جمشيد برزگر

مجمع روحانيون مبارز، پيش از اين در زمستان سال گذشته و در اولين کنگره سراسری خود نيز تاکيد کرده بود که اين تشکل به سمت گسترش حوزه تشکيلاتی، جذب نيرو و سازماندهی حزبی خواهد رفت

هرچند وی درباره شرايط افراد غيرروحانی که می توانند عضو مجمع روحانيون مبارز شوند توضيحی نداده، اما تحقق چنين امری می تواند يکی از مهم ترين تحولات در يکی از دو تشکل اصلی روحانی حاضر در قدرت در جمهوری اسلامی از زمان تاسيس آن تا کنون باشد.

مجمع روحانيون مبارز، پيش از اين در زمستان سال گذشته و در اولين کنگره سراسری خود نيز تاکيد کرده بود که اين تشکل به سمت گسترش حوزه تشکيلاتی، جذب نيرو و سازماندهی حزبی خواهد رفت.

مجمع روحانيون مبارز، در دهه شصت و به دنبال بالا گرفتن اختلاف نظر بين دو گروه از روحانيونی که در قالب جامعه روحانيت مبارز تهران، اصلی ترين تشکل روحانی جمهوری اسلامی در حضور پديد آمد.

انشعاب روحانيون چپ گرايی که به ويژه به طيف های غير روحانی در جمهوری اسلامی نظير دانشجويان پيرو خط امام نزديک بودند، با اجازه و حمايت آيت الله خمينی، بنيانگذار جمهوری اسلامی تحقق يافت.

با اين همه، اعضای مجمع روحانيون مبارز، پس از درگذشت آيت الله خمينی و شکل گيری مجلس چهارم، مانند نيروهای چپگرای اسلامی، تا حدود زيادی از عرصه قدرت کنار رانده شدند و تا مدت ها، تنها انتشار روزنامه توقيف شده "سلام" نشانه حضور و تداوم حيات آنان بود.

اين تشکل روحانی، با انتخابات دوم خرداد سال 1376، بار ديگر به طور جدی در عرصه قدرت ظاهر شد و دو عضو شورای مرکزی آن طی دو سال در جايگاه رياست جمهوری و رياست مجلس قرار گرفتند.

تلاش برای عضوگيری از افراد غير روحانی، هر چند می تواند بر شمار محدود اعضای فعلی مجمع روحانيون مبارز بيفزايد و موجب گسترش و تحرک بيشتر اين تشکل شود، اما همچنين می تواند اين مجمع را در برابر سوالات و موقعيت های تازه ای قرار دهد که تاثيراتی اساسی بر عملکرد و هويت آن برجای خواهند گذاشت

مجمع روحانيون مبارز، به رغم قرار داشتن در جبهه دوم خرداد و هواداری از اصلاحات، همواره در طيف ميانه اين جبهه قرار داشته و در عين حال، پيوندهای نزديک خود با هسته مرکزی قدرت در جمهوری اسلامی را حفظ کرده است.

اين تشکل، در عين حال همواره از داشتن عملکردی حزبی پرهيز کرده و در مجموع بيشتر کوشيده با اتکا به هويت اعضای روحانی خود، در جايگاهی فرا جناحی بايستد و بر فراز ديگر احزاب و گروه ها عمل کند.

تلاش برای عضوگيری از افراد غير روحانی، هر چند می تواند بر شمار محدود اعضای فعلی مجمع روحانيون مبارز بيفزايد و موجب گسترش و تحرک بيشتر اين تشکل شود، اما همچنين می تواند اين مجمع را در برابر سوالات و موقعيت های تازه ای قرار دهد که تاثيراتی اساسی بر عملکرد و هويت آن برجای خواهند گذاشت.

جبهه مقابل، يعنی جامعه روحانيت مبارز، همواره ارتباطی نزديک با تشکل ها و افراد غير روحانی همفکر خود، که از آنان به عنوان گروه های همسو ياد می شود، داشته است و هرگز از پذيرش اعضای غير روحانی سخن به ميان نياورده است.

با اين همه، اظهارات رسول منتجب نيا، مبنی بر حرکت به سوی عملکرد حزبی و پذيرش اعضای غير روحانی، می تواند نشانه ديگری از کاهش ظرفيت تشکل ها و ساختارهای صرفا روحانی برای اداره جمهوری اسلامی پس از 25 سال باشد.

بحث بر سر رياست مجلس هفتم و احتمال انتخاب يک فرد غير روحانی در اين سمت، نشانه ديگری از همين وضعيت بوده که در ماه های اخير و اين بار در بين محافظه کاران ظاهر شده است.