مهدی کروبی از عملکرد شورای نگهبان انتقاد کرد و آن را جناحی خواند
جمشيد برزگر
مهدی کروبی، رييس مجلس شورای اسلامی، در جلسه روز سه شنبه (22 ژوئن) مجلس، بشدت عملکرد کنونی شورای نگهبان را مورد انتقاد قرار داد و اين شورا را متهم کرد که پس از درگذشت آيت الله خمينی، بنيانگذار جمهوری اسلامی، وارد رقابتی سياسی عليه جريانی شده که از حمايت بيشتر رهبر پيشين جمهوری اسلامی برخوردار بوده است.
آقای کروبی گفت: "حرف من اين است که شورای نگهبان پس از حضرت امام، وارد فاز جديدی شده که ما هميشه مخالف آن بوده و هستيم."
رييس مجلس در ادامه اظهاراتش، با ذکر اسامی تعدادی از همفکران سياسی خود که به گفته وی به دلايل سياسی از حضور در رقابت های انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان رهبری منع شده اند، از شورای نگهبان خواست تا دلايل رد صلاحيت اين عده را دست کم به خود آنان اعلام کند.
انتقادات تند آقای کروبی در متن منازعه پردامنه دو جناح محافظه کار و اصلاح طلب درون حاکميت بر سر لايحه اصلاح قانون انتخابات مجلس و در آستانه انتخابات هفتمين دوره مجلس که قرار است اوايل اسفند ماه سال جاری برگزار شود، مطرح می شود.
با اين همه، شيوه انتقاد و صراحت گفتار رييس مجلس در نقد عملکرد سال های اخير شورای نگهبان، حاوی اشارات ظريفی است که در سال های گذشته کمتر به اين شکل مطرح شده است.
از آيت الله خمينی تا آيت الله خامنه ای
آقای کروبی در سخنان روز سه شنبه خود اين ادعای چپگرايان اسلامی را تکرار می کند که در زمان حيات آيت الله خمينی، از حمايت بيشتری نسبت به جناح راست حکومت برخوردار بوده اند؛ وضعيتی که پس از درگذشت آيت الله خمينی، روندی کاملا متفاوت يافت و باعث شد تا موقعيت اين دو گروه به نسبت حمايتی که از سوی رهبر دريافت می کردند، متفاوت شود.
پس از درگذشت آيت الله خمينی، شورای نگهبان که در اختيار روحانيون محافظه کار قرار داشت، در آستانه چهارمين دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، به حذف گسترده داوطلبان گروه های موسوم به چپ پرداخت. کسانی که نزديک به ده سال بعد به اسم جناح اصلاح طلب، توانستند بارديگر اکثريت مجلس را در اختيار بگيرند.
شورای نگهبان، رويکرد خود در انتخابات مجلس چهارم را نه تنها در مجلس پنجم ادامه داد بلکه دايره نظارت استصوابی را گسترش نيز داد.
از آقای کروبی انتظار نمی رفت
اما انتقادات روز سه شنبه مهدی کروبی به عملکرد ساليان اخير شورای نگهبان و ورود اين شورا پس از درگذشت آيت الله خمينی به فازی ديگر، می تواند حاوی اشاره ای ضمنی به مساله ای باشد که البته به نظر نمی رسد هرگز به صراحت از سوی فردی چون آقای کروبی عنوان شود.
بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی، شش عضو از 12 عضو شورای نگهبان که روحانی هستند و از آنان به عنوان فقهای شورای نگهبان ياد می شود و عملا دست بالا را در تصميم گيری های اين شورا دارند، به طور مستقيم از سوی رهبر جمهوری اسلامی تعيين می شوند.
اعضای شورای نگهبان نيز همواره در موضع گيری های خود تاکيد کرده اند که به طور کامل از آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی و جانشين آيت الله خمينی تبعيت می کنند.
اين موضع گيری تا آنجا پيش رفته است که برخی از اعضای شورای نگهبان صراحتا، نظرات آيت الله خامنه ای و احکام صادر شده از سوی وی را همسنگ قانون اساسی و شرع دانسته و بر اساس آن به بررسی مصوبات مجلس پرداخته و آنها را رد کرده اند.
انتقاد از آيت الله خامنه ای؟
تاکيد رييس مجلس بر اين موضوع که رويکرد شورای نگهبان، پس از درگذشت آيت الله خمينی کاملا تغيير يافته و اين شورا حتی در مواردی برخلاف نظر آيت الله خمينی عمل کرده است، می تواند با توجه به نزديکی و حمايت آيت الله خامنه ای از شورای نگهبان و جناح محافظه کار به طور کلی، معنای گسترده تری بيابد؛ هر چند با توجه با منش و روش روحانيونی نظير آقای کروبی، بايد در گسترش دايره اين انتقادات محتاط بود.
اما به هر صورت، اکنون اين سوال پررنگ تر شده است که در شرايطی که رييس روحانی مجلس، با چنين صراحتی عملکرد بيش از يک دهه ای شورای نگهبان را مورد انتقاد قرار می دهد و آن را مغاير آرا و نظرات بنيانگذار جمهوری اسلامی می داند، آيت الله خامنه ای برای تغيير چنين وضعيتی چه کرده است؟
اين گروه سرسخت
در مجادلات سياسی سال های اخير، شورای نگهبان و برخی از اعضای آن، از جمله آيت الله احمد جنتی، دبير شورای نگهبان و يا آيت الله محمد يزدی، رييس سابق قوه قضاييه و همچنين صادق لاريجانی، برادر علی لاريجانی، رييس سازمان صدا و سيما، از جمله مخالفان سرسخت اصلاح طلبان بوده اند.
در طول دوره فعاليت مجلس ششم، که اکثريت آن را اصلاح طلبان در اختيار دارند، شورای نگهبان و مجلس همواره با هم درگير بوده اند و در نتيجه آن، تقريبا مجلس موفق نشد هيچ يک از مصوبات عمده و حتی نه چندان پر اهميت خود را به قانون بدل کند.
اما در اين ميان، به رغم درخواست ها و گاه اشارات انتقادی نمايندگان، آيت الله خامنه ای نه تنها تغييری در جهت برآوردن خواست اصلاح طلبان در شورای نگهبان پديد نياورد، بلکه اغلب موضع گيری های اين نهاد را نيز مورد تاييد قرار داد.
انتقاد دبيرکل مجمع روحانيون مبارز از آنچه آن را عملکرد سياسی شورای نگهبان خوانده و اشاره به رد صلاحيت هايی که در سال های قبل از سوی شورای نگهبان صورت گرفته، هرچند که نگرانی اصلاح طلبان درون حاکميت را از تکرار چنين فرآيندی درانتخابات مجلس هفتم نشان می دهد، اما در عين حال، بيانگر درگيری ريشه دار و پرسابقه ای است که بستر رويارويی هايی کنونی دو جناح درون حاکميت بوده است.
اکنون بايد ديد کسانی که در جمهوری اسلامی خود را پيرو رهبری می خوانند، چگونه به اين انتقاد پاسخ خواهند داد که عملکرد شورای نگهبان در زمان دو رهبر جمهوری اسلامی، ابعاد و جهت گيری هايی کاملا متفاوت و متضاد يافته و نقش آيت الله خامنه ای در آنچه آقای کروبی آن را "تغيير فاز شورای نگهبان" خوانده، تا چه اندازه بوده است.
