با نزديک شدن به روز هفدهم مرداد که در ايران "روز خبرنگار" نامگذاری شده، بحث درباره حرفه خبرنگاری و جايگاه و تاثير روزنامه نگاران در تحولات کشور، دوباره مطرح شده است. هفده مرداد ماه پس از آن به عنوان روز خبرنگار ناميده شد که محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری جمهوری اسلامی(ايرنا) هنگام انجام وظيفه در شهر مزار شريف در سال 1377 توسط طالبان کشته شد.
در چند سال گذشته، روز خبرنگار در ايران در شرايطی گرامی داشته شده که دهها نشريه توقيف، صدها خبرنگار بی کار و بسياری از روزنامه نگاران به دادگاه فراخوانده و يا زندانی شده اند. اعضای انجمن صنفی روزنامه نگاران ايران، چند روز پيش تصويب کردند که روز خبرنگار در اعتراض به مرگ زهرا کاظمی، خبرنگار و عکاس کانادايی ايرانی الاصل، در محل انجمن تحصن کنند. پيش از اين انجمن دفاع از آزادی مطبوعات چنين پيشنهادی را مطرح کرده بود.
به نظر شما محدوديت ها و مخاطرات کار روزنامه نگاری در ايران چيست؟ آيا روزنامه نگاری در ايران از جذابيت برخوردار است؟ وضعيت شغلی روزنامه نگاران در ايران را در مقايسه با ساير کشورها چگونه می بينيد؟ آيا نهادهای مدافع حقوق خبرنگاران در ايران کار خود را به خوبی انجام می دهند؟ مناسبترين راه بيان مشکلات خبرنگاران چيست؟
___________________________________________
ديدگاه های شما:
به واقع در اين روزها سخن گفتن از حرفه ای که ما در ايران به آن می پردازيم بسی سخت و جانکاه است. دوستان و همکارانمان در زندان زير سخت ترين فشارها هستند و هر آينه نيز ممکن است که يکی از ماها به سرنوشت آنان دچار شويم. البته با تمامی اين ناملايمات به شخصه عاشق کارم هستم و هرچه مخاطرات آن و هزينه هايش بيشتر می شوند به آن بيشتر عشق می ورزم. آرش ايرانی - ايران
بدون تعارف بايد بگويم روزنامه نگاری، يکی از سخت ترين مشاغل و به عبارتی سخت ترين شغل در رده کارگری با يقه سفيد است. در اين حرفه حتی در آزادترين و دموکرات ترين کشورها اگر بنا داشته باشی بی پرده وصريح واقعيتها را بيان کنی با سخت ترين واکنشها روبروخواهی شد و به همين قياس تو خود بخوان حديث مفصل از اين مجمل و اوضاع خبرنگاران در کشورهايی که اين شغل را چيزی در حد جاسوسی و يا ... می نگرند. روزنامه نگاری و خبرنگاری را اگر به عنوان حرفه ای نگاه کنيم که يک فرد بخواهد از طريق آن امرار معاش کند، بايد بپذيريم که يک حداقلی از آزادی بيان و عمل، سنديکايی حامی ولو نيم بند و طيفی وسيع از نشريات، لازم است و الا ادعای استقلال شوخی بيش نيست. شالوده و ساختار جوامع سنت گرا اساسا پذيرای روزنامه نگار حرفه ای نيست ودر اين ميان اصولا فرقی نمی کند کدام طرف ميله باشی. تو مجبوری به سازی که برايت نواخته می شود برقصی حال اين ساز، آهنگ مورد علاقه ات باشد که فالش نواخته می شود يا اينکه آوای چوپانی باشد که به يمن قضا و قدر مقرر کرده باشند که در مقام هدايت تو باشد. سياست بازی و سياست زدگی، چه در منتها اليه چپ باشد و يا در پارکينگ راست پهلو گرفته باشد، با واقعيت ژورناليسم ناسازگار است چرا که ژورناليسم بنا را بر کشف حقيقت گذاشته اما در وادی سياست بازی، هدف واقعيت جلوه دادن آنچه مطلوب است، می باشد. به هر حال بايد بپذيريم که اکثر قريب به اتفاق ما خبرنگاران ايرانی بيش از آنکه به حقيقت شغلمان نگاه کنيم، بيشتر بنا داريم به نوعی بين معاش و باورهايمان صلح برقرار کنيم. م. ج. - ايران
