گزارش گروه بحران پيرامون سرکوب حزب التحرير در ازبکستان
استيون ايک خبرنگار بی بی سی
گروه بحران بين المللی (آی سی جی) گزارش عمده ای را پيرامون واکنش سرکوبگرانه دولت ازبکستان به حزب التحرير منتشر کرده است.
حزب التحرير بزرگ ترين سازمان افراطی اسلام گرا در منطقه آسيای ميانه است.
گزارش آی سی جی بر ازبکستان متمرکز است و اخطار می دهد که واکنش بسيار شديد اين کشور به حزب التحرير نيازمند بازبينی است.
گزارش آی سی جی اخطار می دهد که حمايت انفعالی از اقدامات انجام شده عليه حزب التحرير با می تواند نتايج معکوس به بار آورد زيرا به ايجاد اين تصوير کمک می کند که غرب حامی بی اعتنای حکومت های استبدادی است
اين گزارش همچنين از جامعه بين المللی، و مهم تر از همه از اتحاديه اروپا و آمريکا می خواهد به آنچه "نقض حقوق بشر، شکنجه و عملکردهای قضايی غيرمنصفانه" که مشخصه برخورد دولت ازبکستان با حزب التحرير است می خواند، توجه بيشتری نشان دهند.
حزب التحرير نخستين بار در اواسط دهه 1990 در آسيای مرکزی ظهور يافت. عمده گروه پيروان آن که به تخمين آی سی جی حدود هفت هزار نفر است، در ازبکستان به سر می برند.
اما ريشه های اصلی اين گروه در نقطه ديگری نهفته است.
اين سازمان ابتدا در دهه 1950 در ميان فلسطينی ها در اردن ظهور کرد و در اروپای غربی و اندونزی محبوبيت يافت. اما اين سازمان در بسياری کشورهای خاورميانه حق فعاليت علنی ندارد.
زمينه فعاليت حزب التحرير در کشورهايی مانند ازبکستان، با شکاف های زياد اجتماعی و فقر گسترده و نسل جوانی که اميدی به آينده ندارند مساعد است. اين بخش جامعه نسبت به حکومت ها احساس انزجار می کند.
هرچند روحانيون مورد حمايت دستگاههای رسمی از سخن گفتن درباره راه حل های اسلامی برای مشکلات روزمره ابا دارند، حزب التحرير دستور کاری مبتنی بر سوسياليسم اسلامی را دنبال می کند.
هيچ شاهدی دال بر انجام اعمال تروريستی توسط اين گروه در آسيای ميانه وجود ندارد. در واقع، اين گروه از طريق پخش مخفيانه مواد مکتوب فعاليت می کند.
با اين حال دولت ازبکستان دست به سرکوب بسيار سخت اعضای حزب التحرير زده است.
گزارش آی سی جی می گويد علت اصلی سرکوب حزب التحرير در ازبکستان اين است که اين تنها حزبی است که از توانايی مخالفت جدی با يک حکومت سرکوبگر و دستگاه های امنيتی آن برخوردار است
اين رشته سرکوب ها در سال 1997 با بازداشت تعداد انبوهی از اعضای اين گروه اسلامی آغاز شد. اين بازداشت ها پس از بمب گذاری های تاشکند، پايتخت ازبکستان، در سال 1999 که مقامات گناه آن را به گردن اسلامگرايان راديکال انداختند افزايش يافت.
گروه بحران بين المللی می گويد پيوند ميان حزب التحرير و گروه های تندروتر مانند "جنبش اسلامی ازبکستان" روشن نيست.
با اين حال، گزارش های تاييد نشده از تلاش نمايندگان حزب التحرير برای برقراری تماس با اين گروه ها حکايت دارد.
علی رغم سرکوبگری ها، اعتراضات در سطح محدود به نفع گروه ادامه يافته است. کسانی که با اين گروه اظهار همدردی می کنند به فعاليت جدی خود در کشورهای گوناگونی از جمله مصر و بريتانيا ادامه می دهند.
تحليلگران به افت فعاليت اين حزب در ازبکستان در جريان سال 2002 اشاره کرده اند که گمان می رود به قطع منابع مالی اسلامگريان بنيادگرا در پی حملات يازدهم سپتامبر مربوط باشد.
با اين حال، به دنبال حمله نظامی تحت رهبری آمريکا به افغانستان و پس از آن عراق، فعاليت های اين حزب بار ديگر بالا گرفته است که از احساسات گسترده ضدآمريکايی نشات می گيرد.
گزارش آی سی جی می گويد علت اصلی سرکوب حزب التحرير در ازبکستان اين است که اين تنها حزبی است که از توانايی مخالفت جدی با يک حکومت سرکوبگر و دستگاه های امنيتی آن برخوردار است.
از زمان فروپاشی کمونيسم، آسيای ميانه شاهد رشد و ظهور رهبران مستبد که تحمل هيچ گونه تهديدی عليه قدرت شخصی خود را ندارند بوده است.
اسلام کريم اف، رهبر ازبکستان، يک دستور کار ضداسلامی را دنبال کرده است.
حزب التحرير غالبا او را به باد دشنام های ضديهودی که مشخصه کليه سازمان های اسلامگرای بنيادگراست می گيرد.
از سويی انتقاد غرب از دولت ازبکستان به خاطر برخورد تند با حزب التحرير ملايم بوده است.
گزارش آی سی جی اخطار می دهد که حمايت انفعالی از اقدامات انجام شده عليه حزب التحرير با می تواند نتايج معکوس به بار آورد زيرا به ايجاد اين تصوير کمک می کند که غرب حامی بی اعتنای حکومت های استبدادی است.
اهداف حزب التحرير می تواند در واقع زبان نارسای آرزوی همگانی مردم ازبکستان برای عدالت، مرزهای باز و اقتصاد عادلانه باشد. اما اين سازمان همچنان در حاشيه قرار دارد و جذابيت عمومی آن محدود است.
اين گزارش نتيجه گيری می کند که اگر دولت همچنان به سرکوب اين گروه ادامه دهد، بسياری از جوانان مسلمان در منطقه به افراط و بنيادگرايی کشيده خواهند شد و اين خطر وجود دارد که به چنگ سازمان های نظامی تر و بسيار خشن تر بيافتند.
