اين نخستين بازديد رئيس جمهور رحمانوف از آمريکاست. قرار است در اين سفر او با جرج بوش رئيس جمهور آمريکا ديدار کند که در آن مسائل امنيتی منطقه در محور مذاکرات قرار خواهد داشت.
روابط دو طرف بعد از 11 سپتامبر2001 بهبود يافت. از سوی ديگر، رقابت های منطقه ای با کشور همسايه ازبکستان هم تاجيکان را تشويق کرد که برای نزديکی با آمريکا بکوشند. چنان که کمتر از يک سال پس از سفر اسلام کريموف رئيس جمهوری ازبکستان به آمريکا ( در ماه مارس) اينک شاهد سفر آقای رحمانوف به واشنگتن هستيم.
توسعه همکاری ها با اروپا و آمريکا می تواند ابزار فشار مناسبی به روسيه باشد تا در قبال همکاری هايی که از تاجيکستان انتظار دارد مساعدت های جدی تری به اين کشور انجام دهد.
کارشناسان
با اينهمه، موقعيت تاجيکستان مانند ازبکستان نيست و روابط نزديکش با روسيه حساسيت فوق العاده ای در هر نوع نزديکی به آمريکا ايجاد می کند.
رسانه های روسی در اين روزها از ايجاد پايگاه آمريکا در تاجيکستان سخن می گويند. امری که گرچه رسما تاييد نشده اما در صورت تحقق به تضعيف حضور و نفوذ روسيه خواهد انجاميد.
منابع روسی همچنين مدعی اند که 50 نفر از نيروهای آمريکا هم اکنون در کولاب در جنوب تاجيکستان مستقر هستند اما مقامات تاجيک حضور آمريکايی ها در کولاب را منکرند و می گويند فقط 200 تفنگدار فرانسوی در فرودگاه دوشنبه به امر ارسال کمک به افغانستان از طريق تاجيکستان ياری می رسانند.
در عين حال، همکاری آمريکا با ارتش تاجيکستان از مدتی پيش آغاز شده و تا کنون آمريکا 7.5 ميليون دلار کمک های فنی به ارتش اين کشور ارائه کرده است. امری که خوشايند روس ها نيست.
ناخرسندی روسيه را از سردی اخير در روابط دو کشور می توان دريافت که طی آن روسيه گروهی از مهاجران تاجيک را اخراج کرد. مقامات تاجيک آشکارا از اين قدام روسيه انتقاد کردند.
درست است که منافع ژئو پليتيک روسيه با گسترش رابطه تاجيکستان با واشنگتن به خطر می افتد ولی کارشناسان معتقدند که تاجيکستان شايد گزينه ديگری نداشته باشد چرا که دوستان قديمی اين کشور نتوانسته اند به تاجيکستان کمک کنند تا بر مشکلات دوره بازسازی خود چيره شود. اين کشور از تجديد نظام ارتش تا تجديد نظام آموزشی و اصلاحات اقتصادی به منظور کاهش فقر و بيکاری نيازمند کمک های مالی و فنی است.
به نظر کارشناسان، توسعه همکاری های تاجيکستان با اروپا و آمريکا از نگاهی ديگر می تواند ابزار فشار مناسبی به روسيه باشد تا در قبال همکاری هايی که از تاجيکستان انتظار دارد مساعدت های جدی تری به اين کشور انجام دهد. تاجيکستان تنها کشور آسيای ميانه است که در آن روسيه حضور نظامی دارد.
در عين حال، روسيه در مقابل امکان نفوذ بيشتر آمريکا در تاجيکستان می کوشد وضعيت را با نزديک کردن قرقيزستان به خود متعادل کند. يکی از اهداف سفر ولاديمير پوتين به قرقيزستان همزمان با سفر های آقای رحمانوف به فرانسه و آمريکا را بايد در همين چارچوب ارزيابی کرد.
توافق دو طرف برای همکاری در چارچوب يک پيمان جديد امنيتی که طی آن هواپيماها و نيروهای روسی در قرقيزستان مستقر می شوند، نشان می دهد که روسيه مايل نيست در هر نوع چانه زنی آينده با آمريکا، که از پيش حضور محدودی در قرقيزستان دارد، دست خالی باشد.
