مهندس بازرگان با همراهی کسانی چون يدالله سحابی و آيت الله محمود طالقانی نهضت آزادی ايران را در اوايل دهه چهل تاسيس کرد. وی پس از انقلاب، به عنوان نخست وزير موقت، سکان اداره کشور را به دست گرفت

نهضت آزادی ايران در شرايطی مراسم چهل و پنجمين سال تاسيس خود را برگزار کرد که هنوز با محدوديت های بسياری برای فعاليت علنی و قانونی روبه رو است.

در اين مراسم، علاوه بر اعضای نهضت آزادی ايران، شماری از فعالان ملی-مذهبی، اعضای جبهه مشارکت و جمعی از اعضای طيف های مختلف دفتر تحکيم وحدت حضور داشتند.

حبيب‌‏ الله پيمان، عبدالله نوری، محسن كديور، اكبر گنجی، محمدرضا خاتمی و محمد بسته‌‏نگار از جمله افراد حاضر در مراسم بزرگداشت چهل و پنجمين سال تاسيس نهضت آزادی ايران بودند.

گفت و گو با ابراهيم يزدی، دبير کل نهضت آزادی ايران- جام جهان نما

ابراهيم يزدی، دبير کل نهضت آزادی ايران در سخنانی در اين مراسم گفت امروز روشنفکری دينی يک امر ملی است و به يک خواست فراتر از يک جريان بدل شده است.

وی گفت از زمان محمد مصدق تا مهدی بازرگان طول کشيد اسلاميت و ايرانيت به يک جريان تبديل شود و به همين دليل است كه امروزه كمتر كسی است كه خود را ملی و مذهبی نداند.

آقای يزدی گفت:"اين ايراد را برخی به نهضت آزادی وارد می‌ ‏دانند كه نتوانسته است به شكل يک سازمان توسعه بيابد. اين ايراد وارد است ولی دليل آن هم مهم است. اين عدم تشكل‌‏ يافتگی سازمانی به دليل فراهم نبودن شرايط اجتماعی دموكراتيک در ايران است."

وی افزود در جامعه پيشادموكراسی كه قانومندی وجود ندارد، انتخاباتی مثل انتخابات اتاق بازرگانی تهران برتابيده نمی‌‏شود. در شرايطی كه اعضای حزب دائما تحت فشارند، نمی‌‏توان انتظار داشت كه نهضت شكل حزبی سازمان‌‏يافته بيابد.

دبير کل نهضت آزادی ايران گفت:"برخی می‌‏ خواستند نهضت با مهندس بازرگان دفن شود و اين نام نيک تنها در تاريخ بماند، ولی اين جريان ادامه يافت؛ البته اخيرا دولت جديد فشارهايی را به ما وارد كرده است و به ما می‌‏گويند كه دنبال براندازی آرام و قانونی هستيم كه من نمی‌‏دانم اساسا مفهوم اين مساله چيست؟"

آقای يزدی افزود:" اگر كسی مدعی است كه نهضت آزادی برانداز است، مدارک خود را به دستگاه قضايی بفرستد تا بر اساس اصل ١٦٨ قانون اساسی محاكمه شويم."

محمد رضا خاتمی، دبير کل جبهه مشارکت ايران اسلامی نيز در سخنانی گفت دموكراسی ‌‏خواهی نهضت آزادی بعد از انقلاب وجه مميزه آن با جريان‌‏های سياسی است.

وی افزود دين ‌‏خواهی نهضت آزادی ايران قبل از انقلاب و دموكراسی ‌‏خواهی آن بعد از انقلاب از وجه مميزه‌‏های اين حزب با بسياری از جريان‌‏های سياسی است.

آقای خاتمی گفت اينكه نهضت آزادی ايران توانسته است ٤٥ سال به يک شيوه و در يک راه عمل كند، قابل اهميت است و می‌‏تواند برای همه جريان‌‏های سياسی كشور چه موافق نهضت آزادی و چه منتقد آن، منشاء يک تجربه باشد.

در ادامه اين مراسم، چند تن ديگر از حاضران، از جمله احمد صدر حاج سيد جوادی، ماشاءالله شمس الواعظين، نرگس محمدی و جلال جلالی زاده نيز در سخنانی به نقش و عملکرد نهضت آزادی ايران در دوران فعاليت چهل و پنج ساله اش پرداختند.