اختلاف نظر کشورهای ساحلی خزر در نشست زیست محیطی در تهران

دومین نشست کشورهای عضو کنوانسیون حفاظت از محیط زیست دریای خزر، که در تهران جریان داشت، عصر چهارشنبه بیست و دوم آبان بدون نتیجه پایان یافته است.

‌

قرار بود در این نشست، متن پروتکل حفاظت از تنوع زیستی و پروتکل مقابله، آمادگی و همکاری منطقه‌ای در برابر آلودگی‌های نفتی به تصویب برسد اما بر اساس خبرهای منتشر در خبرگزاری های ایرانی، شرکت کنندگان به توافقی در این زمینه که دستور کار اصلی نشست بوده، دست نیافته اند.

این نشست با حضور معاونان وزرای محیط زیست پنج کشور ساحلی دریای خزر، برگزار شد.

با اختلاف نظر به وجود آمده، اعضای شرکت کننده در اجلاس محیط زیست دریای خزر، نهایی شدن این پروتکل ها را به نشست بعدی موکول کرده اند.

فاطمه واعظ جوادی، معاون رئیس جمهوری ایران و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست این کشور، ابراز امیدواری کرده است کشورهای ساحلی "با انعطاف بیش‌تر و در نظرگیری نفع جمعی" این پروتکل ها را امضا کنند.

ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و جمهوری آذربایجان، پنج کشور ساحلی دریای خزر هستند که طی جلسه ای در تهران در سال ۱۳۸۲ ‌مقرراتی برای حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر وضع کردند.

این مصوبه که "کنوانسیون تهران" نام گرفت، پس از امضای کشورهای ساحلی از سه سال پیش لازم‌الاجرا شد و قرار شد که پروتکلهای تخصصی به آن اضافه شود.

کنوانسیون تهران، تنها توافق جامعی است که هر پنج کشور ساحلی دریای خزر آن را امضا و به تصویب مجالس قانونگذاری خود رسانده اند.

ایران که خود را مبتکر این کنوانسیون می داند، از کشورهای ساحلی خواسته تا میزبان دائمی دبیرخانه زیست محیطی دریای خزر شود.

نگرانی از وضعیت زیست محیطی خزر

گسترش شهر نشینی در سواحل خزر در مناطق حاشیه به خصوص در سال های اخیر خسارات عمده ای را به محیط زیست دریا وارد آورده است.

دولت های حاشیه خزر نیز به دلیل شرایط نامساعد اقتصادی و بی توجهی به مسائل زیست محیطی، به طور جدی به ضرورت پالایش فضولات خانگی و صنعتی و جلوگیری از ورود آبهای آلوده به مواد شیمیایی کشاورزی به رودخانه های منتهی به دریای خزر نپرداخته اند.

در سال های اخیر، نشت مواد نفتی از تاسیسات استخراج نفت نیز به این مشکلات افزوده شده است و ماهیگیری بی رویه حیات جانوری خزر را به مخاطره انداخته است.

به تازگی اتحادیه جهانی حفاظت از محیط زیست اعلام کرده است که نسل "فک خزر" یا "پوسا کاسپیکا" که تنها پستاندار دریای خزر محسوب می شود در خطر انقراض قرار دارد.

در عین حال، تاخیر در تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و اختلاف بر سر نحوه بهره برداری از منابع آن تا کنون مانع از آن بوده است که کشورهای ساحلی دریای خزر توافق های محیط زیستی درباره این دریا را هم به مرحله اجرا درآوردند.