هر چند نمی توان متصور شد که حرفه روزنامه نگاری کم مخاطره باشد اما بايد اذعان کنم گاه اين مخاطرات و محدوديت ها در جامعه ايرانی از سوی عمدتا وابستگان به قدرت بيشتر اعمال شده است. بطوريکه روزنامه نگار ايرانی گاهی مجبور می شود اخباری که جامعه راعوام واگويه می کنند و به اصلاح در رقابت خبری از وی پيش افتاده اند را هم نتواند بکار گيرد. از سوی ديگر نقد قدرت که يکی از اصلی ترين گرايش های کاری ژورناليست است از سوی کمتر کسی جهت رشد ، ارتقا و بهبود سيستم تلقی می شود. به هر حال آنچه مشخص است در علم روزنامه نگاری عواملی به نام درون سازمانی و برون سازمانی موجب تشديد محدوديت است و باز بايد تاکيد کنم عليرغم اينکه بر اساس اين تعريف در دنيای مدرن کمتر عوامل فوق الذکر در تهيه خبر يا ارايه تحليل تاثير منفی می گذارد اما در ايران گروه فشار، منابع مقدس پيشگيری کننده از بروز خبر، محدوديت های قانونی ، اعمال نفوذ اشخاص و گروه ها ، صاحبان آگهی و همچنين مشکلات مالی از جمله محدود سازان روزنامه نگاران هستند.پاسخ : ترديدی نداشته باشيد که روزنامه نگاری در ايران جدابيت بسيار بالايی دارد؛ چرا که هر چقدر محدوديت بيشتر می شود حساسيت و دقت در کار بالاتر می رود. به هر حال روند پر تنش جامعه جايگاه روزنامه نگار را بيشتر به جامعه می نماياند. ۳ - وضعيت شغلی روزنامه نگاران در ايران را در مقايسه با ساير کشورها چگونه می بينيد؟ پاسخ : وضعيت روزنامه نگاران ايرانی در موقعيتی پايين تر از روزنامه نگاران کشورهای توسعه يافته در جايگاه پايين تری قرار دارد. بايد اين موضوع را بپذيريم . اما با اين وجود معتقدم روزنامه نگار ايرانی با توجه به پشتوانه های فرهنگی توانايی های فراوانی دارد که اين توانی در شرايط فعلی به دليل نبود امکانات در حال حتی هرز رفتن است . هنوز بسياری از روزنامه نگاران کشور توانايی استفاده از زبان های بين المللی را ندارند . امکانات رايانه ای برای بسياری از ژورناليست های ايرانی دور از دسترس است . حال آيا جز اين است که حداقل اين دو مورد اخير به جمع اثاثه ای که يک روزنامه نگار حرفه ای نياز دارد بايد اضافه شود. در کنار اين عوامل بحران اقتصادی به ژورناليست ايرانی اجازه نمی دهد کار مناسب تری ارايه دهد . در ايران دستمزد يک روزنامه نگار بطور ميانگين بين ۳۰۰ تا ۴۰۰ دلار در ماه است در حالی که روزنامه نگاران طرف دنيا با خيال راحت به تحليل داده ها می پردازند در اينجا روزنامه نگار بايد هر چه بيشتر توليد کننده مطلب باشد تا حقوق بيشتری دريافت کند.۳ - با توجه به جو سياسی که بر مطبوعات حاکم است آنقدر هزينه ها بالا رفته است که عملا ديگر نهاد های مدافع حقوق مطبوعات هم درمانده شده اند . بطور مثال در ارديبهشت ۷۹ وقتی بيست نشريه به ناگهان تعطيل می شوند عملا نهادهايی مانند تامين اجتماعی و ... با توجه به نا آماده بودن در مواجه با چنين پديده نوظهوری ناتوان می ماند. از آن به بعد اين روند ادامه داشته است . از سوی ديگر با توجه به اينکه حاکميت و آن بخش از آن که اين تحديد های مطبوعات را انجام می دهد هيچ گوش شنوايی برای شنيدن اعتراضات ندارد بنابراين اعتراضات صنفی و نهادهای حامی هم به جايی نمی رسد . آرش سيگارچی - ايران
