آيت الله خامنه ای در شهر ورامين در جنوب تهران سخنرانی کرد
جمشيد برزگر
آيت الله علی خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز پنج شنبه ۲۲ خرداد، در نخستين واکنش خود به نا آرامی های اخير تهران، به طور بی سابقه ای دانشجويان و معترضان را تهديد به سرکوب بی رحمانه کرد.
تهديدات صريح رهبر جمهوری اسلامی، در عين حال پاسخ روشن وی به بيانيه های اخير دانشجويانی است که از وی خواسته بودند در سياست های خود تجديد نظر کند و به خواسته ها و مطالبات مردم تن دهد.
رهبر جمهوری اسلامی از نيروهای لباس شخصی وفادار به خود که از آنان به عنوان جوانان متدين و حزب اللهی نام برد، خواست تا در اغتشاش ها شرکت نکنند تا گناه ايجاد درگيری ها به گردن آنان نيفتد
به اين ترتيب، به نظر می رسد مقابله مستقيم معترضان و عالی ترين مقام رسمی حاکميت، وارد مرحله ای جديد شده است.
رهبر جمهوری اسلامی، در عين حال از نيروهای لباس شخصی وفادار به خود که از آنان به عنوان جوانان متدين و حزب اللهی نام برد، خواست تا در اغتشاش ها شرکت نکنند تا گناه ايجاد درگيری ها به گردن آنان نيفتد.
اين اظهارات، تندترين موضع گيری آيت الله خامنه ای عليه اعتراضات دانشجويی که با همراهی بخش هايی از مردم صورت گرفته به شمار می رود و می تواند به معنای آن باشد که نا آرامی های احتمالی آينده با شدت بيشتری سرکوب خواهد شد.
اما چنين فرآيندی درعين حال می تواند متقابلا به تندتر شدن هر چه بيشتر اعتراضات و تجمعات آتی بينجامد.
بويژه آنکه دانشجويان به ياد دارند که در جريان حادثه حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تير سال ۱۳۷۸، به دنبال سرداده شدن شعارهای انتقاد آميز و تند عليه آيت الله خامنه ای، وی در ديدار با نيروهای انصار حزب الله، با لحنی مغموم سخن از آن گفته بود که وی از حق خود گذشته است و راضی به پيگيری شعار دهندگان عليه خود نيست.
هرچند، چهار روز بعد و به دنبال تظاهرات ۲۳ تير همان سال، لحن رهبر جمهوری اسلامی کاملا تغيير کرد.
موضع گيری جديد رهبر جمهوری اسلامی که در عين حال انتقادات و تهديداتی را متوجه کسانی می کرد که به گفته وی در برخی دستگاه های نظام رخنه کرده اند، در همخوانی کامل با مواضع جناح محافظه کار قرار دارد
وی روز پنج شنبه نيز بار ديگر با يادآوری تظاهرات ۲۳ تير، به طور تلويحی نسبت به هرگونه تحرکی در بزرگداشت ۱۸ تير هشدار داد و با تاکيد بر بی رحمانه بودن برخوردها، از آغاز دور تازه ای از تقابل و سرکوب جريان های منتقد و معترض سخن گفت.
چنين رويکردی، در حقيقت به معنای برگزيدن راهی در جهت خلاف درخواست هايی است که در روزها و هفته های گذشته در قالب نامه های سرگشاده و برخی بيانيه ها از آيت الله خامنه ای به عمل آمده بود.
موضع گيری جديد رهبر جمهوری اسلامی که در عين حال انتقادات و تهديداتی را متوجه کسانی می کرد که به گفته وی در برخی دستگاه های نظام رخنه کرده اند، در همخوانی کامل با مواضع جناح محافظه کار قرار دارد.
در عين حال، اصلاح طلبان درون حاکميت نيز، در مقايسه با اعتراضات دانشجويی پيشين، کمترين ميزان همسويی و همگرايی با تظاهرات سه شنبه شب و چهارشنبه شب دانشجويان را از خود نشان داده اند.
تهديد آيت الله خامنه ای به برخورد و سرکوب بی رحمانه اعتراضات کسانی که آنها را مزدوران دشمن خوانده، می تواند به تشديد خشونت در جامعه بينجامد و ميدان را برای شکل گرفتن حرکت های زيرزمينی و خشن تر فراهم آورد
دانشجويان در تظاهرات اخير خود، صريح تر از هميشه محمد خاتمی، رييس جمهوری را در کنار ديگر مقامات بلند پايه جمهوری اسلامی همچون آيت الله خامنه ای و اکبر هاشمی رفسنجانی، رييس مجمع تشخيص مصلحت نظام مورد حمله قرار دادند و خواستار استعفای وی شدند.
تعميق فاصله بين اصلاح طلبان درون حاکميت و دانشجويان معترض، به معنای رويارويی فزاينده دانشجويان با کل حاکميت و از بين رفتن همه اهرم های مهار درونی خواهد بود که در مواقعی نظير ۱۸ تير، تاثيرات خود را در به کنترل درآوردن شرايط به سود جمهوری اسلامی نشان داده است.
در چنين وضعيتی، تهديد آيت الله خامنه ای به برخورد و سرکوب بی رحمانه اعتراضات کسانی که آنها را مزدوران دشمن خوانده، می تواند به تشديد خشونت در جامعه بينجامد و ميدان را برای شکل گرفتن حرکت های زيرزمينی و خشن تر فراهم آورد.
تهديدی از اين دست و هشدار معترضان در تظاهرات سه شنبه و چهارشنبه مبنی بر مقابله مسلحانه می تواند هزينه های بسياری را متوجه جمهوری اسلامی کند و در عين حال، صدماتی جدی به فرآيند تحقق مسالمت جويانه تغييرات و به ثمر نشستن انديشه اصلاح طلبی و زدودن خشونت از عرصه معادلات و تحولات سياسی و اجتماعی وارد سازد.
