حکيم می دانست که راه حل مشکل عراق کنار آمدن با همه نيروهاست
قتل سيد محمد باقر حکيم، رئيس مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق و دهها تن ديگر که پس از نمازجمعه نجف و در جوار آرامگاه امام اول شيعيان روی داد، حادثه ای است بدشگون برای عراق بيمار.
بن بست عراق وقتی رقم خورد که اوايل قرن پيش، اين سرزمين نفتخيز از حکومت عثمانی جدا شد و بريتانيا اقليت عرب سنی را بر کردها و اکثريت شيعه حاکم کرد.
شورش و سرکوب و کودتا و حکومت وحشت و جنگ اغلب حاصل اين ناهمگنی بوده است.
محمد باقر حکيم، هر که بود و هرچه بود، اين مشکل عراق را درست می شناخت و می دانست که گره کور عراق با سلاح گشودنی نيست و راه آن کنار آمدن با همه نيروهاست.
او از همين رو بر وحدت و حاکميت مردم عراق تأکيد می ورزيد.
گفته می شود که هدف از ترور حکيم جلوگيری از سامان گرفتن حوزه علميه نجف و بازگشت آرامش به اين شهر بوده است
آقای حکيم چه به هنگام تبعيد در ايران و چه پس از بازگشت می کوشيد با کردها و سنيها همکاری کند و علی رغم بيان گهگاه تندی که داشت، واقعيتهای اشغال عراق را پذيرفت و در شورای حاکميت کنونی شرکت جست و برادرش عبدالعزيز را به آن شورا فرستاد.
او اعتماد رهبری سياسی کردها و سنيها را جلب کرد تا جايی که بسياری از آنها با وی پيوند نزديکی داشتند.
اما چالش بزرگی که در برابر محمدباقر حکيم قرار داشت، ميان خود شيعيان بود؛ از سويی کنار آمدن با روحانيان سنتی نجف که با دخالت روحانيت در سياست مخالفند و از سوی ديگر مقابله با جوانان تندروی شيعه که بيشترشان در شهرکهای فقيرنشين بويژه اطراف بغداد بزرگ شده اند و پيرامون روحانيان جوان و تندرو گرد آمده اند.
شيوه انفجاری که به کشته شدن آقای حکيم انجاميد، همچون حمله به مقر سازمان ملل متحد در بغداد که اخيراً صورت گرفت، حاکی از برنامه ريزی دقيقی است که هدف آن می تواند پيشگيری از هرگونه راه حل عملی برای بيرون آمدن عراق از وضع کنونی باشد.
سيد ابوالقاسم ديباجی نماينده آيت الله سيستانی در کويت، هدف از حمله به محمدباقر حکيم و ديگر روحانيان شيعه در عراق را جلوگيری از سامان گرفتن حوزه علميه نجف به عنوان مرکزيت روحانی جهان تشيع و عدم بازگشت آرامش به اين شهر می داند و می گويد آقای حکيم در مدت کوتاهی که از اقامتش در عراق می گذشت با همکاری خواهرزاده اش آيت الله سيد محمد سعيد حکيم که از مراجع تقليد شيعه در نجف است اقدامات زيادی در بازسازی و راه اندازی مدارس علميه در اين شهر انجام داده بود.
فرزند عبدالعزيز حکيم می گويد که پدرش نقش اصلی را در اموراجرايی مجلس اعلا در دست داشته و نفر دوم اين سازمان سياسی به شمار می رود
آقای ديباجی می گويد که آقای حکيم فعاليتهای خود را با هماهنگی آيت الله سيستانی و ديگر مراجع نجف انجام می داد تا آنجا که هنگامی که می خواست به امامت جمعه اين شهر بپردازد جهت رعايت ادب و احترام از آنان اجازه گرفت.
از اين رو، مرگ سيد محمد باقرحکيم در کوتاه مدت ضربه ای است عظيم به امنيت و فشار بر نيروهای اشغالگر و در دراز مدت فاجعه ای است برای رسيدن عراق به حاکميت باثبات.
اکنون چشمها به آينده مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق دوخته شده است که به عنوان مهمترين تشکل سياسی شيعی در اين کشور، در پی کشته شدن رئيس خود چه رويه ای در پيش خواهد گرفت.
برجسته ترين چهره اين مجلس، پس از محمدباقر حکيم، برادر کوچکترش عبدالعزيز است که طی سالهای تبعيد در ايران رياست شاخه نظامی مجلس اعلا را به عهده داشت و اکنون عضو شورای حکومتی عراق است.
از همان هنگامی که محمد باقر حکيم پس از بيش از دو دهه به کشورش بازگشت، گزارشهايی منتشر شد حاکی از اينکه او از رياست مجلس اعلا کناره گيری خواهد کرد تا در نجف تنها به عنوان چهره ای روحانی اقامت گزيند.
در آن زمان بلافاصله نام عبدالعزيز به عنوان جانشين برادرش برای رياست مجلس اعلا مطرح شد اما با اينکه گزارش حاکی از تغيير در رهبری مجلس اعلا را منابعی در خود اين مجلس در اختيار رسانه ها قرار داده بودند، مجلس اعلا پس از مدت کوتاهی خبر تغيير در رهبری اين مجلس را تکذيب کرد.
به نظر می رسد خبر تغيير رهبری در آن زمان با هدف کاستن حساسيتهای ناشی از بازگشت محمدباقر حکيم صورت گرفت، چراکه نزديکی او به حکومت جمهوری اسلامی در ايران بيم نفوذ ايرانيان در عراق را ايجاد کرد که بويژه برای آمريکا قابل قبول نبود.
اما اکنون با کشته شدن محمدباقر حکيم، باز هم نام برادرش عبدالعزيز بيش از هرکس ديگری برای جانشينی او مطرح است.
محسن حکيم، فرزند عبدالعزيز حکيم می گويد تعيين رئيس جديد برای مجلس اعلا به عهده شورای مرکزی اين مجلس است که نهاد اصلی تصميمگيرنده در اين سازمان سياسی به شمار می رود.
او می گويد در حال حاضر شخص بخصوصی به عنوان رئيس جديد مجلس اعلا مطرح نيست اما تصريح می کند که پدرش عبدالعزيز حتی در زمان حيات محمدباقر حکيم نقش اصلی را در امور اجرايی مجلس اعلا به عهده داشته و نقش محمد باقر حکيم در سطح کلان نگری و سياستهای کلی بوده است.
