مسعود بهنود روزنامه نگار مستقل

با شکسته شدن محاصره آبادان، زمينه برای پيروزی بزرگتر، يعنی بازپس گيری خرمشهر فراهم شد

در گزارش رسمی ستاد نيروهای مسلح ايران درباره اين روز آمده است "يک سال زمان صرف شد تا دشمنی که چند روزه و به سادگی آب خوردن هزاران کيلومتر مربع از خاک ايران را به تصرف درآورده و برای تصرف نهايی بندر استراتژيک آبادان هم خيز برداشته بود، عقب نشينی کند و دست از اين بندر مهم بکشد."

در مقابل، دولت صدام حسين در عراق از ماجرای روز پنجم مهر سال ۱۳۶۰ به عنوان تاکتيکی برگزيده از سوی فرماندهی اين کشور، برای حفظ موقعيت جنگی خود ياد شد.

يازده ماه قبل از آن روز، در حالی که بسياری از سياستمردان ايرانی گفتگوی های سياسی با جهان و تصحيح مسير سياست خارجی ضد آمريکائی را به عنوان راه حلی برای پايان دادن به جنگ پيشنهاد می کردند، آيت الله خمينی در پيامی به پاسداران، قوای نظامی و فرماندهان قوای انتظامی هشدار داد که بايد محاصره آبادان به هر قيمت شکسته شود.

روزنامه کيهان اخيرا به انتقاد از ديپلماسی دولت در مذاکره بر سر فعاليت های هسته ای ايران پرداخت و اينطور استدلال کرد که از نظر عده ای از تصميم سازان، می توان در همه زمينه ها با تکرار روش های تهاجمی که موجب شکست محاصره آبادان شد از محاصره های ديگر به در آمد

در آن پيام آمده بود "فکر اين نباشد که ما اگر اينها هم آمدند، بيرونشان می کنيم. اگر اينها آمدند خسارات بر ما وارد می کنند. نگذارند اينها بيايند در آبادان وارد بشوند. از خرمشهر اينها را بيرون بکنيد. حال تهاجمی بگيريد."

در زمان صدور اين پيام، اولين رييس جمهور تاريخ ايران برگزيده شده و ابوالحسن بنی صدر به عنوان فرمانده کل قوا برگزيده شده بود اما زمانی که سرانجام محاصره آبادان شکست و مقدمه ای شد برای خروج نيروهای عراقی از خرمشهر، ايران درگير ترورهای داخلی بود.

همزمان با شکست محاصره آبادان، اولين رييس جمهور معزول و پنهان شده بود و مجاهدين خلق به عنوان همدستان وی، فاز نظامی و ترور را برگزيده و به سوی اتحاد با عراق پيش می رفتند که تحول بزرگی در سرنوشت اين گروه سياسی و چريکی به حساب می آمد.

هاشمی رفسنجانی که دو روز پيش از شکسته شدن محاصره آبادان به ديدار جبهه ها رفته بود، در خاطرات خود نوشته است که ترورهای همزمان در داخل کشور برای اين بود که نشاط پيروزی را از ملت بگيرند. او در جلسه مجلس شورای اسلامی، مجاهدين خلق را ستون پنجم دشمن توصيف کرد.

از جمله ترورهائی که همزمان با جشن پيروزی شکسته شدن محاصره آبادان رخ داد، ترور عبدالکريم هاشمی نژاد روحانی با نفوذ و ميانه رو بود و سقوط هواپيمای حامل سران نظامی جمهوری اسلامی که به کشته شدن رييس ستاد ارتش و وزير دفاع و معاون سپاه پاسداران و فرمانده نيروی هوائی انجاميد.

در گزارش رسمی نيروهای مسلح ايران ادعا شده که در عمليات منجر به شکستن محاصره آبادان دوهزار عراقی کشته، هزار و هشتصد نفر اسير شدند و ۱۶۰ تانک و نفربر، ۱۵۰ خودرو، سی بولدوزر و مقداری زيادی مهمات و سلاح های سبک و سنگين از عراق به غنيمت گرفته شد. در گزارش های نظامی عراق هيچ يک از اين آمار ذکر و تائيد نشده است.

