جمشيد برزگر

	به رغم گذشت 27 سال از انقلاب، توافقی فراگير بر سر دوران نمونه و معنای شعارها و اهداف انقلاب پديد نيامده است

در نزديک به سه دهه گذشته، با آنکه در هر دوره گرايش های سياسی متفاوتی در قدرت بوده اند، اما همه آنها با وجود تمامی اختلافات در اين نکته مشترک بوده اند که خود را پاسدار ارزش ها و شعارهای اصلی انقلاب جلوه داده و در شرايط گوناگون از ضرورت بازگشت به دوران انقلاب و جلوگيری از انحراف يا اصلاح انحرافات پيش آمده در مسير انقلاب سخن گفته اند.

همين وضعيت، درک منظور اصلی گويندگان و مراد آنان از آغاز انقلاب و ارزش ها و شعارهای اين انقلاب را دشوار کرده است.

در تمام دو دهه گذشته، دوران دولت موقت يا رياست جمهوری ابوالحسن بنی صدر، در تاريخ نگاری حکومتی عملا از دوران آرمانی "صدر انقلاب" حذف شده و در مقابل، دولت محمد علی رجايی، به عنوان دولت نمونه و سرمشق انقلابی معرفی شده است

سخنان و شعارهای محمود احمدی نژاد و هوادارانش مبنی بر ضرورت بازگشت به مسير اوليه انقلاب و زدودن انحرافات، تازه ترين نمونه از اين الگوی رفتاری کم و بيش ثابت در جمهوری اسلامی محسوب می شود.

آقای احمدی نژاد و حاميانش، در حالی با چنين شعاری وارد صحنه شدند و رقبای اصلاح طلب خود را به انحراف و دوری از ارزش های اوليه انقلاب متهم کردند که اصلاح طلبان خود نيز مدعی وفاداری و رعايت ارزش های آغازين انقلاب بودند.

اين همه در حالی است که برخی گروه های بيرون از قدرت اما مدافع انقلاب نيز هر دو جناح جمهوری اسلامی را به دوری از شعارهای بنيادين و اهداف انقلاب متهم می کنند.

چنين وضعيت پر ابهامی نه تنها برآمده از ماهيت و معنای شعارهايی نظير "استقلال"، "آزادی" و "جمهوری اسلامی" است که تعاريفی دقيق و قطعی نيافته اند، بلکه تا حد زيادی نيز ناشی از شرايط زمانی و دوره های خاصی است که در آنها، هر يک از اين شعارها، جلوه و مفهومی متفاوت و گاه متضاد پيدا کرده است.

به اين ترتيب، در حالی که برای نيروهای بيرون از قدرت، تنها چند ماه نخستين و برای برخی ديگر دو سال اول انقلاب ملاک است؛ هنگامی که رهبران جمهوری اسلامی از دوران پيروزی انقلاب سخن می گويند، عمدتا روش ها و اصول حاکم بر کشور پس از سال 1360 را مورد توجه قرار می دهند.

در حالی که برای نيروهای بيرون از قدرت، تنها چند ماه نخستين و برای برخی ديگر دو سال اول انقلاب ملاک است؛ هنگامی که رهبران جمهوری اسلامی از دوران پيروزی انقلاب سخن می گويند، عمدتا روش ها و اصول حاکم بر کشور پس از سال 1360 را مورد توجه قرار می دهند

به همين دليل است که در تمام دو دهه گذشته، دوران دولت موقت يا رياست جمهوری ابوالحسن بنی صدر، در تاريخ نگاری حکومتی عملا از دوران آرمانی "صدر انقلاب" حذف شده و در مقابل، دولت محمد علی رجايی، به عنوان دولت نمونه و سرمشق انقلابی معرفی شده است.

همين جابه جايی و تاکيد گذاری بر يک فاصله زمانی کوتاه اما پرحادثه سه ساله، نشان دهنده بخشی از علت تفاوت تفسيرها و تعبيرهای متفاوت و حتی متضاد نه تنها از شعارها و ارزش ها بلکه دوره مطلوب و آرمانی پس از سقوط نظام شاهنشاهی در ايران است.

تلقی ها و تعريف های گوناگون از شعارهايی مانند عدالت، آزادی، استقلال و جمهوری اسلامی، پديده هايی مجرد و سراسر ذهنی نيستند بلکه بر بستر تحولات سياسی و اجتماعی، نمودهايی عينی، چه در ساخت قدرت و چه در جامعه می يابند.

از همين رو، صرف سخن گفتن از يک شعار برای درک معنای آن کافی نيست. بازگشت به دوره های زمانی گوناگون و مشاهده بازتاب های عينی و پيامدهای عملی هر يک از اين شعارها و آرمان ها، می تواند تا حد زيادی نشان دهد که هر گروه، چه مفهومی از شعاری مانند آزادی يا عدالت را مد نظر قرار می دهد.