آمريکا در سياست خارجی خود ديگر تظاهر به 'فروتنی' نمی کند
پل رينولدز، تحليلگر بی بی سی
امروز با واقعيت تازه ای در جهان رو به رو هستيم و آن چيزی نيست به جز قدرت نمايی ايالات متحده آمريکا.
با استفاده از همين قدرت بود که پيروزی سريعی در عراق و پيش از آن در افغانستان، به دست آمد.
پرسشی که اکنون در ذهن بسياری از مردم است اين است که آيا آمريکا در پی آن است که قدرت خود را در نقطه ديگری از جهان نيز به کار گيرد؟
سياست های آن کشور از پيش مشخص شده است. اين سياست ها شامل جنگ عليه تروريسم است که رييس جمهور بوش پس از وقايع 11 سپتامبر آن را اعلام کرد و همچنين جلوگيری از توليد سلاح های کشتار جمعی توسط به اصطلاح "کشورهای ياغی".
سياست "پيشگيرانه"
آمريکا در راستای جنگ عليه تروريسم، سياستی را با عنوان اقدام پيشگيرانه برای خود قرار داده است.
مدت ها پيش، جرج بوش در جريان مبارزات انتخاباتی گفت که سياست خارجی آمريکا بايد همراه با "فروتنی" باشد.
نفر بعد، چه کسی خواهد بود؟
اما لحن وی اکنون بسيار متفاوت است. وی روز 15 آوريل در کاخ سفيد اعلام کرد که "ما، يعنی ايالات متحده آمريکا، و متحدانمان، از خود دفاع خواهيم کرد. وقتی که ما قولی می دهيم، به آن عمل می کنيم و کاری را که آغاز کنيم، به پايان می بريم."
اجرای سياست پيشگيرانه
"جان بولتون"، معاون وزير خارجه آمريکا در امنيت بين المللی، گفته است: "ما اميدواريم که چند حکومت ديگر هم درس خوبی از عراق بگيرند و متوجه بشوند که تلاش برای دستيابی به سلاح های تخريب جمعی، جزو منافع ملی آنها نيست."
اجرای اين واقعيت تازه در جهان احتمالا در مورد هر کشور، متفاوت خواهد بود.
آيا اين ديپلماسی آمريکا بود که کره شمالی را وادار به نشستن پشت ميز مذاکره کرد، يا به کار بستن قدرت آمريکا در عراق؟
البته پاسخ به اين سئوال را نمی دانيم زيرا تحليل اقدامات کره شمالی بسيار مشکل است. ولی تغيير مسير کره شمالی، مساله قابل توجهی است.
اهداف تازه آمريکا؟
از جمله کشورهايی که به عنوان هدف احتمالی آمريکا مطرح بوده، ايران است.
ايران در حال گسترش صنايع هسته ای خود است، ولی واشنگتن می گويد که اين کشور در حال ساخت سلاح هسته ای هم هست.
ممکن است سوريه تصميم بگيرد تا فعاليت های شبه نظاميان حزب الله را در جنوب لبنان مهار کند، ولی اگر چنين نکند، بايد منتظر فشار بيشتری از سوی آمريکا باشد
ولی ايران اين اتهام را رد کرده است.
فعلا آمريکا به سازمان بين المللی انرژی اتمی وابسته به سازمان ملل اجازه داده است تا نقش اصلی را در بازرسی از ايران به عمل آورد، ولی ممکن است انتظار آمريکا برای مدت زيادی طول نکشد.
سوريه نيز در مورد ادعاهای اخير آمريکا مبنی بر کمک نظامی آن کشور به عراق و پناه دادن به نزديکان صدام، حالت دفاعی به خود گرفته است.
ممکن است سوريه تصميم بگيرد تا فعاليت های شبه نظاميان حزب الله را در جنوب لبنان مهار کند، ولی اگر چنين نکند، بايد منتظر فشار بيشتری از سوی آمريکا باشد.
"دمکراسی و اثر دومينو"
سه ديدگاه در مورد در مورد گسترش نفوذ آمريکا در جهان وجود دارد.
در مورد تسلط آمريکا بر جهان سه ديدگاه وجود دارد: ديدگاهی که اقدامات آمريکا را در جهت گسترش دمکراسی ارزيابی می کند، ديدگاهی که می گويد آمريکا می خواهد کشورهای ديگر را وادار به اطاعت کند و ديدگاه سومی که بيشتر از انگيزه اقدامات آمريکا، به نتايج آن توجه دارد
نخستين ديدگاه اين است که قدرت آمريکا -- چه از طريق اقدام نظامی به کار بسته شود و چه از طريق اقدامات ديپلماتيک و اقتصادی -- برای جهان مفيد است زيرا به برقراری آزادی و دمکراسی کمک می کند، همانطور که درگذشته آلمان و ژاپن تغيير کردند.
معتقد بودن به اثر دومينو (دارای پيامدهای زنجيره ای بودن) برای دمکراسی آمريکا، در واشنگتن طرفداران زيادی دارد.
ديدگاه دوم اين است که آنچه آمريکا می خواهد دمکراسی نيست، بلکه مجبور کردن کشورهای ديگر به اطاعت از آن است.
به اعتقاد طرفداران اين نظريه آمريکا بيش از يک قرن است که در نيمکره شمالی اين سياست را پياده کرده است و اکنون درصدد اجرای آن در ساير کشورهای دنياست.
به گفته آنها، آمريکا در قرن بيست و يکم همان کاری را می کند که بريتانيا در قرن نوزدهم کرد، و اين اقدام در راستای منافع خودش است.
مخالفت با آمريکا
اقدامات آمريکا سبب اختلاف بين ائتلاف دولت های غربی شده و اين موضوع، آينده سازمان ملل متحد و پيمان ناتو را زير سئوال برده است.
ولی حس مخالفت با سياست آمريکا طيفی از نيروهای سياسی، از جناح های چپ گرفته تا راست را با يکديگر متحد کرده است.
"بيل کلينتون"، رييس جمهور سابق آمريکا، برخی از اين مخالفت ها را حتی در ميان آمريکايی ها، مطرح کرده است.
وی در يکی از سخنرانی هايش گفت: "به نظر می رسد که الگوی ما چنين باشد: اتفاق وحشتناکی در روز 11 سپتامبر به وقوع پيوست و اين واقعه به ما اين حق را داد که همه وقايع آينده را به نحوی تعبير و تفسير کنيم که همه مردم جهان مجبور باشند با ما موافقت کنند و اگر نکنند، مستقيما بايد به جهنم بروند."
سومين ديدگاه در مورد قدرتنمايی تازه آمريکا در جهان از سوی تيموتی گارتون، نويسنده بريتانيايی، به طور خلاصه چنين بيان شد که: آمريکا در "آزادی مشروط" به سر می برد.
به گفته وی: "آمريکا می تواند طی اقدامات خود در خاورميانه در چند سال آينده ثابت کند آغاز جنگ در ماه گذشته، کار درستی بوده است."
در واقع ديدگاه سوم به لحاظ ايدئولوژيک در طرفداری يا در مخالفت با قدرت آمريکا نيست، بلکه بيشتر به نتايج آن اقدامات توجه دارد.
آنچه که طرفداران اين ديدگاه به آن معتقدند، اين است که واقعيت جهان امروز اين است که قدرت نمايی تازه ای در جهان شکل گرفته است.