تاريخ نويسان، حادثه روز پنجم مهر سال ۱۳۶۰ را از ديدگاهی ديگر با اهميت تر می دانند و آن اثری است که اين واقعه در اوج گيری قدرت و نفوذ سپاه پاسداران در اوضاع داخلی کشور به بار آورد که در بيست و سه سال گذشته از اين مجموعه يکی از پرهزينه ترين و پرتعدادترين نيروهای مسلح منطقه خاورميانه را آفريده است.

همزمان با شکست محاصره آبادان، اولين رييس جمهور معزول و پنهان شده بود و مجاهدين خلق به عنوان همدستان وی، فاز نظامی و ترور را برگزيده و به سوی اتحاد با عراق پيش می رفتند که تحول بزرگی در سرنوشت اين گروه سياسی و چريکی به حساب می آمد

سرمقاله نويس روزنامه کيهان در نوشته ای به مناسبت سالگرد شکسته شدن محاصره آبادان، ناکامی های دو دهه اخير جمهوری اسلامی در زمينه های مقابله با فرهنگ جهانی را ناشی از آن ديده که فرهنگ تهاجمی به وجود آورنده سپاه پاسداران، توسط مسئولان دولتی ناديده انگاشته شده است.

سپاه پاسداران که ارتش عقيدتی جمهوری اسلامی به حساب می آيد بر پايه پيروزی در مهار پيشروی ارتش عراق، در صحنه سياسی کشور به عنوان ارتش اول رخ نمود و در حوادث سياسی و اقتصادی و اجتماعی سال های بعد نفوذی گسترده يافت و با استفاده از بسيج مقاومت مردمی که در اختيار اين سپاه قرار گرفته نفوذ خود را به عنوان عاملی تعيين کننده در تصميم سازی های کشور نشان داد.

چهار سال پيش، در اوج مقاومت محافظه کاران و مخالفان اصلاحات سياسی، سعيد حجاريان، از تئوريسين های اصلی گروه های اصلاح طلب، خطر دخالت بيشتر سپاه پاسداران در صحنه سياسی و مديريت کشور را با استفاده از تعبير "خطر ظهور بناپارتيسم" يادآوری کرد.

هفته گذشته يک فرمانده عالی رتبه سپاه در روزنامه همشهری، از نشريات تابع محافظه کاران با اشاره به ناکارآمدی سياستمردان در مسائل اقتصادی، اجتماعی و سياسی، از سپاه به عنوان تنها نيروی مهيا برای مديريت کشور ياد کرد که اين سخن در محافل سياسی به عنوان عطش فرماندهان سپاه برای دخالت در امور سياسی تفسير شد.

استفاده از روحيه جنگندگی و تهاجم برای حل معضلات سياسی و اقتصادی ايران از جمله شعارهائی است که در بيست و سه سال گذشته بر بنياد تفکری که از پيروزی های اوليه در جبهه های جنگ با ارتش عراق و در عين حال مهار جنگ و بحران های داخلی به عنوان اصلی در معادله های داخلی ايران ظاهر شد، تکرار شده است تا جائی که در روزهای اخير و در جريان بحران هسته ای نيز توسل به آن توسط گروه های نيرومندی در اين کشور توصيه می شود.

روزنامه کيهان اخيرا به انتقاد از ديپلماسی دولت در مذاکره بر سر فعاليت های هسته ای ايران پرداخت و اينطور استدلال کرد که از نظر عده ای از تصميم سازان، می توان در همه زمينه ها با تکرار روش های تهاجمی که موجب شکست محاصره آبادان شد از محاصره های ديگر به در آمد.

در نقطه مقابل اين ديدگاه، بسيارند مديران سياسی که با اشاره به تحولات جهانی و منطقه ای، گفتگو با جهان، آشتی با خانواده جهانی و همصدا شدن با جهان بدون خشونت را تنها راه برای حکومتی می دانند که می تواند با محاسبات خطا، پيروزی های گذشته خود را به ناکامی بدل کند.