دیدگاه ها: مرحله بعدی در تحولات ایران چه خواهد بود؟

در پی درگیری های مرگبار ابتدای هفته جاری در ایران و زد و خورد روز دوشنبه میان پلیس و تظاهرکنندگان، درحال حاضر یک آرامش لغزنده برقرار است. چهار کارشناس تحولات احتمالی آینده را بررسی می کنند.

کسری ناجی، خبرنگار ویژه تلویزیون فارسی بی بی سی

اینکه پس از این چه اتفاقی می افتد را کسی نمی داند. واقعیت این است که هر دو طرف در حال سبک و سنگین کردن گزینه های خود هستند. در طرفی که دولت هست، نشانه هایی به چشم می خورد از اینکه رهبران ایران در مورد گام بعدی یا چگونگی خرد کردن این جنبش اختلاف نظر دارند. برخی سرسخت تر از دیگران هستند. برخی می خواهند به مخالفان امتیازهایی دهند به این امید که برای فرونشاندن عصبانیت ها کافی باشد.

اما نطق تند آیت الله خامنه ای رهبر ایران در روز جمعه که در آن بار دیگر بر نتیجه انتخابات مهر تایید زد، عقب نشینی حکومت را حتی به مقدار خفیف دشوار می کند.

در طرف دیگر که مخالفان هستند، تشخیص این موضوع که تندروها از همه ابزارهایی که در دسترس دارند، از جمله خشونت، استفاده خواهند کرد باعث مکث و تامل شده است. این بحث در جریان است که آیا یک اعتصاب سراسری می تواند جزو گزینه ها باشد یا نه.

حدس من این است که خشونت های پراکنده خیابانی در شهرهای بزرگ و دانشگاه ها ادامه خواهد یافت و مردم همچنان هر شب برای "الله اکبر" گفتن به پشت بام ها خواهند رفت.

همچنین در روزهای سوم، هفتم و چهلم پس از مرگ تظاهرکنندگان فرصتی برای تظاهرات های بیشتر پیدا خواهد شد.

بارونس هاله افشار، استاد علوم سیاسی و زنان در دانشگاه یورک

آیا اعتراضات ادامه خواهد یافت؟ اگر ادامه یابد، مقام ها چگونه واکنش نشان خواهند داد؟ پیش بینی آن غیرممکن است، که یک دلیل آن ناپایدار بودن اوضاع است.

با این حال، آنچه مسلم است اینکه گسست های عمیق در جامعه ایران بالاخره سر باز کرده است و رهبری ایران نشان داده که با واقعیت تماس ندارد و قادر نیست اعتماد و حمایت عمومی را جلب کند.

باورم نمی شود که حملات و خونریزی که اتفاق افتاد به راحتی فراموش شود یا بتوان آن را به هر شکل به دخالت خارجی نسبت داد.

رژیم ایران با توسل به زور به شکلی بی رحمانه، هر مشروعیتی را که برایش باقی مانده بود از دست داده است.

بنابراین بدون برگزاری مجدد انتخابات تنها می تواند با سرکوب شدید بقایش را تامین کند، که من فکر نمی کنم برای ایرانی ها قابل پذیرش باشد.

حتی دوست ندارم تصور کنم که این وضع در عمل به کجا منجر خواهد شد.

کریم سجادپور، عضو موسسه کارنگی برای صلح بین المللی

آیت الله علی خامنه ای با شدت از انتخاب مجدد محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران در انتخابات حمایت می کرد و ادعاهای تقلب را نفی و محکوم کرده است.

علیرغم خشم عمومی بعید است که خامنه ای در کوتاه مدت امتیازی بدهد، چرا که معتقد است سازش نشانه ضعف است و ناآرامی های گسترده تر را تشویق خواهد کرد.

با این حال استفاده بدون تبعیض رژیم از خشونت - ویدئوهای دلخراش چگونگی هدف گرفته شدن زنان، افراد مسن و حتی کودکان را به تصویر می کشد - اعتماد مردم به دولت را بیش از پیش زایل کرده است.

با توجه به قابلیت حکومت برای محدود کردم حرکات مردم در پایتخت و جلوگیری از تجمع انبوه در یک نقطه، ممکن است از ابعاد تظاهرات کاسته شود.

از حالا نشانه هایی به چشم می خورد که مخالفان درحال ورود به فاز تازه ای هستند.

آنها به جای راهپیمای های انبوه اکنون درحال تمرکز بر نافرمانی مدنی از جمله اعتصاب در میان بازاری ها، کارگران، و شریان های اصلی اقتصاد ایران (مانند صنعت نفت و بنزین) هستند.

بنابراین هرچند ممکن است تجمعات به بزرگی قبل نباشد، مسلما راه درازی تا حل شدن این مناقشه باقی مانده است.

الهه محتشم، محقق مرکز سیاست خارجی در لندن

پیش بینی اینکه چه اتفاقی خواهد افتاد دشوار است.

نه دولت و نه مخالفان لزوما در موقعیت پیروزی قرار ندارند و به نظر می رسد در میان اعضای مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان درباره بهترین راه پیش رو اختلاف نظر وجود داشته باشد.

محمود احمدی نژاد مجبور خواهد بود خواسته های کل مردم ایران را مد نظر قرار دهد و اگر اصلاحات فوری و ملموس شروع نشود، دشوار بتوان تصور کرد که دولت چگونه می تواند جلوی تظاهرات بیشتر در آینده را بگیرد، حتی اگر موفق به مهار اعتراضات فعلی شود.

تظاهرات های هفته پیش در مرکز تهران، عمدتا در منطقه اطراف دانشگاه تهران و میدان آزادی انجام شد. همچنین تجمعاتی در شمار دیگری از شهرها مانند شیراز، اصفهان، تبریز و یزد برگزار شد اما بسیاری دیگر از شهرهای عمده مانند مشهد نسبتا آرام بوده است.

با این حال مشکل بتوان تصور کرد که تظاهرکنندگان بتوانند اعتراضات خود را برای زمانی نامحدود ادامه دهند، مگر آنکه موفق شوند آنها را به سایر بخش های تهران و سایر شهرهای کشور گسترش دهند یا اعتصابات عمومی مثلا توسط کارمندان بخش نفت و بازاری ها ترتیب داده شود.