16:17 گرينويچ - شنبه 19 ژوئن 2004
صادق صبا
تحليلگر امور ايران در بی بی سی
حسن روحانی، دبير شورای امنيت ملی ايران، تهديد کرده است که اگر اروپا به تعهدات خود درباره همکاری با ايران برای استفاده صلح آميز از انرژی اتمی عمل نکند، ممکن است غنی سازی اورانيوم دوباره از سرگرفته شود.
آقای روحانی که مسئوليت مذاکره با کشورهای آلمان، فرانسه و بريتانيا درباره برنامه های هسته ای کشور را در ماههای اخير بر عهده داشته در يک کنفرانس خبری در تهران درعين حال در مجموع از قطعنامه جديد آژانس بين المللی انرژی اتمی در مورد ايران استقبال کرد.
از اين اظهارات چنين بر می آيد که حکومت ايران در سياست خود بين ادامه همکاری با آژانس بين المللی انرژی اتمی و تعهد جداگانه اش به سه کشور اروپايی در خصوص تعليق غنی سازی اورانيوم تفاوت قائل شده است.
واکنش آقای روحانی به قطعنامه اخيرآژانس بين المللی انرژی اتمی همچنين نشان می دهد که مقامات ايران تصميم گرفته اند که بر نکات مثبت اين سند بيشتر تکيه کنند و نکات منفی آن را حداقل در ظاهر ناديده بگيرند.
آقای روحانی از يک سو گفت که اين قطعنامه اهميت چندانی ندارد و الزامی برای کشور ايجاد نمی کند.
او افزود که بخش های تا حدی منفی اين قطعنامه ناشی از اشتباهاتی است که اين آژانس مرتکب شده و خود نيز به آن اذعان کرده است.
دبيرشورای عالی امنيت ملی تاکيد کرد که آمريکا نتوانسته که به خواسته خود دست يابد و در اين قطعنامه يک ضرب الاجل برای جمهوری اسلامی تعيين کند.
او در ادامه گفت که مسائل باقی مانده بين ايران و آژانس اندک است و در مرحله حل و فصل نهايی است.
آقای روحانی تاکيد کرد که ايران به پيمان منع گسترش سلاحهای هسته ای (ان پی تی)، احترام می گذارد و به پروتکل الحاقی، که به بازرسان سازمان ملل اجازه می دهد که به طور سرزده از کليه تاسيسات ايران بازديد کنند، همچنان پای بند است.
ولی آقای روحانی از سوی ديگر ضمن تاکيد به ادامه همکاری با آژانس بين المللی سياست متفاوت تری در مقابل اروپا در پيش گرفت.
او گفت که اروپايی ها در ماه اکتبر تعهد کرده بودند که پرونده ايران در ماه ژوئن بسته شود و ايران نيز متقابلا پذيرفت که برای اعتماد سازی غنی سازی اورانيوم را تعليق کند.
آقای روحانی افزود از آنجا که اروپايی ها به تعهد خود عمل نکردند، ايران نيز در روزهای آينده ممکن است که تصميمات جديدی در خصوص غنی سازی اتخاذ کند. او گفت تعليق غنی سازی يک تعهد حقوقی برای جمهوری اسلامی نبوده و ايران آن را داوطلبانه و به عنوان يک تعهد سياسی با طرف اروپايی انجام داده است.
اين تهديد آقای روحانی د رمورد احتمال از سرگيری غنی سازی اورانيوم ممکن است در جامعه جهانی درباره هدف نهايی فعاليت های هسته ای جمهوری اسلامی نگرانی ايجاد کند.
آقای روحانی متذکر شد که تعليق برای اعتماد سازی بوده و با توجه به امضای پروتکل از سوی دولت و بازديدهای مکرر آژانس از ايران فضای اعتماد به وجود آمده است و بنابر اين غنی سازی اورانيوم ممکن است از سرگرفته شود.
ولی برخلاف اظهارات آقای روحانی به نظر نمی رسد که چنين فضای اعتماد در جامعه جهانی در مورد برنامه ای هسته ای ايران به وجود آمده باشد.
البته ايران از همان ابتدا اعلام کرده بود که تعليق غنی سازی اورانيوم صرفا برای مدت محدودی است و هر وقت لازم بداند آن را لغو خواهد کرد.
به نظر می رسد که اين سياست دوگانه قول به ادامه همکاری با آژانس و تهديد به از سرگيری غنی سازی اورانيوم منعکس کننده دو ديدگاه مختلف در بين رهبری ايران درباره سياست هسته ای کشور است و آقای روحانی می خواهد در اظهارات خود همه را راضی نگهدارد.
او هم می خواهد به جامعه جهانی اطمينان بدهد که بازرسان سازمان ملل همچنان می توانند فعاليت های هسته ای کشور را زير نظر داشته باشند و هم می خواهد به عناصر تندرو رد حاکميت ايران
نشان بدهد که حکومت ايران در مقابل فشار های خارجی زانو نمی زند.
تندروها در حکومت ايران از مجلس جديد که تحت کنترل محافظه کاران است می خواهند که در عمل نشان دهند که اصولگرا هستند و پروتکل الحاقی را تصويب نکنند.
بعضی از نمايندگان مجلس حتی خواسته اند که ايران از پيمان منع گسترش سلاحهای هسته ای خارج شود و همکاری های خود را با آژانس بين المللی انرژی اتمی قطع کند.
آقای روحانی با سياست دوگانه ای که در پيش گرفته در انتها ممکن است نه دل تندروهای داخلی را به دست آورد و نه در جامعه جهانی در مورد هدف های واقعی برنامه های هسته ای کشوراعتماد ايجاد کند.