جايزه نوبل سال 2002 در رشته شيمی در تقدير از پژوهش هايی اعطا می شود که دانش بشر را در زمينه مولکول های بزرگ و پيچيده مانند پروتئين ها که بدن انسان از آن تشکيل شده و به وسيله آن نگهداری می شود، افزايش داده است.
اين جايزه ده ميليون کرونی (يک ميليون دلاری) را "جان فن" از آمريکا، "کويچی تاناکا" از ژاپن و "کورت ووتريخ" از سوئيس ميان خود تقسيم خواهند کرد.
اين سه نفر شالوده دانش جديد "پروتئوميکس" را ريخته اند که به چگونگی کنش و واکنش پروتئين ها با ساير مواد تشکيل دهنده سلولها و نقش آنها در حيات بشر می پردازد.
انتظار می رود دانش پروتئوميکس با کمک داده هايی که "پرژوه ژنوم انسانی" فراهم کرده نسل تازه داروهايی را پديد می آورد که بسيار موثرتر از داروهای فعلی اند و حتی می توان برای هر بيمار داروی خاص او را ساخت.
شيوه جديد
موسسه نوبل در تقديرنامه خود برای دريافت کنندگان نوبل شيمی امسال نوشته است که آنها برای مطالعه ملکول های زيستی بزرگ مانند پروتئين ها شيوه های تحليلی کارآمدی فراهم آورده اند.
در اين تقدير نامه آمده است: "امکان تجزيه و تحليل جزئی پروتئين ها به افزايش درک ما از فرآيندهای حياتی افزوده است."
تحقيقات اين سه نفر به دانشمندان کمک کرده است درک بهتری از چگونگی کارکرد سلول ها در بدن حاصل کنند و شيوه تازه ای برای شناسايی بيماری ها در اختيارشان نهاده است.
به گفته "بنگت نوردن" رئيس کميته نوبل در رشته شيمی، برندگان نوبل امسال با يافته های خود راه را برای کشفيات آتی در زمينه درمان سرطان هموار کرده اند و بدون اين يافته ها داروسازی نوين بوجود نمی آمد.
فن و تاناکا در دهه 1980 نشان دادند چگونه می توان تکنيکی به نام "طيف سنجی انبوه" را که برای تعيين عناصر حاضر در نمونه آزمايشگاهی به کار می رود، برای شناسايی پروتئين ها به کار گرفت.
در گذشته، طيف سنجی انبوه تنها قادر به شناسايی ملکول های ريز بود.
کورت ووتريخ نيز در دهه 1980 روش شناسايی شيميايی ديگری به نام " ان ام آر" (Nuclear Magnetic Resonance Imaging) ابداع کرد و امکان استفاده از اين روش را روی پروتئين ها و بويژه مطالعه محيط های مشابه محيط سلول های زنده فراهم آورد.
فن و تاناکا نيمی از جايزه نوبل را ميان خود تقسيم می کنند و نيم ديگر به ووتريخ تعلق می گيرد.
جان فن که در دانشگاه مشترک المنافع ويرجينيای آمريکا در شهر ريچموند کار می کند اکنون 85 سال دارد.
کوچی تاناکای 43 ساله برای شرکت "شيمادزو" در شهر کيوتوی ژاپن کار می کند.
کورت ووتريخ 64 ساله با موسسه فنی فدرال سوئيس در زوريخ و موسسه "تحقيقاتی اسکريپس" در کاليفرنيا همکاری دارد.
تاناکا جوان ترين برنده جايزه نوبل رشته شيمی از سال 1934 تاکنون و دومين برنده جايزه نوبل در سال جاری از ژاپن است.
ماساتوشی کوشيبا از ژاپن روز دوشنبه برای دريافت جايزه نوبل فيزيک انتخاب شده بود.
