نامزدهای جوان بايد در کلاس های آموزشی مربوط به ايدز شرکت کنند
جيم ميور خبرنگار بی بی سی از زاهدان
جمهوری اسلامی ايران، با وجود قائل شدن اهميت زياد برای ارزش های اسلامی، همت خود را صرف يک برنامه کاملا روشنگرانه مبارزه با ويروس ايدز کرده است. اين بيماری به طور معمول با کردارهای غير اسلامی نظير تزريق مواد مخدر و روابط جنسی خارج از چارچوب زناشويی مربوط دانسته می شود.
آمار اين بيماری در ايران در مقايسه با کشورهای ديگر تاکنون ناچيز بوده است.
مقامات می گويند که تاکنون مجموعا 3400 مورد آلودگی به ويروس "اچ آی وی" شناسايی شده است که بيماری در تقريبا 400 نفر از آنها کاملا رشد کرده و جان 350 نفر را نيز گرفته است.
با اين حال مقامات ايرانی اصلا سهل انگاری نشان نمی دهند.
گسترش سواستفاده از مواد مخدر و جنايات مرتبط با آن و همچنين گسترش فحشا می تواند زمينه را برای انفجار بسيار عظيم تر اين ويروس مرگبار فراهم کند.
دکتر محمد مهدی گويا، از دانشگاه علوم پزشکی ايران، که به هدايت عمليات ملی مبارزه با ايدز کمک می کند، گفت: "ارقام کوچک است، اما وظايف سنگين. مسلما وضع می تواند خيلی وخيم تر شود. ما در اين زمينه با ساير کشورهای جهان فرقی نداريم."
پيام صريح
خط مقدم جبهه مبارزه با ايدز، استان سيستان و بلوچستان، در مجاورت مرزهای پاکستان و افغانستان در انتهای جنوب شرقی ايران است.
هرچند شمار افراد آلوده به ويروس اچ آی وی در اين استان کم است، اما مقامات آن را آسيب پذيرتر از ساير مناطق کشور می دانند و عملياتی جدی و سنت شکنانه را که به سختی از نظر پنهان می ماند، برای آگاهی عموم به راه انداخته اند.
وقتی در فرودگاه زاهدان، مرکز استان، از هواپيما پياده می شويد و در انتظار چمدان های خود هستيد، پوستری عظيم با مضمون "ايدز، طاعون قرن" جلب توجه می کند.
معتادان می توانند از داروخانه، سرنگ دريافت کنند
در داخل شهر نيز پلاکاردهای زيادی با همين پيام به چشم می خورد.
اداره بهداشت منطقه نيز يک فيلم ويديويی بسيار جالب در مورد ايدز تهيه کرده است که از شبکه تلويزيون محلی پخش می شود.
در واقع، برای مبارزه با ايدز از هيچ تلاشی فروگذار نمی شود.
اين فيلم معتادان را در حالی که در يک پارک مشغول تزريق مواد مخدر با يک سوزن مشترک هستند نشان می دهد و همچنين مردم را برای جلوگيری از شيوع ويروس به استفاده از کاندوم تشويق می کند.
توضيح داده می شود که ويروس همچنين می تواند به شکلهای ديگری نظير سوراخ کردن گوش، استفاده مشترک از تيغ ريش تراشی، خالکوبی يا حتی مسواکی که به طور مشترک استفاده می شود، منتقل شود.
همچنين سعی می شود از طرد شدن بيماران توسط جامعه جلوگيری شود.
در تبليغات آمده است: "مبتلايان به ايدز مرتکب خطايی نشده اند. نبايد آن را از جامعه، محيط کار يا خانواده بيرون راند."
تعدد زوجه
ارقام ملی نشان می دهد که بيش از 60 درصد افراد آلوده به ويروس اچ آی وی را کسانی تشکيل می دهند که به طور مشترک از يک سوزن آلوده برای تزريق مواد مخدر استفاده کرده اند، و حدود 25 درصد آن ها نيز از طريق تماس جنسی آلوده شده اند.
اما اين نسبت در استان سيستان و بلوچستان معکوس است، به طوری که براساس تخمين ها، 64 درصد مبتلايان در اثر تماس جنسی آلوده شده اند و شمار معتادان آلوده به ويروس ايدز بسيار کمتر است.
مقامات اين وضع را به موقعيت خاص منطقه و شرايط اجتماعی نسبت می دهند.
دکتر محمد تقی طباطبايی که رهبری عمليات مبارزه با ايدز در اداره بهداشت زاهدان را به عهده دارد، می گويد: "مهاجرت های کارگری وسيعی از مرزهای منطقه به پاکستان و از طريق خليج به کشورهای عربی وجود دارد."
