07:45 گرينويچ - سه شنبه 15 مه 2007 - 25 اردیبهشت 1386

'بازرسان از دستاورد عمده سوخت هسته ای ایران خبر داده اند'

روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در شماره این نشریه در روز سه شنبه، 15 مه، مطلبی را به موضوع هسته ای ایران و پیشرفت فنی این کشور در این زمینه اختصاص داده است.

در این مقاله که با عنوان "بازرسان پیشرفت بزرگ سوخت هسته ای ایران را گزارش کرده اند" و به قلم دیوید سانجر به چاپ رسیده از قول مقامات ارشد آژانس بین المللی انرژی اتمی نقل شده است که بازرسان آژانس به این نتیجه رسیده اند که ایران توانسته است بخش اعظم دشواری های فنی خود را مرتفع سازد و غنی سازی اورانیوم را در مقیاسی به مراتب بزرگتر از قبل آغاز کند.

به نظر نویسنده مقاله، یافته های جدید بازرسان می تواند مختصات دیپلماسی اروپا و ایالات متحده را تغییر دهد که با هدف تعلیق فعالیت غنی سازی در ایران و جلوگیری از فراگیری نحوه تولید مواد قابل استفاده در اسلحه اتمی دنبال شده است.

به نوشته نیویورک تایمز در حالیکه قرار است هفته آینده گزارشی در باره ایران تسلیم شورای امنیت سازمان ملل شود، به گفته دیپلمات ها، بازرسی کوتاه بازرسان آژانس از تاسیسات نطنز در روز یکشنبه این هفته نشان داد که مهندسان ایرانی حدود 1300 سانتریفوژ را در این تاسیسات نصب کرده اند و سوخت هسته ای تولید می کنند.

این نشریه با یادآوری اینکه محمد البرادعی، مدیرکل آژانس، چهار سال پیش بر سر برنامه های تسلیحاتی عراق با دولت جورج بوش اختلاف نظر پیدا کرده بود، در مورد شرایط در تاسیسات هسته ای ایران می نویسد که وی گفته "به اعتقاد ما، آنان کمابیش از مهارت غنی سازی برخوردار هستند و از این مرحله به بعد، موضوع تنها به تکمیل این مهارت مربوط می شود" و افزوده است که "ممکن است کسی نخواهد این نظر را بشنود اما این عین واقعیت است."

نیویورک تایمز در عین حال می افزاید که مشخص نیست که آیا ایران بتواند دستاورد هسته ای خود را حفظ کند زیرا در زمینه غنی سازی اورانیوم، مواجهه با موانع عمده امری غیر عادی نیست و متخصصان می گویند که امکان آن هست که اشتباه محاسبه، خرابی دستگاه ها یا خرابکاری عمدی مانع از آن شود که دولت ایران به مرحله ای از غنی سازی دست یابد که محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری، با غرور آن را "مقیاس صنعتی" نام داده است.

این نشریه می نویسد که اورانیوم غنی شده ای که ایران تا کنون به دست آورده باید به درجه غنای بیشتری برسد تا بتوان آن را در ساخت بمب اتمی به کار برد و برای رسیدن به این هدف، ایران احتمالا، مانند کره شمالی در چهار سال پیش، مجبور خواهد بود بازرسان آژانس را از این کشور اخراج کند هرچند معلوم هم نیست که ایرانیان قادر به تولید تسلیحات اتمی در اندازه ای باشند که بتوانند آن را به شکل کلاهک با موشک پرتاب کنند زیرا تولید چنین اسلحه ای از نظر فنی یک چالش عمده محسوب می شود.

آیا درخواست تعلیق منطقی است؟

نیویورک تایمز می افزاید که در عین حال، ایران می گوید که هدف برنامه های هسته ای این کشور تولید نیروی برق است و نه ساخت اسلحه اتمی.

نویسنده مقاله در ادامه می نویسد که شورای امنیت سازمان ملل در قطعنامه ای از ایران خواسته است تا تمامی فعالیت های اتمی خود را به حالت تعلیق در آورد و به دلیل امتناع ایران از اجرای این خواست، تحریم هایی را علیه این کشور به اجرا گذاشته است در حالیکه با توجه به شرایط فعلی، برخی کشورهای اروپایی و به خصوص روسیه، منطقی بودن درخواست تعلیق را زیر سئوال برده اند.

	احمدی نژاد مژده دسیتابی به غنی سازی اورانیوم در مقیاس صنعتی را داده است

این نشریه می افزاید که دلیل منطقی برای درخواست تعلیق این بود که زمان دستیابی ایران به مهارت تولید سوخت هسته ای که اسرائیل آن را "نقطه بازگشت ناپذیر" خوانده به تاخیر افتد و اینک کسانی که خواستار مذاکره بدون پیش شرط با ایران هستند گفته اند که این کشور از بن بست کنونی بهره برداری کرده و در حالیکه شورای امنیت تحریم های خود را شدت می بخشد، امکان آن را می یابد تا گام های عمده ای در این زمینه بردارند.

نویسنده مقاله می نویسد که در مقابل، دولت جورج بوش استدلال می کند که در حالیکه ایران به سرعت به توانایی ساخت اسلحه اتمی نزدیک می شود هرگز با این کشور مذاکره نمی کند و می افزاید که در زمان مذاکرات نیز باید برنامه هسته ای ایران در حالت تعلیق باشد.

نیویورک تایمز می افزاید که نیکولاس برنز، معاون وزیر خارجه آمریکا که پرونده ایران را زیر نظر دارد، در یک مصاحبه تلفنی گفته است که از گزارش اخیر بازرسان آژانس اطلاعی ندارد اما در هرحال چنین یافته ای هم بر سیاست ایالات متحده تاثیری نخواهد گذاشت.

