سعيد حجاريان که يکی از نظريه پردازان معروف اصلاح طلبان است می گويد بايد اصلاحات تازه ای را آغاز کرد
جمشيد برزگر
سخنان شماری از چهره های شاخص جناح اصلاح طلب، در پنجمين اردوی شاخه جوانان جبهه مشارکت، به خوبی نشان می دهد که اصلاح طلبان درون حاکميت، آشکارتر از هر زمان ديگر بر اين نکته تاکيد می کنند که عصر اصلاحاتی که از دوم خرداد 1376 آغاز شده بود، به سر رسيده است.
ما ممكن است با حكومت قهر كنيم و در عرصه سياست ورزی معادلات خود را برهم بزنيم، ولی حق نداريم معادلات خود را با مردم برهم بزنيم و برای اينكه فكر می كنيم به بن بست رسيده ايم، گوشه عزلت بگزينيم
محمرضا خاتمی
با اين همه، آنان همچنان اصرار می ورزند که "اصلاحات" تنها راه ممکنی است که بايد در پيش گرفته شود، هرچند، راهی که از اين پس بايد طی شود، تفاوت هايی عمده با راه پيموده شده دارد.
روشن ترين بيان اين موقعيت، در سخنان سعيد حجاريان، کسی که از وی به عنوان مغز متفکر اصلاحات نام برده شده، ديده می شود.
بعد از اصلاحات چه بايد کرد؟
آقای حجاريان در سخنرانی خود با موضوع "بعد از اصلاحات چه بايد کرد؟"، فرض را بر اين گذاشته است که بايد اصلاحات را تمام شده تلقی کرد و راهکارهای متناسب با اين وضعيت را يافت.
او با تشريح سه حالت ممکن برای آينده کشور، شعار تازه ای سر داده است: "اصلاحات مرده، زنده باد اصلاحات."
آقای حجاريان در تشريح شعار خود گفت حتی اگر اصلاحات کنونی از مسير خود منحرف شده و به پايان رسيده باشد، مصالح آن را نبايد از دست داد.
به گفته سعيد حجاريان، حزب، دولت، مجلس، نيروها و تجربه هايی كه باقی می ماند را نبايد دور ريخت، بلکه در عوض بايد اصلاحات را بازسازی کرد و به سخن ديگر، اصلاحات در اصلاحات کرد.
به گفته وی، شکل گيری جنبش لمپنيزم، با توجه به فزونی لشکر بيکاران از يک سو و يا بروز پديده شکست طلبی، به معنای آنکه ملت از دشمن مفروض خود، يعنی آمريکا بخواهد که برای نجاتش وارد عمل شود، دو موقعيت محتمل برای آينده ايران است.
راه سوم
عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت با نفی هر دو راه احتمالی، بر اين نکته تاکيد می کند که به عنوان عناصر فعال، بايد برای يافتن راه سوم، که چيزی جز بازسازی جنبش اصلاح طلبی نيست، کوشيد.
هنوز هيچ يک از طرفداران نظريه "اصلاحات در اصلاحات" نتوانسته اند چارچوب دقيق تئوريک و يا عملی مفهوم مورد نظر خود را روشن کنند و اين همان نکته ای است که جنبش اصلاح طلبی در شش سال گذشته به طور جدی از آن رنج برده است
سخن گفتن از اين موضوع که اصلاحات، به عنوان فرآيندی که از انتخابات رياست جمهوری خرداد 1376 به عنوان يک گفتمان رسمی در چارچوب حاکميت جمهوری اسلامی پديدار شده، خود بايد مورد بازسازی و اصلاح قرار گيرد، سخن تازه ای نيست و در ماه های اخير، بارها به اشکال گوناگونی مطرح شده است.
با اين همه، هنوز هيچ يک از طرفداران نظريه "اصلاحات در اصلاحات" نتوانسته اند چارچوب دقيق تئوريک و يا عملی مفهوم مورد نظر خود را روشن کنند و اين همان نکته ای است که جنبش اصلاح طلبی در شش سال گذشته به طور جدی از آن رنج برده است.