"تعدد زوجه نيز اين جا به وفور يافت می شود و کارگران مهاجری که آلوده می شوند آن را به همه همسران خود منتقل می کنند. يکی از دلايل اين که شمار مبتلايان زن در اين جا بسيار بيشتر از ميزان متوسط ملی است، همين تعدد زوجات است."
وی همچنين گفت: "علاوه بر آن، ما در مسير قاچاق عمده مواد مخدر قرار گرفته ايم، به همين دليل مواد اين جا ارزان است و معتادان را برای ارضای اعتياد، از ساير مناطق جذب می کند."
مردم به استفاده از کاندوم تشويق می شوند
توجه خاصی نيز به معاينه گروه هايی مانند زندانيان نشان داده می شود که اکثريت آنها به خاطر جرايم مربوط به مواد مخدر در زندان هستند، و تعداد کثيری از آنها هرويين به خود تزريق می کنند.
زمانی که فرد آلوده به اچ آی وی شناسايی شد، يک مرکز کوچک تازه تاسيس، او و خانواده اش را ثبت نام می کند و راهنمايی های لازم را به آنها شرح می دهد.
اين مرکز در طبقه بالای يک کلينيک که به زوج های جوان مشورت و اطلاعات می دهد، تاسيس شده است.
مشاوره ازدواج
اين کلينيک بخشی از اقدامات قابل تحسينی است که برای مبارزه عميق با ايدز صورت می گيرد و وظيفه آن توزيع اطلاعات و آگاه کردن مردم است.
جوانانی که قصد ازدواج دارند موظف به حضور در کلينيک هستند. از آنها برای تشخيص تالاسمی ( که در اينجا شايع است) آزمايش خون گرفته می شود.
اگر دختر و پسری، از اين کلينيک گواهی در اختيار نداشته باشند، به آنها اجازه عقد کردن داده نمی شود.
اما با افزودن برنامه ای جديد، جوانان بايد پيش از ازدواج در کلاس های آگاهی درباره ايدز شرکت کنند و به آنها پرسشنامه هايی داده می شود تا ميزان دانش آنها درباره نحوه انتقال ويروس و پيشگيری از آن سنجيده شود.
يک تازه داماد گفت: "خيلی مفيد است. من تا قبل از اين که اين جا بيايم چيزی درباره ايدز نمی دانستم."
از ريش سفيدان مذهبی نيز تقاضای کمک شده است و حتی آنها که محافظه کارترين و صاحب نفوذ بخش جامعه هستند، واکنش مثبتی نشان داده و نمازگزارانی را که در مساجد جمع می شوند، آگاه می کنند.
"نبيل الله" که در ميان گروهی که توسط اداره بهداشت آموزش می ديدند نشسته بود، گفت: "ايدز وجود دارد، نمی توان منکر آن شد، بايد به پيشگيری از آن کمک کنيم، چون تنها راه معالجه، پيشگيری است."
تشويق به استفاده از کاندوم
داوطلبان جوان مراکز بهداشتی هر ناحيه، که بسياری از آنها دختران جوان هستند، در خانه های مردم کلاس های خصوصی تشکيل می دهند و در آنها حتی بچه ها نيز درباره اصول انتقال بيماری و راه های پرهيز از آن آموزش می بينند.
دکتر محمد رضا ميرهادی از مرکز بهداشتی زاهدان که پيشگام عمليات مبارزه با ايدز است، از باز کردن يک کاندوم در مقابل زنان چادری که در کلاس های آموزشی شرکت می کنند، ابايی ندارد. البته زنان در کلاس می خندند و صورت خود را از خجالت می پوشانند.
او به آنها می گويد: "خجالت لازم نيست، اين مساله مهم است. استفاده از کاندوم تنها راه اطمينان از عدم سرايت ويروس از طريق آميزش جنسی است."
او می گويد: "مهم ترين بخش کار من، آموزش دادن به مردم برای استفاده از کاندوم است."
"اگر اين بخش از فعاليت را کنار بگذارم، خيانت کرده ام. آموزش بهداشتی بايد بدون سانسور انجام شود. به عنوان يک دکتر، بايد به آنها بگويم که اين سد کوچک پلاستيکی می تواند آنها را از ويروسی که به اين وسعت در سراسر جهان منتشر شده مصون بدارد."
البته هنوز بخش هايی وجود دارد که مبارزه کنندگان با ايدز مايل هستند در آنها شاهد پيشرفت بيشتری باشند. از جمله اين بخش ها، برنامه تبادل سرنگ و معالجه معتادان در زندان ها و مراکز بازپروری است.
ايران در منطقه، پيشگام اتخاذ يک برخورد صريح، واقع گرايانه و انسانی با اين معضل بوده است. معضلی که اغلب در مورد آن پنهانکاری می شود، اما پنهانکاری به حل آن کمک نمی کند.