آقای برنز در این مصاحبه گفته است که "ما با این فرض به کار خود ادامه می دهیم که هنوز هم وقت برای موفقیت تلاش های دیپلماتیک باقی است" و افزوده که اگر تا زمان برگزاری اجلاس رهبران کشورهای بزرگ صنعتی در ماه آینده، ایرانیان با تعلیق موافقت نکرده باشند، اقدامات لازم برای وضع سومین رشته تحریم ها به جریان خواهد افتاد.

نیویورک تایمز می نویسد که محمد البرادعی نسبت به کارآیی این راهکار ابراز تردید کرده و به وزیران خارجه اروپایی گفته است که تصور نمی کند ایرانیان با تعلیق کامل فعالیت های هسته ای خود موافقت کنند و باید راهی آبرومندانه برای رفع بن بست کنونی یافت شود.

به نوشته این نشریه، وی گفته است "تعلیق به وضوح خواست شورای امنیت است و امیدوارم ایرانیان به خواست جامعه بین المللی عمل کنند" اما افزوده که "از نقطه نظر منع گسترش تسلیحات اتمی، واقعیت این است که یکی از هدف های تعلیق یعنی ممانعت از دستیابی ایرانیان به دانش فنی عملا تحت تاثیر تحولات اخیر موضوعیت خود را از دست داده و در حال حاضر، تاکید باید بر جلوگیری از تلاش آنان برای تولید اورانیوم غنی شده در مقیاس صنعتی و دادن امکان بازرسی کامل به ما باشد تا اطمینان حاصل کنیم که ایران کاملا در چارچوب پیمان منع گسترش باقی خواهند ماند."

ساخت اسلحه یا تولید اورانیوم مورد نیاز؟

نیویورک تایمز می نویسد که انتظار می رود آژانس بین المللی در گزارش هفته آینده خود به شورای امنیت اطلاع دهد که از فوریه سال 2006 که ایرانیان توافق خود با بازرسی های اضافی را پی گرفتند، به نظر آژانس "دامنه و محتوای" برنامه های هسته ای ایران وخیم تر شده است.

در ادامه این مقاله، آمده است که بازرسی روز یکشنبه این هفته تنها با دو ساعت اخطار قبلی صورت گرفت و امکان نداشته که ایرانیان در این فاصله کوتاه توانسته باشند برای تحت تاثیر قرار دادن بازرسان تمامی سانتریفوژهای خود را به کار انداخته باشند در حالیکه دیپلمات ها می گویند که علاوه بر 1300 سانتریفوژ راه اندازی شده، 300 سانتریفوژ دیگر نیز در حال نصب است و ایران ممکن است بتواند 5000 سانتریفوژ دیگر را نیز تا آخر سال بسازد و در مجموع، 8000 سانتریفوژ را راه اندازی کند.

نیویورک تایمز می نویسد که بازرسان آژانس در بازدید خود اورانیوم به دست آمده در نطنز را آزمایش کرده و نتیجه گرفته اند که خلوص آن در حد سوخت نیروگاهی است اما ممکن است ایرانیان در نظر داشته باشند که مقدار کافی از این نوع اورانیوم را انبار کرده و بعدا با عبور دادن آنها از سانتریفوژ ها به خلوص 90 درصد که برای ساخت اسلحه اتمی لازم است دست یابد.

این نشریه می نویسد که مقامات دولت آمریکا و برخی از کارشناسان آژانس هم بر این باورند که ممکن است هدف ایرانیان در حال حاضر ساخت اسلحه اتمی نباشند بلکه آنان در نظر داشته باشند در خلال چند ماه آینده، ذخایر لازم از اورانیوم خالص تر را انبار کنند و بعد با اخراج بازرسان آژانس، دست به کار ساخت بمب اتمی شوند.

نیویورک تایمز از قول یک دیپلمات ارشد اروپایی بدون ذکر نام وی نقل می کند که در حال حاضر، دولت آمریکا باید به این سئوال پاسخ دهد که آیا می خواهد مانع از تولید سوخت هسته ای توسط ایران شود یا مایل است از دستیابی این کشور به توانایی ساخت اسلحه اتمی در مدتی کوتاه جلوگیری کند در حالیکه ادامه بن بست کنونی باعث می شود تا ایران هدف اخیر را دنبال کند.

	به نظر البرادعی یکی از هدفهای تعلیق موضوعیت خود را از دست داده است

در عین حال، به نوشته این نشریه آمریکایی، تندروها در دولت آمریکا گفته اند که تنها موضعی که آقای بوش در حال حاضر مایل است اتخاذ کند تاکید بر این شعار است که حتی یک سانتریفوژ هم نباید در ایران بچرخد، و با حمایت از تشدید تحریم ها، استدلال می کنند که اگر تلاش های دیپلماتیک ناکام بماند، آنگاه ایالات متحده می تواند تاسیسات هسته ای ایران را نابود کند.

نیویورک تایمز می افزاید که در همانحال، برخی از مقامات آمریکایی به خصوص در وزارت خارجه و وزارت دفاع، بر این نظر هستند که اقدام نظامی علیه ایران باعث آشفتگی بیشتر در خاورمیانه و اقدامات تلافی جویانه ایران علیه آمریکاییان در عراق و شاید نقاط دیگر شود و علاوه بر این، برنامه غنی سازی ایران هنوز در مراحل ابتدایی است و اقدام نظامی نمی تواند چنین برنامه ای را به طور جدی به تاخیر اندازد در حالیکه چنین حمله ای تنها زمانی موثر است که ایران تاسیسات عمده ای را ایجاد کرده باشد.