جمشيد برزگر

آيا مواجهه با واقعيت، به اختلاف نظر در ميان محافظه کاران دامن خواهد زد؟

روزنامه جمهوری اسلامی، که ديدگاه های طيف تندرو و موسوم به ارزشگرا در جناح محافظه کار را بازتاب می دهد، در شماره روز شنبه 28 فوريه(9 اسفند) خود، از اظهارات آقای حداد عادل درباره آنچه که عدم رعايت حجاب اسلامی از سوی شيرين عبادی، برنده جايزه صلح نوبل سال 2003 در خارج از کشور خوانده شده، انتقاد کرد.

آقای حداد عادل، پيش از اين گفته بود:"عدم رعايت حجاب در خارج از كشور جرم نيست، در غيراين صورت، خانم عبادی بايستی تحت تعقيب قرار می گرفت."

به نوشته روزنامه "جمهوری اسلامی"، گذشته از آنکه اين اظهارات اعتراض افکار عمومی را برانگيخته، آقای حداد عادل بايد توجه داشته باشد که سخن بر سر جرم بودن يا نبودن از نظر دولت های خارجی نيست، بلكه سخن از حرمت بی حجابی از نظر اسلام است كه وی سعی كرده در اين باره چيزی نگويد.

خروج از وضعيت انتقادی و پيدا کردن مسئوليت آشکار در برنامه ريزی ها و تصميم گيری ها، شرايط و الزامات ويژه خود را به محافظه کاران تحميل خواهد کرد و آنان را به طور مستقيم رو در روی مسايل عمده و متعددی قرار خواهد داد که خود وعده حل آنها را داده اند.

انتقاد مطرح شده از سوی روزنامه جمهوری اسلامی نسبت به غلامعلی حداد عادل، که از وی به عنوان اصلی ترين نامزد رياست مجلس هفتم نام برده می شود، می تواند نشانه ای از وجود زمينه ها برای آغاز نوعی واگرايی و اختلاف نظر در جناح محافظه کار باشد.

در سال های اخير، محافظه کاران در نقش منتقد دولت، برنامه های خود را به طور کلی بر اساس مواجهه با اصلاح طلبان درون حاکميت تدوين کرده بودند و عمدتا بر اشتراک نظرهای خود، به ويژه در زمينه موضوعات مورد انتقادی نظير توسعه سياسی و مباحثی نظير آن تاکيد می کردند.

در اين ميان، تحولات و شرايط حاکم بر جامعه، محافظه کاران را به سمت آن سوق داده که برای جلب اعتماد دوباره مردم، به چهره های جديدی روی بياورند که مهم ترين ويژگی آنها، داشتن همزمان خصلتی است که در جمهوری اسلامی از آن به عنوان"تخصص و تعهد" ياد می شود.

چنين رويکردی به ويژه در فهرست ارايه شده از سوی ائتلاف آباد گران ايران اسلامی و نيز اظهارات چهره های شاخص جناح محافظه کار قابل مشاهده است.

کسانی که به رغم جنجال های پيش آمده بر سر چگونگی برگزاری انتخابات مجلس هفتم توانسته اند به مجلس راه يابند، در نخستين اظهار نظرهای خود، کوشيده اند تصوير ديگری از خود ارايه و بر اين نکته تاکيد کنند که نه تنها در پی حل مشکلات اقتصادی جامعه هستند، بلکه برنامه ای برای افزايش سختگيری های اجتماعی و سياسی ندارند.

مشکل درونی محافظه کاران، به ويژه ناشی از آن است که بسياری از اين مسايل، نه تنها با مباحث ايدئولوژيک و ارزشی، بلکه به منافع اقتصادی طيف های سنت گرای حاکم در جمهوری اسلامی پيوند خورده و اين طيف در تمام سال های اخير، ديدگاه های مشخص و تندروانه ای را در اين زمينه ترويج کرده است.

از سوی ديگر، محافظه کاران اکنون با پيروزی در انتخابات مجلس هفتم، از موقعيت قبلی خود به عنوان جناح منتقد دولت خارج می شوند و با به دست گرفتن مجلس به عنوان يک نهاد انتخابی، عملا دو قوه قضاييه و مقننه را در اختيار دارند.

اين جناح همچنين می کوشد که ظرف يک سال آينده چهره ای از خود را به نمايش بگذارد که موجب افزايش اعتماد مردم به آنان شود و زمينه را برای در دست گرفتن قوه مجريه نيز فراهم کند.

خروج از وضعيت انتقادی و پيدا کردن مسئوليت آشکار در برنامه ريزی ها و تصميم گيری ها، شرايط و الزامات ويژه خود را به محافظه کاران تحميل خواهد کرد و آنان را به طور مستقيم رو در روی مسايل عمده و متعددی قرار خواهد داد که خود وعده حل آنها را داده اند.

عمده ترين اين مسايل، در حوزه داخلی شامل اموری نظير توسعه و رشد اقتصادی و سياسی، آزادی احزاب و مطبوعات، حقوق بشر، حقوق شهروندان و آزادی های فردی و اجتماعی می شود.

در حوزه سياست خارجی نيز مسايلی از قبيل رابطه با آمريکا و اتحاديه اروپا، برنامه های هسته ای جمهوری اسلامی و اتهاماتی که در زمينه حمايت از تروريسم متوجه جمهوری اسلامی است، از مهم ترين دغدغه های جناح محافظه کار خواهد بود.

اما مشکل درونی محافظه کاران، به ويژه ناشی از آن است که بسياری از اين مسايل، نه تنها با مباحث ايدئولوژيک و ارزشی، بلکه به منافع اقتصادی طيف های سنت گرای حاکم در جمهوری اسلامی پيوند خورده و اين طيف در تمام سال های اخير، ديدگاه های مشخص و تندروانه ای را در اين زمينه ترويج کرده است.

چنين وضعيتی، محافظه کاران را در تناقضی عمده برای انتخاب رويکردهای عملگرايانه و نيز پايبندی به شعارهای هويت ساز و مشروعيت بخش خود قرار می دهد.

امری که اظهارات ملايم و چاره جوی آقای حداد عادل درباره عدم رعايت حجاب اسلامی از سوی فردی که شخصيتی بين المللی يافته و اعتراض سنت گرايان به اتخاذ چنين روشی، می تواند نمونه ای ابتدايی و ساده اما قابل گسترش از آن تلقی شود.