از تاریکی گله نکنیم؛ چراغی 'خاموش' کنیم

در حالی که روشنایی منطقه منتهتن نیویورک و بسیاری از شهرهای غربی در شب و از فراز کره ماه قابل مشاهده است، هنوز بیش از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر در جهان از داشتن برق محروم‌اند.

بنا بر گزارش سازمان ملل متحد، توزیع نابرابر انرژی می‌تواند به پایمال شدن حقوق بشر هم منجر شود.

عدم دسترسی به برق یکی از اصلی‌ترین موانع پیشرفت در جوامع توسعه نیافته تلقی می‌شود.

به عبارت دیگر، از دیرباز احداث جاده، نیروگاه برق و کارخانه تولید سیمان سه رکن اساسی ورود توسعه به یک منطقه محروم فرض می‌شده اند.

این تصویری از کره زمین در شب است که به کمک ماهواره‌ها تهیه شده است.

همانطور که در تصاویر پیداست، نقاط پرنور در شب بیشتر به کشورهای اروپایی و شمال آمریکا و بخش‌هایی از آسیا تعلق دارد و سهم قابل توجهی از مناطقی که در تاریکی فرو رفته در قاره آفریقا واقع شده است.

با وجود توسعه سریع در بسیاری از مناطق آفریقا و سریع‌تر شدن ضرباهنگ پیشرفت در کشورهای این قاره محروم، شاید یکی از راه‌های کمک به برقراری "عدالت انرژی"، این باشد که در مناطق پرمصرف این نقشه، "چراغ‌های اضافه" را خاموش کنیم.

تاریخچه برافراشته کردن نخستین تیرهای چراغ برق و توزیع سراسری الکتریسیته به اواخر قرن نوزدهم (1890 میلادی) در اروپا و آمریکا باز می‌گردد.

از آن زمان تا امروز، علاوه بر گسترده شدن شبکه‌های برق‌رسانی و اتصال شبکه‌های تولید برق، فرآیند تولید الکتریسیته هم دگرگونی‌های فراوانی را تجربه کرده است.

روش‌های اولیه‌ای نظیر سوختن ذغال سنگ و توربین‌های سدهای آبی، اکنون جای خود را به نیروگاه‌های اتمی، سلول‌های خورشیدی و توربین‌های بادی پیشرفته‌ای داده‌اند که کم‌کم تولید برق را بدون آسیب‌رساندن به محیط زیست و آلوده کردن آن میسر می‌کنند.

بنا بر آمارهای سازمان ملل متحد، در حالی که رقص نورها در شهرهای بزرگ، معنای تاریکی شب را برای ساکنان این نقاط عوض کرده، هنوز بیش از سه میلیارد نفر برای پخت‌وپز، از روش‌های سنتی و نه الکتریسیته یا گاز شهری استفاده می‌کنند.

این آمار هنگامی نگران‌کننده می‌شود که بدانیم در بخش‌هایی از آفریقا چهار پنجم خانواده‌ها به علت دسترسی نداشتن به الکتریسیته، منابعی چون چوب درختان را برای مصارف خانگی می‌سوزانند و با افزایش جمعیت در این مناطق، خطر نابودی جنگل‌ها هر روز بیشتر می‌شود.

در حقیقت مردمان کشورهای آفریقایی نظیر بروندی (۹۴ درصد)، روآندا (۹۴ درصد)، اوگاندا (۹۳ درصد) و تانزانیا (۹۰ درصد) انرژی گرمایشی خود را با سوزاندن چوب، ذغال و فضولات حیوانی تامین می‌کنند.

در حالی که کشورهای پیشرفته و صنعتی جهان می‌بایست به سرعت زیرساخت‌های تولید انرژی خود را به‌روز و اصطلاحا "سبز" کنند تا کره زمین کمتر آلوده شود، کشورهای محرومی نظیر بخش اعظمی از آفریقا، این فرصت را دارند که به یک باره زیرساخت‌های تولید انرژی خود را همگام با دانش روز بنا کنند و بدون گرفتار شدن به مصائب روش‌های قدیمی و آلوده‌کننده، از "انرژی سبز" بهره‌مند شوند.

استفاده از نور خورشید، انرژی باد و آب یا تولید سوخت‌های پاک، در قاره‌ای که اگر هیچ‌چیز نداشته باشد، آفتابی گرم و سوزان دارد و سرشار از منابع طبیعی است، آرزویی است که محال به نظر نمی‌رسد.