فریبا صحرایی خبرنگار آزاد در کانادا

	مبلغ هفت ميليارد تومان از راه فروش وثيقه دانشجويانی بورسيه ای که پس از اتمام تحصيل خود به ايران برنگشته اند به خزانه دولت برگردانده شده است.

محمد حسينی، معاون حقوقی و پشتيبانی وزارت علوم ايران، گفته است وثيقه دانشجويان بورسيه ای پس از دادن فرصتهای لازم برای بازپرداخت بدهی خود و صدور اخطارهای متعدد به آنها به فروش گذاشته است. وی در مورد تعداد دانشجويانی بورسيه ای که پس از اتمانم تحصيل خود به ايران بازنگشته اند اظهار نظری نکرده است.

رقابت برای کسب بورسيه برای ادامه تحصيل در میان دانشجویان ايرانی بسيار بالا است و دانشجويان متقاضی پس از شرکت در چندين مرحله گزينش تخصصی، علمی و عقيدتی انتخاب می شوند.

به اجرا گذاشتن وثيقه ها موجب اعتراض برخی از دانشجويان بورسيه نيز شده است. برخی از دانشجويان بورسيه از آن شکايات دارند که دوران تحصيلی آنها بيشتر از دوران بورسيه تحصيلی به درازا کشيده و در حاليکه که ادامه تحصيلشان ناتمام مانده است، وثيقه های آنان به اجرا گذاشته شده است.

تصميمی آگاهانه

	رقابت برای کسب بورسيه برای ادامه تحصيل در میان دانشجویان ايرانی بسيار بالا است و دانشجويان متقاضی پس از شرکت در چندين مرحله گزينش تخصصی، علمی و عقيدتی انتخاب می شوند.

البته چنين به نظر می رسد که برخی از دانشجويان بورسيه که خيال بازگشت به ايران را ندارند، نگاهی متفاوت در مورد به اجرا گذاشتن وثيقه های خود دارند.

محمد چند سال پيش با گرفتن بورسيه دولتی به کانادا آمده و بعد از اینکه از بازگشت منصرف شده، خانه پدری اش با ارزش ۶۰ ميليون تومان توسط دولت به فروش گذاشته شده تا وثیقه اش اجرا شود.

محمد در پاسخ به اين سوال که چرا به کشور باز نگشته است می گويد: "بچه های بورسيه هم مثل بچه های ديگر هستند. وقتی می آيند يک مملکت ديگر شيفته و مجذوب آنجا می شوند. طبعا همه دنبال سعادت و خوشبختی هستند. امکان تحقيق و پژوهش در اين جا واقعا بيشتر است. بعضی ها هستند که روی موضوعاتی تحقيق می کنند که اصلا امکان ادامه آن را در ايران ندارند. اين جا در آمد بيشتری دارند. بنا براين حتی اگر وثيقه ها را هم دولت ضبط کند ، طرف حساب می کند که ظرف دو سه سال همان پول را در می آورد. پس مقرون به صرفه هم هست. بنابراين دانشجوها مزايای زندگی در اين جا را می بينند و با آنجا مقايسه می کنند."

او اضافه می کند: "خيلی از کسانی که من می شناسم و نمی خواهند شناسايی شوند، با زن و بچه آمدند اين جا. زندگيشان اين جا پا گرفته است و برگشت برايشان سخت است. درست است که تعهداتشان را زير پا می گذارند، ولی در واقع به نوعی بهای آن را هم پرداخت می کنند."

وثيقه ای برای زندگی جديد

اصلا خيلی ها از همان لحظه ای که برای گرفتن بورس اقدام می کنند، خيال رفتن و ماندن دارند

برای خيلی ها اصلا تصور برگشت به کشور بعد از سه، چهار سال زندگی در جايی که از نظر امکانات کاری و تحقيقاتی با ايران متفاوت است، تقريبا محال است. زندگی در شرايط و سيستم جديد حتی بر عادات فردی و طرز فکر افراد تاثير می گذارد . آزادی های فردی، حقوق اجتماعی و سياسی هم از جمله عواملی است که بر جاذبه های کشور های خارجی اضافه می کند و همه چيز دست به دست هم می دهد تا درصد اندکی از دانشجويان بورسيه به تعهدات خود عمل کنند و به کشور باز گردند. چنان چه محمد تاکيد می کند :"کسی حاضر نمی شود که به راحتی از اين فضا جدا بشود و همه فرصت های کاری و رشد فردی و اجتماعی خودش را از دست بدهد."

او ادامه می دهد:" اين برای يکی از دوستان من اتفاق افتاد. او بعد از درسش به اتفاق همسرش برگشت ايران. می گفت می خواهد برود و به کشور خدمت کند. اما بعد از چند ماه الان سخت پشيمان است. می گويد دارد سه شيفت درس می دهد، کار تحقيقاتی را هم بوسيده گذاشته کنار."

فقط عده خاصی هستند که بعد از اتمام دوران تحصيلشان به ايران بر می گردند . کسانی که به نوعی مشاغل و وابستگی های دولتی دارند و برای گذرانده دوره ای به اين جا می آيند

اين دانشجوی بورسيه در مورد دانشجويانی که به ایران باز نگشته اند و در نتيجه وثیقه آنها فروخته شده است: "من کسی را می شناسم که خيلی تحت فشار قرار گرفته بود. بويژه که وضع مالی خوبی هم اين جا ندارد و خانه مال پدر و مادرش بوده و برای دادن اين پول و آزاد کردن وثيقه حسابی به دردسر افتاده است. ولی نه حاضر به برگشت است و نه می تواند بدهيش را بدهد. حالا ظاهرا با دوندگی های خانواده اش قرار شده دادگاه پول را در اقساط بلند مدت از آنها بگيرد."

او ادامه می دهد: " اصلا خيلی ها از همان لحظه ای که برای گرفتن بورس اقدام می کنند، خيال رفتن و ماندن دارند. منتهی به بهترين و آسان ترين شيوه ممکن. چون وقتی بورس دولتی می گيری بهترين دانشگاهها به راحتی به شما پذيرش می دهند، بدون آن که بخواهيد همان موقع پولی از جيب خرج کنيد."

او اضافه می کند که: "فقط عده خاصی هستند که بعد از اتمام دوران تحصيلشان به ايران بر می گردند . کسانی که به نوعی مشاغل و وابستگی های دولتی دارند و برای گذرانده دوره ای به اين جا می آيند."

اعزام بی بازگشت دانشجويان بورسيه معلول عواملی است که ريشه های آن را بايد در اوضاع اقتصادی، علمی ،فرهنگی، سياسی و اجتماعی ایران جستجو کرد.