12:49 گرينويچ - چهارشنبه 09 ژوئيه 2008 - 19 تیر 1387
احمد زیدآبادی
کارشناس مسائل ایران و خاورمیانه
آزمایش شهاب-3: اقدامی تحریک آمیز یا بازدارنده؟
آزمايش موشك شهاب ۳ توسط سپاه پاسداران انقلاب ايران به سرعت به خبر نخست اكثر رسانههاى بينالمللى تبديل شد و دولت آمريكا بلافاصله به آن واكنش نشان داد.
موشك شهاب ۳ كه گفته مىشود دوهزار كيلومتر برد دارد، مىتواند اسرائيل را هدف قرار دهد.
سخنگوى كاخ سفيد آزمايش موشكى ايران را نقض قطعنامههاى شوراى امنيت سازمان ملل و مغاير تعهدات بينالمللى ايران دانسته و از ايران خواسته است كه اگر واقعا خواهان جلب اعتماد بينالمللى است، از انجام آزمايشات موشكى بيشتر خوددارى كند.
آزمايش موشكى ايران در حالى صورت گرفته كه بحث احتمال حمله نظامى اسرائيل به تاسيسات هستهاى ايران در رسانههاى جهانى بالا گرفته است.
ايران به صراحت هشدار داده است كه اگر مورد حمله قرار گيرد، اسرائيل و ناوگان آمريكا در خليج فارس را هدف قرار مىدهد.
با آنكه مقامهاى دولت آمريكا بيش از هر زمان ديگرى بر پايبندى خود به روشهاى ديپلماتيك براى حل بحران هستهاى ايران تاكيد مىكنند، اما در مقابل، مقام هاى ايرانى بيش از هر زمان ديگرى، احتمال توسل آمريكا يا اسرائيل به اقدام نظامی عليه تاسيسات هستهاى جمهورى اسلامى را جدى گرفتهاند.
منبع تهدید از نگاه ایران
هنوز مشخص نيست كه آيا جدى تلقى كردن احتمال حمله نظامى آمريكا يا اسرائيل به تاسيسات هستهاى ايران از سوى مقامهاى اين كشور، بر مبناى گزارشهاى رسانهاى در اين مورد است و يا اينكه رهبران ايران به اطلاعات محرمانه و پشت پردهاى در باره اين موضوع پى بردهاند.
نتيجهاى كه از گزارش رسانهها مىتوان گرفت اين است كه اسرائيل به تدريج از تاثير به موقع تحريم هاى بينالمللى عليه ايران نا اميد مىشود و ضمن آماده كردن خود براى وارد كردن يك ضربه نظامى به تاسيسات هستهاى ايران مىكوشد تا حمايت دولت آمريكا را هم به دست آورد.
گزارشهاى رسانهاى در عين حال گوياى اين مطلب است كه دولت آمريكا هنوز حاضر به دادن "چراغ سبز" به اسرائيل براى حمله نظامى به ايران نيست و حتى نسبت به موثر بودن چنين حملهاى ترديد دارد.
با اين حال، از آنجا که بنا كردن سياست خارجى يك كشور بر دادهها و گزارشهاى رسانهاى بعيد به نظر مىرسد، احتمال اینکه جمهورى اسلامى به اطلاعات محرمانهاى در مورد جدى بودن حمله نظامى به خاك ايران دست يافته باشد وجود دارد.
تلاش ایران در دو جبهه برای ممانعت از حمله
به هر حال به نظر مىرسد که ايران تلاش مىكند با دو نوع اقدام سياسى و نظامى به صورت موازى مانع حمله آمريكا يا اسرائيل به تاسيسات هستهاى خود شود.
در حوزه سياسى، ايران با ايجاد ابهام در موضع خود در برابر بسته مشوقهاى گروه ۱+۵ و نيز ترويج سياست "چند صدايى" در بين مقامهاى حاكم، مىكوشد تا زمان لازم را تا سپرى شدن باقى مانده دوران رياست جمهورى جرج بوش به دست آورد.
جالب آنكه جمهورى اسلامى تا چند ماه پيش سياست "تك صدايى" را بهترين راه مجاب كردن دنياى غرب به "ملى بودن" برنامه هستهاى ايران مىدانست و با ديدگاههاى مغاير سياست رسمى حاكم به تندى برخورد مىكرد، اما اينك "چند صدايى" را راه مناسبى براى مغشوش كردن تحليلهاى طرف مقابل از موضع واقعى ايران تلقى مىكند.
قاعدتا انتشار مقالهاى به قلم على اكبر ولايتى مشاور رهبر عالى جمهورى اسلامى در امور بينالملل كه متفاوت از نگاه دولت محمود احمدى نژاد به برنامه هستهاى ايران بود، مى تواند درهمين جهت ارزيابى شود.
در حوزه نظامى نيز ايران با انجام مانورهاى نظامى، تهديد به بستن تنگه هرمز و آزمايش های موشكى، مىخواهد به عنوان اقدامى بازدارنده، هزينههاى حمله به ايران را به مهاجمان احتمالى يادآور شود.
تاثیر دو اقدام موازی
مشكل اما اين است كه اقدامهاى موازى ديپلماتيك و نظامى ممكن است يكديگر را تقويت نكنند، بلكه باعث خنثى شدن هم شوند.
هر يك از اقدامهاى نظامى ايران، چه تهديدهاى متقابل لفظى و چه آزمايش های تسليحاتى، اين خطر را در پى دارد كه از سوى طرف مقابل به عنوان اقدامى تهاجمى تفسير شود و در فضاى بىاعتمادى بين طرفين، بر تشنج اوضاع بيفزايد.
بالا گرفتن تشنج در فضاى ملتهب بين ايران و مخالفانش قاعدتا احتمال وقوع جنگ را حتى به طور تصادفى افزايش مىدهد.
چه بسيار جنگهاى خانمانسوز كه با شليك اتفاقى گلولهاى آغاز شدهاند و ميليونها انسان را به كام مرگ سپردهاند.