کمبود منابع اطلاعاتی در کنار بی تخصصی خبرنگاران در ايران باعث ميشه که خبرنگاران به کارمندان روابط عمومی ارگانهای مختلف بدل شوند. در اين بين دست مزد های اندک و نبود دستگاهها و تشکل های حمايتی لازم در کنار قانون نا کارآمد و بسته علی الخصوص پس از تغييرات حاصل شده در قانون مطبوعات توسط نمايندگان دور پنجم مجلس شورای اسلامی سبب شده که اين حرفه به يکی از خطرناک ترين حرفه های ايران تبديل بشه. نگاهی به دستمزد و مزايای کارگران و توجه به اتحاديه ها و تشکل های صنفی کارگران ثابت ميکنه که جايگاه شغلی خبرنگاران حتی از طبقه پايين جامعه نيز نازل تر و متزلزل تر است. با اين وجود عشق و جذابيت حضور در صحنه حوادث روز ايران و جهان و گهگاه به چالش کشيدن عملکرد برخی مسئولان در کنار اعتقاد به نقش و جايگاه کليدی رسانه ها به عنوان رکن چهارم دموکراسی و چشمان هميشه باز جامعه که می تواند مانع بروز بسياری از خودکامگی ها می شود، همواره از جذابيت ها و وسوسه های اين حرفه به شمار می رود. سهراب صادق - ايران
رسالت روزنامه نگاری و خبرنگاری يعنی اطلاع رسانی دقيق و صحيح و نه پخش و دامن زدن برشايعات درحال حاضر روزنامه ها در ايران جناح بندی شده اند و يکی از فلان حزب دفاع می کند و ديگری از حزب ديگر و طبيعی بنظر می رسد که در درگيريهای سياسی بين جناح های مختلف خبرنگاران هم از اين تنشها و بازی سياست دور نمانند. قاعدا اگر اختلافات حزبی و سياسی به نقطه آرامش برسد و همه به مردم فکرکنند روزنامه نگاران هم به دنبال مقالات تحريک آميز نمی گردند و آن موقع فرصت می کنند که به کار اصلی خود برسند. ز. ش. - ايران
جايگاه وارزش خبرنگاران در ايران از نظر اجتماعی مقدس و از نظر سياسی کاملا مفسد گونه تلقی می شود واين در تاريخ ايرانی ريشه دارد آنجا که زبان صوراسرافيل را می برند آنجا که دکتر حسين فاطمی وزير امور خارجه دکتر مصدق را تنها به پر جراتی و قلم تيز و نافذ داشتن تير باران می کنند. بنابراين اگر روزنامه نگاران و خبرنگاران را پيشقراولان آزاديخواهی و رهايی بدانيم ناشی از آن است که در اوج بی زبانی زبان گويای جامعه خويش بودند. جذابيت و طراوت کار روزنامه نگاری باعث شده است تا در نخستين شکوفه های آزاديخواهی در خرداد ۷۶ جوانان با توشه ای که از علوم جديد به دست آورده بودند کاروان و قافله ای به نام مطبوعات را ايجاد کنند. اين کاروان ديری نپاييد که گرفتار طوفانی شد که شن زار خفقان را برديدگان ساربان افشاند و کاروان را با تمام امالی که برای رهايی داشته بود به خاک ياس کشاند. روزنامه نگاران صف شکنان استبداد در هر شکل ونوع آن هستند ولی وضعيت آنان در ايران بسيار بغرنج است به ديگرسخن اينان علاوه بر مشکلات وگرفتاريهای سياسی چيزی به نام مشکل معيشت واقتصاد را بايد تحمل کنند در ايران نيز نهادی که بتواند از حقوقشان دفاع کند حتی اگر وجود داشته باشد از اقتدار کافی و وافی برخودار نيست. چرا که کلا در طول حاکميت نظامهای سياسی پيشين و فعلی روزنامه نگار به عنوان پشه ای مزاحم تلقی می شود بر همين اساس سنديکا و نهادی که حافظ حقوقشان باشد وجود ندارد و يا نظام اجازه ای چنين کاری را نمی دهد برای بيان مشکلات خبرنگاران بايد به دنبال راههای تازه گشت راههايی که نبايد در مسير های شکست خورده گذشته فرو بغلتد. هيثم انيسی - ايران
