17:58 گرينويچ - يکشنبه 30 ژوئيه 2006 - 08 مرداد 1385
احمد زيدآبادی
کارشناس مسائل سياسی ايران و خاور ميانه
کشته شدن غير نظاميان در قانا؛ پاشنه آشيل اسراييل
قتل بيش از 50 غير نظامی که بيش از نيمی از آنان خردسال بوده اند؛ در بمباران روستای لبنانی قانا توسط جنگندههای ارتش اسراييل، موقعيت دولت اهود اولمرت نخست وزير اسراييل را برای ادامه جنگ با حزبالله لبنان متزلزل کرده است.
حمله به قانا در واقع سبب شکستن سکوت جامعه بينالمللی در برابر جنگ اسراييل و حزبالله و درخواست برای برقراری آتش بس فوری شده است.
اسراييل در حال حاضر تمايلی به پذيرش آتس بس ندارد و بر خلاف برآوردهای نخستين خود که مدت دو هفته را زمانی کافی برای نابودی امکانات حزبالله میدانست، اينکه با گذشت ۱۹ روز از شروع جنگ، ادامه جنگ به مدت دو هفته ديگر را نيز ضروری میداند.
اما با توجه به واکنش جامعه جهانی به کشتار قانا، بعيد است ادامه جنگ به مدت دوهفته ديگر امکانپذير باشد، مگر اينکه در ساعات آينده، اتفاقی رخ دهد که فاجعه قانا را تحتالشعاع قرار داده و به فراموشی بسپرد.
در جنگهايی که تاکنون بين اسراييل و لبنان روی داده است، قتل و کشتار غير نظاميان همواره پاشنه آشيل اسراييل بوده است.
در عمليات ارتش اسراييل عليه جنوب لبنان در سال ۱۹۹۶ که خوشههای خشم نام داشت، اصابت يک موشک اسراييلی به مدرسهای در قانا سبب مرگ حدود صد نفر از جمله تعداد زيادی دانشآموز شد و موجی از محکوميت بينالمللی را عليه اسراييل برانگيخت.
جنوب لبنان و شمال اسراييل که به صورت ميدان جنگ و موشکپرانی متقابل اسراييل و حزبالله در آمده است، ناگزير هزينه هر جنگی را به غير نظاميان ساکن در منطقه تحميل میکند.
اسراييل مدعی است که حزبالله تاسيسات نظامی، پناهگاهها و تسليحات خود را در مناطق مسکونی جنوب لبنان پنهان و پراکنده کرده است به طوری که هر حملهای به آنها تلفاتی در بين غير نظاميان بر جا میگذارد.
اين نکته مورد اشاره برخی از مقامهای سازمان ملل نيز قرار گرفته است. آنها در کنار محکوم کردن شديد عمليات جنگی اسراييل عليه غير نظاميان لبنانی، حزبالله را نيز به پناه گرفتن در پشت غير نظاميان متهم کردهاند.
از نظر برخی ناظران، تاکتيک حزبالله در پراکندن امکانات نظامی خود در بين مناطق مسکونی، تنها راه جلوگيری از حمله ارتش اسراييل به آنهاست و يا دست کم اينکه هزينه چنين حملاتی را برای اسراييل بسيار بالا میبرد.
اين مساله به واقعيت نزديک است و در واقع اسراييل را بر سر دو راهی سختی قرار میدهد.
اگر اسراييل بخواهد با حمله به تاسيسات نظامی و يا رزمندگان حزبالله، نسبت به کشته شدن غير نظاميان بیتفاوت بماند، فشار افکار عمومی داخلی و خارجی آن را از پا در میآورد و اگر بخواهد از چنين خطری دوری کند، اصولا عمليات جنگی در جنوب لبنان غير ممکن خواهد شد.
اسراييلیها مدعیاند که در جنگ جاری جانب احتياط را رعايت کردهاند، تا آسيب کمتری به غير نظاميان برسد، اما تا کنون صدها غير نظامی قربانی عمليات جنگی اسراييل شدهاند که اکثر آنها غير نظامی بودهاند.
با اين همه، پيش از حمله هوايی به قانا، تلفات غير نظاميان لبنانی به طور پراکنده بود و همين نکته بیاهميت از فشارهای جهانی عليه اسراييل میکاست. اما اينک در قانا ۵۶ نفر يکجا و به صورت انبوه به قتل رسيدهاند و کودک بودن اکثريت آنها نيز بر ابعاد فاجعه میافزايد.
به نظر میرسد که رهبران اسراييل میدانستند که اتفاقی نظير حمله به قانا، موضع آنها را در جامعه جهانی تضعيف و فشار برای پايان دادن به جنگ را تسريع میکند، با اين همه در صحنهای مانند جنوب لبنان کمابيش روشن بود که در صورت ادامه بمباران پرحجم اين حادثه دير يا زود رخ خواهد داد.
آيا حمله به قانا آنقدر تاثير گذار هست که اسراييل را بدون دستيابی به اهداف اصلیاش از ادامه جنگ باز دارد؟ هنوز نمیتوان در اين باره مطمئن بود زيرا ممکن است اسراييل با تحمل همه فشارهای جهانی و پذيرش انزوای بينالمللی چند روز ديگر نيز به جنگ ادامه دهد، ضمن آنکه انجام يک عمليات پر تلفات از سوی حزبالله يا گروههای فلسطينی عليه غير نظاميان اسراييلی نيز میتواند روند تحولات را به نفع اسراييل تغيير دهد.
از آنجا که شليک موشکهای حزبالله به مناطق مسکونی شمال اسراييل پرتلفات نيست، انجام يک عمليات انتحاری از سوی گروههای فلسطينی عليه اهداف غير نظامی اسراييل و يا ارتکاب خطايی استراتژيک از سوی ايران يا سوريه در شرايط حاضر میتواند برای دولت اولمرت نجات بخش باشد.