اصابت سيارکی به زمين عامل انقراض دايناسورها فرض می شود
دانشمندان گمان می کنند که برخورد يک جرم آسمانی به زمين به انقراض دايناسورها منجر شده است، اما اکنون به نظر می رسد که امکان دارد برخورد شی ديگری بسيار پيش از آن، عامل ظهور اين موجودات به عنوان حاکمان کره زمين بوده باشد.
اين نظريه حاصل کار گروهی بين المللی از دانشمندان است که ضمن مطالعه 70 نقطه در آمريکايی شمالی، رد پای دايناسورها و ساير فسيل ها و بقايای شيميايی در صخره ها را بررسی کرده است.
محققان می گويند که اين عمليات پژوهشی نشان می دهد که اعضای عظيم الجثه تر اين خزندگان کهن، با شروع عصر ژوراسيک ازدياد نسل خود را آغاز کردند.
اين درست پس از برهه ای است که زمين شناسان تصور می کنند حيات کره يک انقراض جمعی را پشت سر گذاشته بود.
انقراض جمعی در اين برهه از آن جا استنباط می شود که تقريبا نيمی از شواهد فسيلی آن، ناگهان ناپديد می شود.
به گفته اعضای گروه تحقيق، به نظر می رسد نابودی شمار بزرگی از انواع موجودات درست بيش از 200 ميليون سال قبل، فرصت های لازم را برای بهره بردای دايناسورهايی که از انقراض جان به در برده بودند، فراهم کرده است.
پروفسور "پاول اولسون" از دانشگاه کلمبيا در نيويورک، گفت: "مشاهده های ما در دوره پيش از فاصله ميان ترياسيک تا ژوراسيک، شامل دايناسورهای به نسبت کوچک و گروه بزرگ ديگری از خزندگان است. بلافاصله بعد از اين دوره شاهد ظهور ناگهانی دايناسورهای گوشتخوار عظيم الجثه هستيم."
يکی از يافته های اصلی تحقيقات تازه، که در نشريه "ساينس" (Science) منتشر شده است، بر مساله کشف عنصر ايريديوم در سنگ های آن دوره متمرکز است.
ايريديوم عنصر نادری در کره زمين است اما در سيارک ها و اجرام دنباله دار (comet) به وفور يافت می شود.
به گفته پژوهشگران کشف اين ماده نشانه اين است که زمين به احتمال زياد مورد اصابت يک شی آسمانی قرار گرفته است. نشانه ديگر برخورد اشيای آسمانی به زمين، حضور فراوان سرخس های تک ياخته ای در لايه های رسوبی زمين است. سرخس ها نخستين گياهانی بودند که به نواحی ويران شده بازگشتند.
پروفسور "دنيس کنت" از جمله اعضای گروه تحقيق از دانشگاه ايالتی نيوجرسی گفت: "کشف عنصر ايريديوم که در اجرام آسمانی فراوان است، يک معيار زمانی برای برخورد سيارک ها و اجرام دنباله دار به دست می دهد."
"هماهنگ کردن يافته ها با شواهد گياهی و حيوانی کمک می کند بفهميم چه اتفاقی افتاده است."
ظهور پستانداران
اين شواهد حاکی است که دايناسورهای عظيم الجثه در فاصله نسبتا کوتاهی پس از عصر ترياسيک (حدود 210 ميليون سال قبل) ظاهر شده اند و نشان می دهد که ردپاهای متعلق به گونه های عصر ترياسيک تنها طی يک دوره زمانی 50 هزار ساله به ردپاهای متعلق به عصر ژوراسيک تبديل شده است.
پروفسور کنت گفت: "تحقيقات ما اين گمان را تقويت می کند که يک سيارک يا جرم دنباله دار در حدود 200 ميليون سال قبل به زمين برخورد کرده است و بلافاصله به ظهور و تسلط دايناسورهای عصر ژوراسيک منجر شده است."
وی اشاره کرد که اين برخورد بسياری از گونه های رقيب را نابود کرده يا شمار آنها را کاهش داده است و به اين ترتيب راه را برای رشد و نمو دايناسورها هموار کرده است.
بسياری از دانشمندان اکنون معتقدند که برخورد يک شی عظيم به زمين در منطقه "يوکاتان" مکزيک در حدود 65 ميليون سال قبل، جو زمين را دچار تحولات اساسی کرده و امکان ادامه حيات را از دايناسورها گرفته است.
به نظر می رسد اين بار پستانداران از تغيير شرايط بهره بردند.
با اين حال بسياری از محققان تا حصول دلايل بيشتر، حاضر به پذيرش فرضيه جديد نخواهند بود.
دکتر "نورمن مکليد" متصدی بخش فسيل شناسی در موزه تاريخ طبيعی در لندن به بی بی سی گفت که پديده نادر کشف ايريديوم می تواند عوامل ديگری داشته باشد.
او افزود: " اين ماده می تواند منشا آتش فشانی داشته باشد. آنها همچنين احتمال می دهند که برخورد يک سيارک به يک فاجعه سراسری منجر شده است، اما به عقيده من آنها مسلما در اين باره اشتباه می کنند."
به گفته وی ايريديوم کشف شده به قدری ناچيز است که نشان می دهد شی اصابت کرده به زمين بسيار کوچک بوده به طوری که نمی توانسته فاجعه ای سراسری پديد آورد.
او گفت: "ممکن است پديده نادر ايريديوم و تک ياخته سرخس که آنها کشف کرده اند ناشی از يک برخورد منطقه ای بوده باشد. من عقيده ندارم که اين شواهد نشانه وقوع تغييرات جوی در سراسر زمين در اين دوره است."
به گفته دکتر مکليد محک زدن اين نظريه بسيار دشوار خواهد بود زيرا صخره های بسيار کمی از دوره پايانی ترياسيک بر جای مانده است.
