بعد از حوادث گروگان گيری اخير در مسکو و اخراج گروهی از شهروندان تاجيکستان از روسيه که با نقض حقوق اين مهاجران تاجيک صورت گرفت در صفحات مطبوعات تاجيکستان اين موضوع به طور گسترده بازتاب يافت.
بايد ياداور شد مشکل وضع حقوقی مهاجران تاجيک نه تنها در روسيه، بلکه در ديگر کشورهای همجوار آسيای مرکزی نيز از سالهای قبلی وجود داشت و اين مشکل همچنان مطرح است.
نقض حقوق مهاجران تاجيک
تاجيکستان بعد از کسب استقلال در پائيز سال 1991 ميلادی با کشورهای روسيه، بلاروس، قزاقستان، ازبکستان و قيرقزستان در زمينه همکاری های اقتصادی و مسائل گمرکی قراردادهايی امضا کرده است.
ماموران پليس روسيه، قزاقستان و قيرقزستان عبارت «بچه، پول ته» را خوب بلدند.
متاسفانه، برای کنترل و اجرای مواد اين توافقات وزارتها و ادارات مسئول به قدر کافی فعاليت نکردند. حقوق شهروندان تاجيکستان در کليه اين کشورها نقض می شود.
مهاجران تاجيک برای کارمندان نهادهای انتظامی کشورهای مستقل مشترک المنافع، بويژه روسيه، به به منبع ستاندن رشوه مبدل گرديده اند. البته، برخی از جوانان تاجيک مقررات قانون را رعايت نمی کنند و بموقع در اداره های مربوطه ثبت اسناد اسم خود را نمی نويسند. اما چنين افراد تعداد خيلی کمی را تشکيل می دهند. ماموران پليس روسيه، قزاقستان و قيرقزستان عباره «بچه، پول ته» را خوب بلدند.
گرفتن رشوه از مهاجران با برنامه ريزی قبلی
در شهر آلمه اتای (آلماتی) قزاقستان بازار بزرگی با نام «باراخولکا» موجود است و چند هزار مهاجر تاجيک در اين بازار کار می کنند. پليس شهر آلمه اتا ماهی دو سه مراتبه عمليات بازرسی می گذراند. هنگام بازرسی اسناد مهاجران تاجيک پليس برگه ثبت نام را پاره می کند و تاجيکان را گروه گروه به بازداشتگاه موقتی می برد.
بايد ياداور شد که در اين بازداشتگاههای موقتی نه رخت خواب هست و نه غذا. امکانات بهداشتی اصلا وجود ندارد. شهروندان تاجيکستان را از سه تا ده روز در اين بازداشتگاهها نگاه داشته بعد از تهيه مدارک ضروری اخراج ( که بدون هماهنگی و موافقه با دادگاه انجام می يابد) با اتوبوسها آنها را به بيرون از شهر انتقال می دهند.
بنا به گفته مهاجران، در 60-70 کيلومتری شهر آلمه اتا به جوانان تاجيک پيشنهاد می شود که اگر خواهش به المه اتا برگشتن دارند، هر کدامی 100-150 دلاری پرداخت کنند. نفرانی که امکان پرداخت اين مبلغ را دارند، همراه با پليس به آلمه اتا برمی گردند و نفراتی که مبلغ را پرداخت نمی کنند، در همان منطقه بيابانی به اميد عنايت خدا بلاتکليف باقی می مانند.
اين گونه عمليات بازرسی اسناد تاجيکان مهاجر در آلماتی زود زود به وقوع می پيوندد.
تعجب آور است که چنين برخورد با شهروندان کشورهای ديگر صورت نمی گيرد. مطبوعات کشورهای همجوار نسبت به تاجيکستان و شهروندان آن اصلا توجه ندارند و يا اگر گهگاهی خبری هم منتشر کنند، قهرمان چنين نوشته ها قاچاقچيان مواد مخدر هستند. به نظر من اين مقاله ها سفارشی بوده هدف از چاپ آنها لطمه وارد کردن به اعتبار تاجيکستان در عرصه بين المللی است.
همچنين جای تاسف است که آن عده از شهروندان تاجيکی که در کشورهای همجوار زندگی و فعاليت دارند، از طريق راديو، تلويزيون و مطبوعات از حقوق خود دفاع نمی کنند.
لزوم ايجاد کار در داخل و جذب سرمايه
امروز وضع تاجيکستان تا اندازه ای رو به بهبودی نهاده است و دولت تاجيکستان امکان بيشتری برای حفظ حقوق شهروندان خود در خارج از اين کشور را دارد.
همچنين از بازرگانان تاجيک که در ديگر کشورها فعاليت دارند، بايد دعوت به عمل آورد تا در اقتصاد کشور سرمايه گذاری کنند. دولت تاجيکستان تضمين امنيت و سرمايه آنهارا بايد بر دوش بگيرد. زيرا تا تاجران تاجيک در رشد اقتصاد کشور سهم نگيرند، جلب بيشتر سرمايه خارجی به تاجيکستان امکان ناپذير خواهد بود. و تا روزی که تاجيکستان کشور مصرف کننده باقی می ماند و مطبوعات آزاد نداشته باشد، از سوی کشورهای ديگر منطقه به صورت کافی اعتراف و احترام نخواهد شد.
ترکيه در دوران بازسازی در هر کشوری که شهروندانش مهاجرت می کردند بانک افتتاح می کرد تا مهاجران ترک به راحتی به خانواده های خويش کمک کنند و همزمان به کشور ارز وارد شود. استفاده از اين تجربه به سود تاجيکستان خواهد بود.
کشورهای قفقاز به مثل ارمنستان و آذربايجان طی سالهای اخير با کشورهای اروپايی موافقت نامه های همکاری امضا کرده و طبق اين قراردادها شهروندان اين کشورها برای انجام کارهای موسمی به اروپا می روند. بايد تاکيد کرد که معاش يا پولی که شهروندان تاجيکستان در کشورهای آسيای مرکزی و روسيه دريافت می کنند، با حقوق ماهانه شهروندان قفقاز در اروپا اصلا قابل مقايسه نيست.
ترکيه در دوران بازسازی در هر کشوری که شهروندانش برای کارهای موسمی مهاجرت می کردند، نمايندگی بانکهای خود را افتتاح می کرد. بانکهای ترکی به اين وسيله امکان فراهم کرده بودند تا مهاجران ترک به راحتی به خانواده های خويش کمک کنند و همزمان ورود ارز ثابت از اروپا به ترکيه به رشد اقتصاد اين کشور مساعدت کرد. استفاده از اين تجربه ها به سود تاجيکستان خواهد بود.
ديدار اخير امامعلی رحمانوف، رئيس جمهوری تاجيکستان از فرانسه و ايالات متحده آمريکا ثابت کرد که تاجيکستان در حال حاضر در بخش همکاری های اقتصادی و جلب سرمايه از کشورهای پيشرفته اروپايی و آمريکا امکانات زيادی در اختيار دارد. ايجاد نهادهای دمکراتيک و مطبوعات آزاد در کشور امکان می دهد که مناسبتهای اقتصادی و سياسی تاجيکستان با کشورهای اروپايی، آمريکا و کشورهای پيشرفته آسيا و عرب به مرحله ای نو وارد شود.
