15:38 گرينويچ - دوشنبه 12 مارس 2007 - 21 اسفند 1385
سید ایمان ضیابری
وبلاگنويس و روزنامه نگار
وبلاگستان فارسی در سالی که گذشت
وبلاگستان ایران در سالی که گذشت، فراز و نشیبهای بسیار زیادی را پشت سر نهاد و در عين حال یکی از سالهای اوج، ترقی و موفقیت خود را سپری کرد.
موفقیتهای وبلاگنویسان ایرانی از ابتدای سال خورشیدی شروع شد که حرکت دسته جمعی وبلاگنویسها در راه متقاعد نمودن مسوولان گوگل برای قرار دادن لوگوی ویژه عید نوروز در این سایت نتیجه داد و سرانجام سايت گوگل لوگوی نوروز را در صفحه ویژه زبان فارسی خود قرار داد.
بعد از آن بود که اتفاقات سیاسی و اجتماعی گوناگون و همچنین رویدادهای مختلفی که در اثر بحثهای داخلی بین وبلاگنویسها به وقوع پیوست، زمینهساز باز شدن پروندههای متعدد و متفاوتی در این فضا شدند.
از جمله اتفاقات سال گذشته آغاز وبلاگنویسی محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران بود که بازتابی گسترده در وبلاگهای فارسی داشت و خبر آن در بسیاری از وبلاگهای غیرفارسی و رسانههای بین المللی نیز بازتاب داشت.
اما وبلاگستان ایران در سال ۸۵، چند اتفاق عمده و فراز و فرود با طول موج نسبتاً بلندی را تجربه کرد و همین باعث شد که میزان استقبال از وبلاگهای فارسی در چند برهه زمانی، به شدت تغییر کند:
"افتخارنویسی" وبلاگنویسان که ریشه آن یک اختلاف سلیقه شخصی و شاید هم عدم تفاهم ساده چند بلاگر با یکدیگر بود، بعد از تقریباً سه ماه رخوت و سستی سنگینی که فضای بلاگستان فارسی را تحت الشعاع قرار داده بود، به ناگهان شوکی به وبلاگها و خوانندگانشان وارد کرد.
هنوز هم نقل بسیاری از محافل وبلاگی در بین وبلاگنویسها و وبلاگ خوان، قضیه نوشتن افتخارات در پاییز سال ۸۵ است به طوری که یک جست و جوی ساده نشان میدهد که بیش از ۲۰۰۰ پست در وبلاگهای فارسی با موضوع "افتخارات من" نوشته شد که میلیونها مراجعه را با خود همراه داشتند.
بعد از افت کردن فشارهای روحی و جو هیجان آور ناشی از افتخارنویسی، وبلاگستان تقریباً یک ماه در افت و رکود بود هرچند که اتفاقات مختلف و رویدادهای فرهنگی و سیاسی ایران و جهان طبق معمول تاثیرات خود را می گذاشتند.
با این حال، نشاط یافتن مجدد فضای وبلاگهای فارسی با ایده نخستین وبلاگنویس فارسی یعنی سلمان جریری اتفاق افتاد که با الهام از یک بازی وبلاگی انگلیسی با تاریخچه ای تقریباً قدیمی و مربوط به دهه ۹۰، موجی جدید از شور و هیجان را در بین وبلاگنویسان ایرانی سراسر دنیا ایجاد کرد.
"بازی یلدایی" یا "پنج اعتراف شب یلدا" که در آن هر وبلاگنویس به مناسبت فرا رسیدن طولانیترین شب سال، پنج واقعیت ناگفته در مورد خود را در وبلاگش می نویسد و همزمان پنج نفر دیگر را نیز برای شرکت در این بازی دعوت می کند، و البته بسیاری از وبلاگنویسها نیز قواعد شرکت در آن را اشتباه می گرفتند، ایده نویی بود که نخستین بار توسط اولین بلاگر فارسی مطرح شد.
این اتفاق نیز همانند پرونده افتخار نویسی شدیداً فراگیر و به فرصتی تبديل شد برای جریان یافتن شور و حالی زمستانی با حال و هوای نوروز در بین بلاگرها.
اتفاقهای دنیای واقعی در فضای مجازی
تعدد اتفاقات و ماجراهای فرهنگی، هنری و ورزشی روی داده در سال گذشته و حجم داستانها آنقدر زياد بود که فضای وبلاگستان را نیز تحت تاثیر مستقیم قرار داد، به طوری که بدون استثنا تمامی اتفاقات شایعی که در بین مردم بحث و بررسی می شد در وبلاگها نیز نمود پیدا کرد.
