16:53 گرينويچ - سه شنبه 03 فوريه 2009 - 15 بهمن 1387

شاپور بختیار

شاه پس از آنكه كریم سنجابی خواست او را برای پذیرفتن نخست وزیری قبول نكرد، شاپور بختیار را به نخست وزیری برگزید. او در 16 دی‌ماه 1357 رسما به این سمت منصوب شد.


شاپور بختیار در سال 1294 در خانواده‌ای از اشراف ایل بختیاری به دنیا آمد كه در سیاست ایران سابقه داشتند.

پدربزرگش صمصام السلطنه دوبار در دوران قاجار و پس از مشروطه به نخست وزیری رسیده بود و عموی مادرش سردار اسعد بختیاری از فاتحان تهران پس از استبداد صغیر بود.

شاپور بختیار تحصیلات ابتدایی را در شهركرد و تحصیلات متوسطه را در اصفهان و بیروت گذراند.

او كه موفق شده بود اجازه ورود به دانشگاه در فرانسه را بیابد، در بدو عزیمت از لبنان به فرانسه در سال 1313، مطلع شد كه پدرش، محمدرضا (سردار فاتح) بختیاری، كه از چند سال پیش به دلیل شورش در زندان رضا شاه بود، اعدام شده است.

او به ایران بازگشت و چند سال بعد برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت.

شاپور بختیار به همراه تیمور بختیار، پسر فتحعلی (سردار معظم) بختیاری، از اصفهان به بیروت رفته بود.

تیمور بختیار هم برای ادامه تحصیلات به فرانسه رفت. او بعدا در سال 1335 اولین رییس ساواک شد و در سركوب‌های پس از كودتای 1332 نیز نقش عمده‌ای داشت.

سرلشكر تیمور بختیار، با انتصاب پاكروان به ریاست ساواک در سال 1339، از این سازمان كنار گذاشته شد و از ایران رفت ولی به طور غيابی محاكمه و محكوم به اعدام شد و سرانجام در سال 1349 در عراق به قتل رسید.

شاپور بختیار در بازگشت به فرانسه در چند رشته به تحصیل پرداخت و توانست دیپلم علوم سیاسی و لیسانس و فلسفه و حقوق بگیرد.

ادامه تحصیل او در فرانسه با تحولات مقارن جنگ دوم جهانی در اروپا همراه بود. شاپور بختیار در گروه‌های كمک رسان به نیروهای ضد فاشیسم در اسپانیا فعالیت كرد.

آقای بختیار كه همسری فرانسوی هم اختیار كرده بود، با شروع جنگ داوطلبانه در ارتش فرانسه ثبت نام كرد و پس از تسلیم فرانسه نیز با نهضت مقاومت ملی همكاری كرد.

بختیار پس از جنگ دوم جهانی به ایران برگشت و با محمدرضا شاه نیز دیدار کرد. با این همه بختیار در سال ۱۳۲۸به حزب ایران پیوست و با آغاز جنبش ملی شدن نفت به رهبری مصدق در آن فعال شد و مقام معاونت وزارت کار را نیز در دوره او بر عهده داشت. او پیش از آن مسئولیت‌هایی را در اداره کار اصفهان و آبادان بر عهده داشت.


پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ بختیار در "نهضت مقاومت ملی" فعال شد چند بار به زندان افتاد یا تبعید شد. در این دوره ملکه وقت، ثریا اسفندیاری بختیاری، از خویشاوندان او بود. او همچنین در سال ۱۳۴۲ نیز به همراه جمعی دیگر از جبهه ملی دوم به زندان افتاد.

در خرداد سال 1356، شاپور بختیار با كریم سنجابی و داریوش فروهر نامه ‌ای را به شاه نوشتند و از او خواستند به مسیر اجرای قانون اساسی مشروطیت بازگردد و استبداد را كنار بگذارد.

شاه پس از آنكه كریم سنجابی خواست او را برای پذیرفتن نخست وزیری قبول نكرد، شاپور بختیار را به نخست وزیری برگزید. او در 16 دی‌ماه 1357 رسما به این سمت منصوب شد.

متهمان به قتل شاپور بختیار

شاپور بختيار با قبول نخست وزیری از جبهه ملی اخراج شد، چرا که وی اين سمت را بدون جلب رضايت جبهه ملی پذيرفته بود.

پیش از آن، دیگر رهبران جبهه ملی برای برقراری ارتباط با آیت الله خمینی تلاش كرده بودند.

آقای بختیار با شاه توافق كرده بود كه برای کابينه اش از مجلس سنا رای بگيرد، شاه از كشور خارج شود، ساواک منحل شود، زندانیان سیاسی آزاد شوند و شرایط آزادی مطبوعات فراهم شود.

دوران نخست وزیری شاپور بختیار در مجموع 37 روز طول كشید. در طی این مدت كشور دستخوش اعتصابات سرتاسری بود، و ارتش همچنان با انقلاب درگیر بود.

آقای بختیار تلاش كرد با بستن فرودگاه و مذاكره با دولت فرانسه ورود آیت‌الله خمینی را از این كشور به ایران را به تاخیر اندازد، اما در این كار توفیقی نداشت.

آقای بختیار كه دولت موقت اعلام شده از سوی آيت الله خمینی را به رسمیت نمی‌شناخت، به فرانسه گریخت تا جان خود را حفظ كند. او در آنجا به فعالیت علیه جمهوری اسلامی ادامه داد.

شاپور بختیار در ابتدای قبول پست نخست وزیری در دیدار با نمایندگان سندیكای مطبوعات ضمن دادن وعده آزادی بیان به آنها، نسبت به حاكمیت یافتن آيت الله خمینی و دیكتاتوری مذهبی هشدار داده و گفته بود:"صدای نعلین آخوندها از صدای چکمه نظامیان خطرناک تر است و در صورت به قدرت رسیدن آخوندها، شما خودتان نخستین قربانیان آنها خواهید بود."

در سال 1359، آقای بختیار از یک ترور جان سالم به در برد. انیس نقاش شیعه لبنانی كه به اتهام اقدام به این ترور چند سال در فرانسه در زندان بود و سرانجام به ایران تحویل داده شد، مرداد ماه سال 1387 در مصاحبه‌ای با خبرگزاری فارس گفت كه اقدام به "اعدام" بختیار را به "خواست دولت ایران" و در هماهنگی با "سپاه پاسداران" انجام داده بود.

انيس نقاش در مورد دلیل چنین اقدامی با اشاره به "كودتای نوژه" گفت:"شاپور بختیار در حال تدارک کودتا علیه ایران بود، او حتی برای انجام این کار۵۰ میلیون دلار از صدام کمک گرفته بود و آمریکا نیز از او پشتیبانی می‌کرد."

شاپور بختیار سرانجام در 15 مرداد 1370 به همراه منشی‌ اش سروش كتیبه در منزلش در حومه پاریس به قتل رسید.

در بیست و نهمین سالگرد انقلاب ایران در سال 1386، جبهه ملی ایران، شاخه اروپا، با صدور بیانیه‌ای ضمن تحلیل وقایع منتهی به انقلاب به قبول نخست وزیری شاه از سوی بختیار، كه موجب اخراج او از این جبهه شده بود، پرداخت و با تایید داوری او در آن زمان در باره آنچه كه آن را دیكتاتوری مذهبی می‌خواند، از آقای بختیار اعاده حیثیت كرد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.