طبق گزارش سازمان جهانی کار در سرتاسر دنيا بيش از 800 ميليون نفر از اشتغال محرومند. 500 ميليون نفر برای کار انجام داده شان تنها 1 دلار يا کمتر از آن دريافت می کنند. بنا به گزارش سازمان جهانی کار سال 2003 ميلادی شماره بيکاران در جهان افزايش خواهد يافت.
در تاجيکستان نيز شماره بيکاران کم نيست. هر سال هزاران نفر مردان و زنان تاجيک برای جستجوی کار و با مقصد دريافت قوت لايموت به خارج از اين کشور سفر می کنند.
80 درصد تاجيکان زير خط فقر
بنا به گزارش بانک جهانی بالا بودن نرخ بيکاری و مشکلات ديگر اقتصادی باعث آن شده است که بيش از 80 درصد جمعيت تاجيکستان زير خط فقر به سر می برند. حقوق يا معاش کسانی که کار می کنند در يک روز تنها 70 – 80 سنت را تشکيل می دهد.
بر اساس آماری که از سوی دفتر سازمان بين المللی مهاجرت در شهر دوشنبه ارائه شده است سالانه از 800 هزار تا يک ميليون نفر شهروندان تاجيکستان برای جستجوی کار به کشورهای خارجی، از جمله به روسيه مهاجرت می کنند.
پوشيده نيست که روسيه برای چند ميليون نفر از شهروندان کشورهای خارجی يک نوع سرزمين پربرکت محسوب می شود. و زندگی آنها را وادار می کند که برای جستجوی کار و تامين معيشت خانواده هيشان به اين کشور روی نياز بياورند. زيرا معاش يا حقوقی که مهاجران در روسيه دريافت می کنند، در مقايسه با حقوق کارشان در کشورهای همسايه بمراتب زياد است. اما مهاجران کاری تاجيک در اين کشور تا کنون امکان حمايت از حقوق خويش را ندارند.
روس ها و حقوق مهاجران فصلی تاجيک
کارفرمايان روس نيز در اين زمينه مسئولانه رفتار نمی کنند. کارگران تاجيک ار دريافت کمک پزشکی و اجتماعی محروم هستند. در باره حمايه حقوقی مهاجران تاجيک در قلمرو روسيه بحثهايی مطرح هست که ساليان زياد حل نمی شوند.
اخيرا مسئولين خدمات مهاجرت روسيه اعلام داشتند که اين کشور می تواند تنها 539 هزار مهاجر تاجيک را در قلمرو خود بپذيرد. اما شماره مهاجران کاری تاجيک که هر سال برای جستجوی اشتغال به روسيه می روند بمراتب می افزايد.
روسيه امسال رسما اعلان کرد که به نيروی کاری خارجی نياز بيشتر ندارد. و با تصويب قانون نو مهاجرت در ماه نوامبر سال 2002 ميلادی برای شهروندان خارجی از جمله برای مهاجران تاجيک قواعد و مقررات سنگين بود و باش و دريافت اشتغال اعمال شده است.
مشکل مهاجران در کاريابی
يکی از مشکلات اصلی يی که امسال مهاجران تاجيک در قلمرو روسيه به آن روبرو خواهند شد دريافت مجوز يا ليسانس برای کار و اجازه نامه بود و باش موقتی در روسيه می باشد.
تهيه چنين اسناد برای شهروندان تاجيکستانی 4 هزار و 200 روبل روسی يا تقريبا 110 دلار آمريکايی هزينه خواهد داشت. اضافه بر اين ازبکستان اعلان کرده است که مصافران تاجيکستانی يی که از قلمرو اين کشور به صورت ترانزيتی عبور می کنند، بايد شناسنامه خارجی داشته باشند.
با توجه به وضع اقتصادی مردم تاجيکستان اجرای اين مقررات بعيد است، زيرا کليه مهاجران کاری امکان مالی دريافت مجوز و شناسنامه های خارجی را ندارند.
در حالی که صدها هزار شهروندان تاجيکستان با نزديک رسيدن موسم کار برای سفر به روسيه آمادگی می گيرند، از جانب کارخانجات و مؤسسه های اين کشور برای تاجيکستان رسما يگان جای کار پيشنهاد نشده است.
امروزها تعداد زياد آدمان به وزارت کار و تامين اجتماعی تاجيکستان مراجعه می کنند. اما کارشناسان معتقدند که اين وزارت و چنين شرکتها و کارخانه هايی که به انتقال نيروی کار به خارج مشغولند، نمی توانند همه خواهشمندان را از تاجيکستان در روسيه با اشتغال تامين کنند.
همزمان بر اساس تحقيقات کارشناسان اخيرا تعداد مهاجرين کاری غير قانونی که از تاجيکستان به خارج کشور از جمله به روسيه می روند کاهش يافته است.
بی خبری مهاجران از حقوق کار
مشکلات اصلی يی که مهاجران کاری در خارج به آن روبرو می شوند ندانستن قوانين و شرايط کار در آن کشورها است.
سازمان بين المللی مهاجرت در تاجيکستان به منظور آگاه ساختن مهاجران کاری قبل از سفر آنها به خارج از اين کشور برنامه ای را روی دست دارد. اين سازمان همچنين تصميم گرفته است با مقصد مطلع کردن مهاجران کاری که قصد سفر به خارج را دارند يک مرکز اطلاعاتی تاسيس دهد.
در تاجيکستان تا کنون نحوه پخش اطلاعات دقيق و مشخص و قابل اعتماد در باره روند مهاجرت کاری به خارج اين کشور وجود ندارد. تنظيم مسائل مربوط به روند مهاجرت کاری در داخل کشور نيز به طلبات روز جوابگو نيست. موارد زياد نقض قوانين در سيستم وزارت کار و تامين اجتماعی کشور آشکار شده است.
امامعلی رحمانوف، رئيس جمهوری تاجيکستان در يک جلسه هيات دولت اوائل سال جاری ميلادی از فعاليت وزارت کار و تامين اجتماعی کشور شديدا انتقاد کرد. و با اشاره به اخراج اجباری مهاجران تاجيک از روسيه گفت که تا کنون برنامه واحد و مشخصی در زمينه استفاده نيروی کار در تاجيکستان و تامين حقوق مهاجران تاجيک در خارج از کشور وجود ندارد. به اين دليل در اين جلسه هيات دولت تاجيکستان، وزير کار و تامين اجتماعی اين کشور رفيقه موسی اوا از سمت خود برکنار شد.
