محمد خاتمی، رييس جمهوری اسلامی ايران، با مثبت تلقی کردن دستگيری صدام حسين، رييس جمهوری پيشين عراق، بر لزوم محاکمه علنی و عادلانه وی تاکيد کرد.
وی روز چهارشنبه، 26 آذر( 17 دسامبر) در عين حال گفت ترديد دارد که يک محاکمه کاملا آزاد و عادلانه صورت بگيرد، زيرا در اين دادگاه، صدام مطالبی را خواهد گفت که خوشايند بسيارى از کسانی که امروز مقابل صدام هستند نيست.
آقای خاتمی که در جمع خبرنگاران سخن می گفت، همچنين افزود درباره حكم اعدام صدام حسين رييس جمهوری پيشين عراق اظهارنظر نمی كند، اما اميدوار است که وی عادلانه محاکمه شود و حکمی عادلانه نيز برای او صادر گردد.
آقای خاتمی با بيان اينکه از اعدام خوشش نمی آيد در عين حال تاکيد کرد که اگر در يک جا بايد حكم اعدام صادر شود، عادلانه ترين آن در مورد صدام است.
با اين همه وی تصريح کرد که هيچ وقت آرزو نمی كند در مورد يك انسان ولو مجرم، اگر راه گريزی داشته باشد، باز هم بر نابودی اصرار شود.
سخنان آقای خاتمی، مبنی بر عدم آرزوی اعدام صدام حسين، به رغم اقدامات و عملکرد او بويژه در جريان جنگ هشت ساله ايران و عراق، در حالی عنوان شده که هنوز ابهامات فراوانی در مورد نحوه برگزاری دادگاه صدام و حکم احتمالی اين دادگاه وجود دارد.
پيش از اين نيز، برخی سازمان ها و نهادهای بين المللی مدافع حقوق بشر که با اعدام به طور کلی مخالفند، اعلام کرده بودند که مخالف اعدام صدام حسين هستند.
با اين همه، به نظر می رسد مردم ايران که خاطراتی تلخ از صدام حسين دارند و از دستگيری او شادمانند، از مسئولان جمهوری اسلامی انتظار داشته باشند که همه تلاش خود را به کار گيرند که صدام حسين به اشد مجازات محکوم شود.
آقای خاتمی در شرايطی سخن از آن گفته است که حتی برای صدام هم آرزوی صدور حکم اعدام را نمی کند که جرج بوش، رييس جمهوری آمريکا در گفتگويی با شبکه تلويزيونی ای بی سی، تاکيد کرد که خواستار مرگ صدام حسين است و وی را مستحق شديدترين حد مجازات می داند.
اين موضع گيری برای مردم ايران که در جريان جنگ هشت ساله ايران و عراق ضرباتی جبران ناپذير را از سوی صدام حسين دريافت کرده اند، می تواند آرام بخش تر از سخنان آقای خاتمی باشد که به رغم آنکه صدام را مستحق اعدام دانست، اما بر اين نکته تاکيد کرد که درباره حکم اعدام وی، اظهار نظر نمی کند.
چنين اظهار نظری از سوی محمد خاتمی در حالی عنوان شده که ايران يکی از بالاترين آمارهای اعدام را در سطح جهان دارد.
تاکيد رييس جمهوری اسلامی بر اين امر که از اعدام خوشش نمی آيد، ظاهرا هيچ تاثيری بر رويه های قضايی کنونی در ايران نداشته است.
در قوانين قضايی جمهوری اسلامی ايران که به گفته مقامات مسئول مبتنی بر قوانين شرعی است، اعدام امری پذيرفته شده است که در موارد متعددی حتی در ملاء عام صورت می گيرد.
در حقيقت، صدور حکم اعدام يکی از مجازات های رايج در ايران است که در قبال جرايم گوناگونی از مبارزه با حکومت گرفته تا قاچاق مواد مخدر به کار برده می شود و يا به عنوان قصاص، در مورد کسانی که مرتکب قتل شده اند، اعمال می شود.
سال گذشته، دستگاه قضايی ايران هاشم آغاجری، استاد دانشگاه را به دليل يک سخنرانی به اعدام محکوم کرد، هرچند به دليل بالا گرفتن مخالفت ها، اين حکم نقض شد.
بر همين اساس، ممکن است اين سوال در افکار عمومی ايرانيان پر رنگ شود که چرا در شرايطی که در 25 سال گذشته، احکام اعدام فراوانی صادر و به مرحله اجرا گذاشته شده، رييس جمهوری اسلامی، خواستار اعدام فردی نشده که سال های متمادی دشمن اصلی ايران بوده است.