از انقلاب رنگین تا کودتای نرم

از بعد از شروع اعتراضات به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری در ایران و گسترش دامنه این اعتراضات، شنیدن اصطلاحاتی همانند انقلاب رنگین و انقلاب مخملی، و این اواخر بکارگیری لفظ کودتای نرم و یا براندازی نرم از سوی جراید وابسطه به جناح راست و به نقل از مقامات مختلف بسیار متداول شده و بسیاری از مقامات ضمن هشدار نسبت به بروز این گونه حرکت ها گفته اند که هر اقدامی در جهت بروز انقلاب مخملی در ایران در نطفه خفه خواهد شد .

حتی کار به آنجا رسیده که مسعود جزایری، معاون ستاد کل نیروهای مسلح در سخنانی گفته است که دستگاه ویژه ای برای مقابله با آنچه که از آن کودتای نرم نام برده، ایجاد می شود.

آقای جزایری طی سخنانی در جمع تعدادی از مسئولان فرهنگی و عملیات روانی نیروهای مسلح گفته است "یکی از تفاوت های کودتای نرم نسبت به کودتای سخت آن است که معمولا کودتاهای نظامی وشبه نظامی در یک زمان خاص و محدود و با استفاده از نیروهای مسلح اهداف خود را عملی می کنند اما کودتاگران و یا به اصطلاح غلط " انقلاب های رنگین " معمولا با حوصله و در مدتی زمانی طولانی به دنبال خواسته هایشان هستند."

"انقلاب مخملی" که از زمان پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران بسیار شنیده می شود به چه معناست؟

اصطلاح انقلاب های رنگین یا مخملی پس ازفروپاشی شوروی سابق و در منطقه اروپای شرقی رواج یافت. یعنی درکشورهایی که سیطره کمونیسم همچنان وجود داشت و نمونه مشخص آن در کشورهای اوکراین و گرجستان به وقوع پیوست.

به گفته سراج الدین میردامادی، تحلیل گر مسائل ایران، مهم ترین ویژگی این انقلاب ها صلح آمیز بودن آن است به این دلیل که معترضان در این گونه انقلاب ها سعی می کنند که از خشونت پرهیز کنندو این انقلاب ها در قالب تظاهرات و تحصن هایی صلح آمیز صورت می گیرد و باعث سقوط نظام های دیکتاتوری و برقراری دمکراسی می شود.

احمد سلامتیان تحلیلگر مسائل ایران هم معتقد است انقلاب های رنگین معمولا در کشورهایی که از نظر ساختار سیاسی، نظامی و پلیسی بسیار قوی و ضربه ناپذیر هستند اتفاق افتاده و فروپاشی این کشورها غالبا از درون صورت می گیرد و این تغییر نظام ها غالبا در ابتدا بدون خونریزی و کشتار اتفاق می افتد.

در حالی که برخی از تحلیل گران معتقدند که ساختار کلی و سیاسی ایران امکان وقوع چنین انقلاب هایی را غیر ممکن می کند، گروهی دیگر بر این باورند چنانچه دولتمردان به جای اتخاذ راه حل های سیاسی برای بحران ها و اعتراضات مردمی دست به تندروی های نظامی بزنند، امکان بروز چنین انقلاب هایی در ایران هم دور از انتظار نیست.

صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران در روزنامه اعتماد این هفته در مقاله ای نوشت اصرار بر وارد کردن اتهام انقلاب مخملی از سوی حکومت به مخالفان در واقع تاییدی به وجود نارضایتی عمومی در کشور است. به اعتقاد آقای زیبا کلام در تمامی جوامعی که انقلاب مخملی یا رنگی در آنها اتفاق افتاده، نارضایتی قابل توجه مردم از حکومت در آن جامعه وجود داشته و وجود نگرانی برای وقوع انقلاب مخملی به معنای این است که دولتمردان می دانند که مردم از آنها ناراضی هستند.

با تمام اینها، اکنون کارشناسان در جستجوی پاسخی برای این پرسش هستند که آیا واژه سازی هایی نظیر انقلاب مخملی، براندازی نرم، کودتای نرم، انقلاب رنگین و امثال آن که طی هفته های پس از انتخابات سکه پر رونق بازار رسانه هایی چون فارس و کیهان و حتی رهبران طراز اول کشور بوده، آیا تلاشی است که نتیجه نهایی آن به دادگاه کشاندن میر حسین موسوی، مهدی کروبی و دیگران است؟

به عقیده برخی ناظران، علائمی مشاهده می شود که بخشی از جناح حاکم که در برخوردهای پس از انتخابات در خط مقدم فکری و عملیاتی برخوردها قرار داشته، اکنون با فروکش کردن نسبی اعتراضات زمان را برای به اجرا گذاشتن مرحله نهایی و دادگاهی کردن نامزدهای معترض مناسب می بیند. تنها زمان است که صحت این برداشت یا غلط بودن آن را ثابت خواهد کرد.