خاتمی به گزینه‌ای جز خود می‌اندیشد؟

محمد خاتمی رئیس جمهوری سابق ایران طی سخنانی در دانشگاه تهران اعلام کرد که در انتخابات باید به دنبال کاندیدایی رفت که روی آن حساسیت وجود نداشته باشد و از حمایت همه «ارکان» نظام نیز برخوردار باشد.

آقای خاتمی که ابتدا شایع شده بود در سخنرانی خود در دانشگاه تهران، حضور خود را در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده اعلام خواهد کرد، پیش از سخنرانی این شایعه را تکذیب کرده بود.

با این حال، با توجه به تاکید آقای خاتمی بر این نکته که روی کاندیدای انتخابات نباید «حساسیت» وجود داشته باشد و اذعان به اینکه چنین حساسیتی روی شخص وی جود دارد، بنابراین سخنان رئیس جمهوری سابق ایران را می‌توان علامتی از عدم تمایل او به حضور در عرصه انتخابات تلقی کرد، هر چند که وی سخنان خود را به معنای پاسخ منفی به حضور در انتخابات ندانسته است.

ظاهرا آنچه آقای خاتمی را متقاعد کرده است که بر روی او همچنان حساسیت وجود دارد، سخنان روز یکشنبه آیت‌الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی در دانشگاه علم وصنعت است.

آقای خامنه‌ای در سخنان خود به وضع مطبوعات در دوره ریاست جمهوری آقای خاتمی اشاره و آنها را به تبلیغ جدایی دین از سیاست و دفاع از پادشاهی پهلوی متهم کرد.

پیش از این نیز آقای خامنه‌ای، دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی را به دوره «نفوذ سکولارها در دستگاههای حاکم» توصیف کرده بود، اما تصور می‌شد که با توجه به افزایش مشکلات داخلی و خارجی ایران، نظر وی در باره دولت قبلی تعدیل شده باشد.

آقای خامنه‌ای اما با دفاع قاطع از عملکرد محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران و حمایت از ایدئولوژی مورد نظر او نشان داد که به مشکلاتی که منتقدان از آن سخن می‌گویند باور ندارد و نظرش در مورد دولت قبلی نیز تغییر نکرده است.

در عین حال، در سخنان آقای خامنه‌ای نکات دیگری هم بود که رسانه‌های مدافع آقای احمدی نژاد در گزارش‌های خبری خود چنین القاء‌ کرده‌اند که گویی اشاره رهبری نظام به آقای خاتمی بوده است.

برای نمونه، روزنامه تندرو کیهان تیتر نخست خود را به این جمله از آقای خامنه‌ای اختصاص داد که «کار مملکت با آمدن شاه سلطان حسین‌ها تمام است.»

آیت‌الله خامنه‌ای در این باره گفته بود‌ «اگر روزی در میان مسئولان کشور مسئولان بی جرات و ضعیفی همچون شاه سلطان حسین پیدا شوند، حتی اگر در میان مردم نیز شجاعت و آمادگی وجود داشته باشد، کار مملکت و جمهوری اسلامی تمام است چرا که مسئولان ترسو و مقهور ملت‌های شجاع را نیز به ملت های ضعیف تبدیل می‌کنند.»

قاعدتا دلیل متقنی وجود ندارد که منظور آقای خامنه‌ای از سخنان فوق، اشاره به آقای خاتمی باشد، اما از آنجا که در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی یکی از روزنامه نگاران منتقد وی، در انتقاد از عدم قاطعیت رئیس جمهوری وقت در مقابل مزاحمت نهادهای انتصابی علیه مطبوعات، او را به شاه سلطان حسین توصیف کرده بود، تکرار همان واژه از سوی آیت‌الله خامنه‌ای امکان تفسیر خاص صحبت‌های وی برای حامیان آقای احمدی نژاد را فراهم کرده است.

با این همه، سخنان آقای خامنه‌ای در دانشگاه علم و صنعت تردیدی باقی نگذاشت که وی با انتخاب فردی مانند آقای خاتمی به عنوان رئیس جمهوری آینده مخالف است، اما آیا این به معنای مخالفت با عدم حضور خاتمی در عرصه رقابت‌های انتخاباتی هم هست؟

معمولا سابقه نداشته است که رهبر ایران به طور علنی با حضور فرد مشخصی در صحنه انتخابات مخالفت کند، اما وی اغلب علامت‌های روشنی را در جهت تایید کاندیدای مورد نظر خود مطرح می‌کند.

هر چند که بسیاری از حامیان آقای خاتمی بر این باورند که وی باید بدون در نظر گرفتن نظر موافق یا مخالف رهبری اعلام کاندیداتوری کند، اما گویا رئیس جمهوری سابق علاقه‌ای به چنین حضوری ندارد.

ظاهرا آقای خاتمی به این نتیجه رسیده است که بدون جلب نظر موافق آقای خامنه‌ای، حضور او در صحنه انتخابات با مشکلاتی در پای صندوق‌های رای مواجه خواهد شد و حتی اگر هم موفق به پیروزی در انتخابات شود، بدون همکاری آنچه «همه ارکان نظام» نامیده، کاری از پیش نخواهد برد.

به هر حال، با توجه به سرعت تحولات سیاسی در ایران و روحیه مردد آقای خاتمی، اظهارت او در دانشگاه تهران را نمی‌توان تصمیم قطعی و نهایی برای عدم حضور در انتخابات تلقی کرد.

اما اگر او به واقع تصمیم به عدم حضور در صحنه انتخابات گرفته باشد، حامیان او بر سر دو راهی حمایت از کاندیدایی مانند عبدالله نوری که اخیرا آمادگی مشروط خود را برای حضور در رقابت‌های انتخاباتی اعلام کرده یا حمایت از نامزدی مثل مهدی کروبی که ظاهرا حساسیتی در باره او وجود ندارد، مجبور به انتخاب خواهند شد.