آمريکا و چين به پروژه بين المللی گداز هسته ای می پيوندند
دکتر ديويد وايتهاوس دبير علمی بی بی سی
طرحی از راکتور آزمايشی هسته ای حرارتی
چين و آمريکا در نظر دارند به يک پروژه بزرگ بين المللی که قرار است طی دهه آينده اجرا شود ملحق شوند. اين بزرگ ترين طرح علمی جهان پس از ساخت ايستگاه بين المللی فضايی آلفا است.
اين پروژه که در گذشته از سوی ساير کشورها پذيرفته شده بود تازه ترين گام در مسير توليد انرژی فوسيون يا گداز هسته ای است که ستارگان و خورشيد از آن نيرو می گيرند.
هواداران اين طرح می گويند که اين انرژی می تواند ارزان و برای محيط زيست بی ضرر باشد هرچند توسعه فن آوری آن بسيار پرهزينه و وقتگير خواهد بود.
" رآکتور بين المللی برای توليد انرژی هسته ای حرارتی" (International Thermonuclear Energy Reactor) يک رآکتور گدازی است که با هزينه 5 ميليارد دلار طی 10 سال آينده ساخته خواهد شد.
اين دستگاه فاصله فنی بين راکتورهای گدازی فعلی و نخستين نيروگاه های آينده را که با اين انرژی کار می کند پر خواهد کرد.
هيئت های نمايندگی چين و آمريکا چند روز قبل در هشتمين اجلاس مربوط به رآکتور بين المللی در روسيه به هيئت های نمايندگی کانادا، اتحاديه اروپا، ژاپن و روسيه پيوستند.
آمريکا در گذشته از مذاکرات مربوط به رآکتور بين المللی خارج شده بود اما اکنون در کنار چين، تعهد خود را نسبت به توسعه فن آوری گداز به عنوان منبع بالقوه ای برای انرژی در آينده اعلام کرده است.
در اين اجلاس، هيات چينی گفت که چين به عنوان بزرگ ترين کشور درحال توسعه جهان نياز شديدی به يافتن منابع غيرمتعارف انرژی دارد.
اسپنسر آبراهام، وزير انرژی آمريکا نيز گفت: "پروژه راکتور گدازی گامی اساسی به سوی ساخت يک نيروگاه گدازی است که می تواند پيام آور توليد اقتصادی انرژی گدازی باشد."
وی افزود: "رآکتور بين المللی همچنين يک پروژه مقرون به صرفه برای تحقيق در زمينه گداز است چون با همکاری شرکای مختلف، از هزينه ساخت و عملياتی آن کاسته می شود."
سوخت پايان ناپذير
در واکنش گداز هسته ای يا فوسيونی، انرژی زمانی توليد می شود که اتم های سبک به يکديگر جوش خورده و اتم های سنگين تر توليد می شود.
برای استفاده از واکنش گداز هسته ای به عنوان يک منبع انرژی، لازم است درجه حرارت يک نوع گاز را به بيش از صد ميليون درجه سانتی گراد، يعنی بارها داغ تر از هسته خورشيد افزايش داد. در اين درجه حرارت، گاز به پلاسما (يک نوع حالت ماده به غير از جامد، مايع يا گاز) تبديل می شود.
تحت اين شرايط، ذرات پلاسمای دوتريوم و تريتيوم به هم جوش خورده و هليوم و نوترون های با سرعت بسيار تشکيل می شود، که انرژی قابل توجهی توليد می کند.
يک نيروگاه تجاری می تواند از حرارت ايجاد شده توسط نوترون ها، الکتريسيته توليد کند.
سوخت مورد استفاده در اين کار تقريبا پايان ناپذير است. دوتريوم و تريتيوم هر دو ايزوتوپ های هيدروژن هستند. دوتريوم از آب استخراج می شود و تريتيوم از يک نوع فلز سبک به نام ليتيوم به دست می آيد.
يک کيلوگرم از اين مواد معادل 10 ميليون کيلوگرم سوخت فسيلی انرژی توليد می کند.
فن آوری ضروری
رآکتور بين المللی پس از ايستگاه بين المللی فضايی، بزرگ ترين پروژه تحقيق و توسعه بين المللی خواهد بود.
هدف از اجرای اين طرح ساخت رآکتور بين المللی توليد 500 مگاوات نيروی گدازی برای 500 ثانيه يا بيشتر در جريان هر آزمايش گدازی است تا نشان دهد فن آوری ضروری برای ايجاد يک نيروگاه تجاری وجود دارد.
ساخت رآکتور گدازی بين المللی در سال 2006 آغاز و تا سال 2014 راه اندازی خواهد شد. تحقيقات اين پروژه ممکن است 20 سال به طول انجامد.
هزينه ساخت اين رآکتور حدود 5 ميليارد دلار برآورد شده است. با اين حال، هزينه ساخت ميان تمام شرکا تقسيم خواهد شد و هر يک تامين قسمت های خاص را به عهده خواهد گرفت.
متصديان اين طرح اميدوارند طی چند سال آتی درباره محل استقرار راکتور گدازی تصميم گيری کنند. آنها در ماه مه بار ديگر در وين ديدار خواهند کرد.