ناکامی اصلاح طلبان در برآوردن وعده هايی که به مردم داده بودند، افزايش فشار محافظه کاران و درگذشتن خواسته ها و مطالبات موجود در جامعه از برنامه های اصلاح طلبان درون حاکميت، عملا موقعيتی را پديد آورده که جناح اصلاح طلب جمهوری اسلامی خود از آن به عنوان زمستان اصلاحات ياد کرده است.
پيش بينی اين مساله که اصلاح طلبان، يا دست کم شمار چشمگيری از چهره های شاخص آنان نخواهند توانست از فيلتر نظارت استصوابی شورای نگهبان بگذرند و مجلس هفتم، احتمالا بدون حضور آنان تشکيل خواهد شد، بر دشواری های جناح اصلاح طلب بيش از هميشه افزوده است.
دوم خرداد جديد
مصطفی تاج زاده، عضو ديگر شورای مرکزی جبهه مشارکت در همين زمينه گفته است بايد دوم خرداد جديدی خلق كرد، اما با سخنرانی، 35 ميليون نفر به پای صندوق ها نمی آيند، بلكه لازم است مجموعه حكومت رفتارش به گونه ای باشد كه اگر مردم نمايندگان مجلس را انتخاب كردند، مطمئن باشند دستشان برای انجام برنامه هايشان باز است.
حميد رضا جلايی پور، عضو دفتر سياسی اين حزب نيز معتقد است اصلاح طلبان و جريان دوم خرداد با تكيه و تأكيد بر لايحه اصلاح قانون انتخابات، نبايد زير بار انتخابات استصوابی بروند.
نظريه پردازان جناح اصلاح طلب جمهوری اسلامی، اگرچه در نقد گذشته و موقعيت کنونی صريح تر از هميشه سخن می گويند، اما به نظر نمی رسد که برنامه مشخصی برای مواجهه با محافظه کاران و تغيير وضعيت خود داشته باشند
به گفته وی، اگر مجلس هفتم يک مجلس استصوابی باشد، مخالفان محمد خاتمی، رييس جمهوری، به نام قانون و ملت با وی برخورد خواهند كرد و سكوت آقای خاتمی در قبال چنين مجلسی، به منزله نوعی خودكشی و ناديده گرفتن سوابق گذشته است.
اين در حالی است که به نظر نمی رسد اصلاح طلبان، از چنان موقعيتی برخوردار باشند که بتوانند محافظه کاران مسلط بر شورای نگهبان را مجبور و يا متقاعد کنند که از قدرت خود برای تاييد و رد صلاحيت نامزدهای نمايندگی مجلس دست بشويند و اجازه حضور نيروهای سياسی مخالف خود در رقابت های انتخاباتی را بدهند.
به اين ترتيب، نظريه پردازان جناح اصلاح طلب جمهوری اسلامی، اگرچه در نقد گذشته و موقعيت کنونی صريح تر از هميشه سخن می گويند، اما به نظر نمی رسد که برنامه مشخصی برای مواجهه با محافظه کاران و تغيير وضعيت خود داشته باشند.
محمد رضا خاتمی، نايب رييس مجلس و دبيرکل جبهه مشارکت، در جمع شاخه جوانان حزب خود گفته است: "ما ممكن است با حكومت قهر كنيم و در عرصه سياست ورزی معادلات خود را برهم بزنيم، ولی حق نداريم معادلات خود را با مردم برهم بزنيم و برای اينكه فكر می كنيم به بن بست رسيده ايم، گوشه عزلت بگزينيم."
اما او روشن نکرده که حزبش، به عنوان بزرگ ترين تشکل اصلاح طلب در جمهوری اسلامی، برای خروج از اين بن بست، يا به تعبير سعيد حجاريان زنده کردن اصلاحات مرده، به طور مشخص چه خواهد کرد و برای اين منظور چه ابزار و امکاناتی را در اختيار دارد.