بعد از خرداد ۷۶ روزنامه نگاری و مطبوعات نوين با تلفيقی از ادبيات و سياست در جامعه ايران شکل گرفت. من هنوز کارتنی از روزنامه های جامعه، توس، نشاط، خرداد، فتح، صبح امروز و...دارم و با رويداد قتلهای زنجيره ای محتوای انها غنی تر از روزنامه های کنونی است .آنچه مسلم است روزنامه نگار ايرانی و متعهد روی مين راه می رود. سرنوشت و فردای نامعلومی در پيش رو دارد.وچون آب از سر چشمه آلوده است اميدواری بيهودگی است .بهر حال از افشا و فرياد و دادرسی نبايد دريغ ورزيم . درود بر گنجی , زيدآبادی ها وشاد باد روان زيبا های جان باخته . ياد کاوه گلستان راگرامی بداريم. نسرين ارس - ايران
مشكلات روزنامه نگاري در ايران مي توان در موارد زير خلاصه كرد: 1 - سانسور مقاله ها و عقايد و نظريات و گزارشهاي روزنامه نگاران و خبرنگاران 2 - شكستن قلم كساني كه مي خواهند عقايد و نظريات خود را بيان كنند 2 - بستن روزنامه ها و مجلات به جرم نوشتن نظريات و عقايد و واقعيات كه بر خلاف خواسته هاي حكومت است مانند بستن 90 تا 100 روزنامه و مجلات به جرم نوشتن عقايد بر خلاف افكار حاكمان 4 - زنداني كردن خبرنگاران و روزنامه نگاران و نويسندگان انديشمندان و استادان دانشگاه، بر خلاف آيات قرآن كه مي فرمايد: 1- سوگند به قلم وقتي آنچه مينويسد (آيه يك سوره قلم)، وقتي از "آنچه" حرف مي زند يعني همه چيز خوبي ها و بديها،. 2 - مژده بده به آنكسان كه تمام حرفها را مي شنوند و از ميان آنها بهترين را انتخاب مي كنند آنها هدايت يافتگانند (آيه 17 و 18 سوره زمر). ع. ش. ع. - ايران
وضعيت روزنامه نگاران در ايران بسيار غمبار است. کافيست کمی به اخبار فشارهای غير انسانی سالهای اخير روی اين طلايه داران دمکراسی توجه کنيم. به جهت هزينه های سنگينی که روزنامه نگاران ايرانی برای آزادی و مردم سالاری پرداخت کرده اند در ايران روزنامه نگاری هيچگاه نا بدين درخه از اعتبار مردمی برخوردار نبوده است. به جرات میتوان گفت که وضعيت سردرگم روزنامه نگاری و ديکتاتوری دينی جشن شرايط بسيار دشواری را پيش روی روزنامه نگاران ايرانی قرار داده است که در کمتر نقطه ای از جهان نظير آنرا می توان ديد. در ايران يا نهادهای کافی وجود ندارد طا اگر و! جود دارد برای فريب افکار داخل و خارج است. بيان مشکلات کافی نيست اکنون وقت رسيدن به فرياد در گلو خفه شده آنها است. در چهارچوب قانون اساسی کنونی که رهبری تمامی نهادهای انتخابی رادور می زند و تمامی اهرمهای سرکوب را "قانوناً" در اختيار دارد تنها سازمانهای جهانی و آزاد انديشان جهان می توانند ندای آزاديخواهان ايران را به اهرم فشار برای تغيير قانون اساسی تبديل کنند. علی کاشانی - کانادا
به نظرِ من فعلا در ايران خبر نگاری يکی از پرکارترين شغل های موجوده ،و خبرنگار از هيچ امنيت و آرامشی که ديگران برخوردارند، برای کارش نداره. به هر حال نهادهای مدافع خبرنگاران هم فعلا نه تنها هيچ کار مثبتی برای اونها نمی کنند بلکه بايد مواظب خودشون هم باشن که دچار مشکل نشن. سينا پارسی - ايران
