جمهوری اسلامی و اميدهای دور و نزديک دو جناح

خرسندی آشکار محافظه کاران از ميزان شرکت مردم در راهپيمايی 22 بهمن، آنان را در عين حال اميدوار ساخته که با خوشبينی بيشتری نسبت به ميزان مشارکت مردم در انتخابات مجلس هفتم بنگرند که قرار است در اول اسفند ماه امسال (20 فوريه) برگزار شود.

آيت الله احمد جنتی، دبير شورای نگهبان و از محافظه کاران تندرويی که نقشی عمده در رد صلاحيت داوطلبان اصلاح طلبان درون حاکميت داشته است، روز چهارشنبه22 بهمن (11 فوريه) در همين زمينه ابراز اطمينان کرد که در انتخابات مجلس هفتم آراء بسياری به صندوق ها ريخته خواهد شد.

آقای جنتی قول داد همچنانکه به گفته وی مردم به طور گسترده در راهپيمايی 22 بهمن حضور يافتند، در انتخابات نيز شرکت کنند.

وی بدون آنکه از اصلاح طلبان نام ببرد، اظهار داشت نتيجه انتخابات نشان خواهد داد افرادی که می گويند مردم پای صندوق های رای نمی آيند، دروغگو هستند.

اصلاح طلبان درون حاکميت که به طور گسترده ای از شرکت در رقابت های انتخاباتی محروم شده اند، پيش بينی کرده اند که از انتخابات مجلس هفتم استقبال چندانی صورت نخواهد گرفت.

در عين حال، آنان با استناد به تجربه دومين دوره انتخابات شوراهای شهر و روستا تاکيد کرده بودند که حتی در صورت تاييد صلاحيـت همه نامزدهای مورد نظر جناح اصلاح طلب، در صورت عدم مشارکت گسترده مردم در انتخابات، محافظه کاران با تکيه بر آراء هواداران سنتی خود، نتيجه انتخابات را به سود خويش رقم خواهند زد.

اما اکنون، به دنبال آنکه اعتراضات اصلاح طلبان و اقداماتی نظير تحصن و استعفای نمايندگان رد صلاحيت شده، عملا به جايی نرسيده و بنا به دستور آيت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، قرار است انتخابات در زمان مقرر و بدون حضور چهره های شاخص اصلاح طلب برگزار شود، محافظه کاران بر خلاف رويه خود در چند سال گذشته بر حضور گسترده مردم در انتخابات تاکيد می کنند.

جناح محافظه کار به طور کلی، در تمامی سال های اخير کوشيده است که حضور مردم در هر انتخابات و يا مراسمی نظير راهپيمايی 22 بهمن را به حمايت گسترده و مشروعيت مردمی حکومت جمهوری اسلامی تعبير کند.

حال آنکه اصلاح طلبان، بسته به شرايط، حضور و يا عدم حضور مردم را تفسير کرده اند. از ديد آنان، حضور گسترده مردم در فاصله سال های 1376 تا 1380 در انتخابات رياست جمهوری، مجلس و شوراها، نشانه بارزی از وجود تمايل به اعمال تغييرات در رويکردهای جمهوری اسلامی از طريق انتخاب اصلاح طلبان بوده است.

آنان همچنين تاکيد کرده اند که مقاومت محافظه کاران در برابر جريان اصلاح طلبی و ناکامی اصلاح طلبان در تحقق وعده های خود، باعث سرخوردگی و نا اميدی مردم شده است و همين امر، به کاهش مشارکت مردم در انتخابات خواهد انجاميد. آنها به عنوان نمونه از انتخابات سال گذشته شوراها ياد می کنند که نرخ مشارکت مردم در آن، به ويژه در شهرهای بزرگ بسيار پايين بود.

محمد خاتمی، رييس جمهوری در همين زمينه، روز چهارشنبه در سخنان خود به مناسبت سالگرد پيروزی انقلاب 1357 با تاکيد بر نادرستی دو شيوه ای که در پی حذف دين و يا مردم سالاری هستند، گفت تنها راه صحيح برای حفظ آنچه وی آن را اسلام و انقلاب، آبادانی و آزادی ملت و اعتبار ميهن در جهان خواند، اصلاحات است.

به گفته وی، در وجدان اکثريت ملت و غالب نخبگان مردم اين راه وجود دارد؛ هرچند کشاکش ها، فشارها و عمليات روانی دشمنان در خارج و داخل، در وضع هواداران اصلاحات آشفتگی ايجاد کند.

اما به نظر نمی رسد که محافظه کاران چنين تحليلی از شرايط را پذيرفته باشند و اکنون اميدوارند با بسيج همه نيروهای خود، جمعيت بيشتری را در مقايسه با انتخابات شوراها به پای صندوق های رای بکشانند.

به نظر می رسد هرچند تحقق چنين امری در شهرهای بزرگ بعيد خواهد بود، اما با توجه به شرايط خاص انتخاباتی در شهرهای کوچک و روستاها، دستيابی به نرخ مشارکت بالاتر، چندان دور از دسترس نيست.

امری که اگرچه ممکن است در کوتاه مدت بر شادمانی های محافظه کاران بيفزايد و به عنوان نشانه ای از تثبيت موقعيت آنان تلقی شود، اما در عين حال، به معنای افزايش مقبوليت اجتماعی و تغيير پايگاه اجتماعی آنان در بلند مدت نخواهد بود.