت به بی بی سی گفت که ۱۹ درجه سانتیگراد در خانه کافیست.

به گفته او وقتی هوا خنک یعنی ۱۹ درجه است مصرف انرژی بدن حدود شش درصد بالا می رود و این در دراز مدت می تواند تاثیری واقعی بگذارد. و اگر در ترکیب با تغییرات در عادات غذایی و ورزش همراه شود می تواند تاثیری ملموس بگذارد.

او گفت که مردم می توانند سعی کنند دمای ترموستات را پایین بیاورند یا بیرون از خانه وقت بگذرانند.

در بریتانیا از هر سه بزرگسال دو نفرشان اضافه وزن دارند یا دچار چاقی مفرط هستند، مشکلی که در کل جهان رو به افزایش است.

در جهان درحال توسعه از سال ۱۹۸۰ تاکنون شمار آنها چهار برابر شده و به یک میلیارد نفر رسیده است.