Your Comments: مخاطرات و محدودیت هایا بعکس آزادی عمل و امنیت روزنامه نگاران و خبرنگاران در هر جامع ای تناسب مستقیم با پذیرش دموکراسی و حقوق بشر دارد یعنی هر اندازه دموکراسی در جامعه عمق بیشتری می گیرد و نهاد های مدنی توسط مردم سازماندهی می شوند مسلمانهادهای قدرت در مقابل مردم پاسخگو شده و قادر نخواهند بود سیاست سرکوب و.....به اجرا گذارند در ایران پارادوکس جمهوری اسلامی و همچنین نقش مذهب مانع تحقق دموکراسی و در نتیجه فقدان امنیت آحاد مردم از جمله خبرنگاران را فراهم کرده است به تبعیت از این وضعیت نهادهای حقوق بشر و مدافعان آزادی خبر رسانی همواره به بهانه دفاع از دین از توانائی انجام وظایف خویش ناتوانند حل موضوع به تحقق دموکراسی و جدائی نهاد دین از سیاست ارتباط لاینفک دارد مناسب ترین راهکار در دفاع از حقوق خبرنگاران در ایران اعمال فشار به حاکمان برای پذیرش دموکراسی و حقوق بشر و منوط نمودن تعمیق روابط اقتصادی و سیاسی به تحقق اصول و موازین جهانی است نه در حرف که در عمل و تصویب قوانین منطبق بر اصول دموکراسی و حقوق بشر ضمن آنکه در داخل کشور حرکت هماهنگ و متحد نیروهای ترقیخواه به منظور حمایت از خبرنگاران و آزادی بسیار ضروری است حامد ساعدی - ايران
Your Comments: از اين قبيل اتفاقات در تمام دنياپيش مي آيد البته نه اينكه مهم نيست ولي درگيران سياست از جمله خبرنگران كه به وادي سياسيت پاميگذارند بايد منتظر چنين حوادثي باشند نمي دانم چرا وفتي هواپيماي مسافربري ايران با 290 سرنشين (اشتباها") هدف موشك أمريكا قرارگرفت اين عزيزان كه به اين شدت تحت تاثير قرارگرفتند معترض نشدند و دم از حقوق بشرنزدند و يا وقتي كه خبرنگران ايراني در افغانستان كشته شدند صدااز كسي درنيامدبه هرحال اين يك حادثه بوده كه در هرچاي دنيا و درهرحكومتي ممكن بود اتفاق بي افتد .به هرحال متاسف هستيم كه اين اتفاق در ايران رخ داده و اي كاش مسولين متوجه باشند كه بااعمال خشونت و بدرفتاري جز لطمه وارد كردن به اين ران كاري صورت نمي گيرد و فقت تيغ تيز به دست دشمنان مي افتد تا ضربات بيشتري به مردم ايران وارد شود .همگان باورد داريم كه دراين بين اين مردم هستند كه! بايد تاوان اين مسائل را پرداخت كنند . ز. ش.- ايران
Your Comments: آیا جایگاه خبرنگار در جامعه امروز ایران شناخته شده است ؟ صحبت از جذابیت کار خبرنگار در ایران بمنزله شبکه اعصاب برای پیکره مدنی، پیامدهای کار خبرنگاری را پیش میکشد. وضعیت کنونی ایران خالی از بیماری نیست اما واکنشها درجهت بهبود وضعیت بسیار ضعیف است بعنوان مثال در چند هفته اخیر شاهد هستیم که کمیته امداد بطرز مغرضانه ای اقدام به نصب تعداد زیادی صندوقهای اعانه بطور متراکم در شهر کرده است . این عمل معنایی جز سرکوب ندارد. من چون نمی نوانستم یکی از آنها را که در نزدیکی منزل با سروصدای فراوان بیل مکانیکی نصب شد از جا بکنم آنرا یکپارچه سیاه کردم. آنچیزی دستگاه حکومتی در این حرفه از آن واهمه دارد روزنامه و خبرنگار حرفه ای است. روزنامه نگاران در ایران دچار اضطراب در پرداختن به مسایلی هستند که افکار عمومی نیاز به مراجعه دارند. چنانچه امکان دارد لطفا موضوعی در ارتباط با نحوه پوشش زنان و علت تمایل به استفاده از رنگ سیاه درانتخاب لباس در سخنگاه فراهم آورید. در این موضوع تاثیر داشتن حجاب برای دختران زیر سن بلوغ در روحیه آنها و اثرات آن در میزان شادابی آنها بعد از بلوغ بسیار حایز اهمیت است.
امير علی تبريزی - ايران
نام
نام خانوادگی
کشور
نشانی الکترونيکی
نظرهای شما
توجه: بی بی سی می کوشد تا حد ممکن، نظرهای دريافت شده را در سخنگاه منعکس کند. نامه های دريافتی ويرايش خواهد شد.
