تهيه دقيق ترين نقشه کيهان، 'اثبات' نظريه انفجار بزرگ
شبيه سازی داده های ماهواره 'دبليو ام ای پی'
ستاره شناسان روز سه شنبه (11 فوريه) اعلام کردند که دقيق ترين نقشه ای که تاکنون از کيهان تهيه شده است، نظريه "انفجار بزرگ" را با ارائه شواهد دقيق ثابت می کند. اين مطالعه همچنين تاييد می کند که جهان با سرعت فزاينده ای تا ابد به انبساط خود ادامه خواهد داد.
نشريه معتبر علمی "اسکای اند تلسکوپ" (آسمان و تلسکوپ) چاپ آمريکا درباره يافته های اخير دانشمندان ناسا نوشت: "از امروز، ما بهتر از هر زمان می دانيم جهان چه زمانی آغاز شد، در نخستين لحظات پيدايش آن چه گذشت، از آن زمان تاکنون چگونه تکامل يافته است و محتويات آن چيست."
اين نقشه به کمک داده های ماهواره ای به نام "دبليو ام ای پی" (Wilkinson MicrowaveAnisotropy Probe) که آژانس فضايی آمريکا، ناسا، در سال 2001 در مداری به فاصله 5/1 ميليون کيلومتری زمين (چهاربرابر فاصله ماه و زمين) قرار داد تهيه شده است.
اين نقشه اشاره های دلگرم کننده ای به ماهيت تحولات فيزيکی نهفته در پس انفجار بزرگ دارد و نشان می دهد که نخستين ستارگان برخلاف تصورات قبلی تنها 200 ميليون سال پس از انفجار بزرگ متولد شدند.
ستاره شناسان گفتند که مطالعه اخير کاملا مويد تصوير شگفت انگيزی است که اخيرا از جهان پديدار شده است: کيهان تحت فشار نيروی مرموزی به نام "انرژی تاريک"، با شتابی فزاينده در حال انبساط است.
اخترشناسان داده های اين ماهواره را با اطلاعاتی که از ساير مشاهدات نجومی در اختيار دارند مقايسه کرده و توانسته اند محاسبات بسيار دقيق تری از پارامترهای بنيادی کيهان نظير قدمت، هندسه، ترکيب و جرم آن به دست آورند.
ماده، عنصر فرعی گيتی
به طور خلاصه اين نقشه نشان می دهد که عمر کيهان (با ضريب خطای يک درصدی) تقريبا 7/13 ميليارد سال است و تنها 4 درصد آن از اتم ها، يا به عبارت ديگر ماده، تشکيل شده است. 23 درصد کيهان از "ماده تاريک" (که احتمالا ذراتی بنيادی از بقايای کشف نشده انفجار بزرگ است) و 73 درصد آن از "انرژی تاريک" تشکيل شده است.
همچنين معلوم شد که جهان به لحاظ هندسی "مسطح" است به اين معنی که دو خط موازی حتی اگر تا بی نهايت ادامه يابند همديگر را قطع نخواهند کرد.
کيهان شناسان نمی دانند "انرژی تاريک" چيست. آلبرت انيشتين آن را نيروی دافعه ای موسوم به "ثابت کيهان شناختی" می دانست و آن را برای حفظ تعادل در معادله هايش خلق کرده بود. او بعدها حرف خود را پس گرفت.
اما هرچند تحليل داده های تازه به درک بهتر "انرژی تاريک" کمک نکرده است اما به گفته دانشمندان به نظر می رسد داده های "دبليو ام ای پی" بيش از هر نظريه ای مويد فرضيه انيشتين باشد.
به گفته دانشمندان نتايج اين مطالعه، تاريخ پيوسته و منظم جهان از نخستين ثانيه های آن که همچون سوپ جوشانی از ذرات و انرژی بود، تا امروز که خوشه های کهکشانی آسمان را آذين بسته و موجودات دوپا بر زمين حرکت می کنند را در بر می گيرد.
مطالعه پژواک انفجار بزرگ
"دبليو ام ای پی" داده های خود را با مطالعه تشعشعی به نام "سی ام بی" (Cosmic Microvawe Background) به دست آورده است.
"سی ام بی" که نخستين بار در سال 1965 توسط آرنو پنزياس و رابرت ويلسون در آمريکا شناسايی شد به "پژواک" انفجار بزرگ نيز موسوم است.
اين تشعشع 400 هزار سال پس از انفجار بزرگ، وقتی جهان به اندازه ای سرد شده بود که امکان پيدايش اتم های هيدروژن پديد آمد، تشکيل شد.
ستاره شناسان به هر سو نظر کنند می توانند اين پژواک را رديابی کنند. آنها معتقدند که "سی ام بی" حاوی اطلاعات زيادی درباره منشا و سرنوشت کيهان است.
فن آوری پيشرفته
"دبليو ام ای پی"، ماهواره پيشرفته ای است که می تواند هر شش ماه يکبار، کل آسمان را اسکن و با دقت بی سابقه ای نقشه پژواک انفجار بزرگ را تهيه کند.
اين ماهواره که در سال 2001 پرتاب شد برای 4 سال به مطالعات خود ادامه خواهد داد و نتايجی که دانشمندان روز سه شنبه ارائه کردند با جمع آوری داده های سال اول فعاليت ماهواره حاصل شده است.
يافته های "دبليو ام ای پی" در واقع مويد مطالعاتی است که دانشمندان با بررسی پژواک انفجار بزرگ با کمک دستگاه های زمينی انجام داده بودند، با اين تفاوت که مطالعات زمينی تنها تکه های کوچکی از آسمان را پوشش می دهد، اما ماهواره ناسا فارغ از تاثير جو زمين و امواج مزاحم آن، با دقت بسيار بيشتر کل آسمان را مرور می کند.