تعطیل شدن روزنامه شرق که تنها روزنامه باقی مانده از جبهه اصلاح طلبان به بهانه انتشار کاریکاتوری که موهن خوانده شده بود، درگذشت اوریانا فالاچی زن روزنامهنگار ایتالیایی که گفتوگوی تاریخی وی با بنیانگذار فقيد جمهوری اسلامی دلیل اصلی شناخته شدن او در ایران بود، انتشار نامه تاریخی رهبر فقید انقلاب درباره آتش بس در جنگ عراق توسط دفتر مجمع تشخیص مصلحت نظام، سفر تاریخی انوشه انصاری به عنوان نخستین ایرانی فضاگرد به ایستگاه فضایی بینالمللی و درگذشت عمران صلاحی، طنزپرداز محبوب معاصر در کنار چند موضوع دیگر مانند موج گسترده مسدود شدن سایتهای اینترنتی و وبلاگهای شخصی از جمله موضوعاتی بود که با واکنشهای دسته جمعی و حساسیت قابل توجه وبلاگنویسان مواجه شد.
ضمن اینکه هرچند مدت زمان زیادی از ارائه طرح اخیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر ساماندهی سایتها و وبلاگهای فارسی نمی گذرد، اما اضافه شدن تبصره ای بر این طرح مبنی بر فیلتر شدن سایتها و وبلاگهایی که خود را در سايـت ساماندهی ثبت نمی کنند، در هفتههای اخير به موضوعی داغ برای بحث و تبادل نظر بلاگرهای موافق و مخالف تبدیل شد.
از نقاط قوت کار وبلاگنویسان می توان به اقداماتی اشاره کرد که با مقاصد انسانی انجام شدند از جمله همیاری برای تهیه اعضای پیوندی چند بیمار با وضعیت وخیم که از همین طریق بسیار هم مشهور شدند، شرکت در نمایشگاههای خیریه و جمع آوری کمکهای مردمی برای یاری رساندن به بیماران خاص، سالمندان و معلولین و نیز برخی سفرهای دستهجمعی برای اهداف خیرخواهانه از جمله کارهای به یاد ماندنی وبلاگنویسان در سال 1385 بود.
گردهمایی آدمهای مجازی پشت درهای واقعی
برگزاری نشستها و جشنواره هایی که وبلاگنویسان را تحت هر عنوانی گردهم می آورد تا بتوانند با یکدیگر ارتباط کلامی و چهره به چهره برقرار کنند، تاثیرات بسیار مثبتی داشته است، حتی اگر به لحاظ محتوایی، نتوانسته باشند هدف مورد نظر را تامین کنند.
برخی جلسات دولتی که توسط سازمان ملی جوانان، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برگزار شد از همین جمله بود. لزوماً این ایراد که همه سازمانها متولی وبلاگنویسی نیستند را نمیتوان وارد کرد چرا که وبلاگنویسی یک حرکت مردمی خودجوش است و کلاً متولی ندارد در نتیجه میتوان انتظار ورود کردن هر نهادی به این قضیه را داشت. ضمن اینکه برگزاری جشنواره ها و برنامه های متنوع بخش خصوصی مانند نمونه هایی که در کافه تیتر برگزار شدند را نیز نباید از یاد برد.
سرویس دهندگان به وبلاگ ها
در تحولات وبلاگستان فارسی سال ۸۵، بر خلاف سال گذشته، سرویس دهندگان وبلاگ کمترین تاثیرات را داشتند. با این حال به نظر میرسد رویکرد اقتصادی تمامی این سرویس دهندهها باعث شد تا اثر حرکتهای فرهنگی قوی صورت گرفته در سالهای گذشته کمرنگ شود.
هم اکنون در وبلاگستان فارسی، پنج سرویس دهنده عمده و چند سرویس دهنده اقماری داريم.
ابداع سبکهای جدیدی برای پر کردن وبلاگها و صفحات دریافت نظرات کاربران از انواع و اقسام تبلیغات که بسیاری از تعهدات حرفه ای و اخلاقی وبلاگ سرویسها را نقض کرد، باعث میشود تا نتوانیم در روند پیشرفت روبه جلوی وبلاگهای فارسی، سهم خاصی برای این سرویس ها در نظر بگیریم ضمن اینکه روند خریداری دامنههای اختصاصی با پسوندهایی مثل ir و com برای وبلاگهای شخصی نیز روز به روز در حال افزایش است.