در مالیات بر ارزش افزوده، ماليات به جای محصول نهايی در مراحل مختلف محاسبه و دريافت می شود

اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده هجده روز پیش شروع شده است اما در همین مدت تعدادی از صنعتگران و بازرگانان از دولت خواسته بودند اجرای این طرح را برای مدتی به تاخیر بیندازد.

بر اساس گزارشها، تعدادی از بازاریان اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، کرمانشاه و تهران در اعتراض به اجرای مالیات بر ارزش افزوده، اعتصاب کرده و بازار چند شهر را تعطیل کرده بودند.

بازاریان نسبت به پرداخت سه درصد مالیات ارزش افزوده اعتراض داشتند و معتقد بودند که آنها فقط با افزایش قیمت می توانند این مالیات را بپردازند و این کار باعث کسادی بازار خواهد شد چون قدرت خرید مشتریان را کاهش می دهد.

از نظر کارشناسان، دولت تبلیغ کافی در زمینه نحوه مالیات گیری برای این قانون انجام نداده بود و برای همین هر چه تلاش کرد نتوانست بازاریان معترض را به ادامه اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده قانع کند و سرانجام در مقابل گسترش سیل اعتراض ها اجرای قانون را به حالت تعلیق درآورد.

آقای احمدی نژاد، وزیر اقتصاد را موظف کرده تا در مدت دو ماه برنامه عملیاتی و راهکار مناسب برای اجرای صحیح قانون را تدوین کند.

مدت زمان تعلیق قانون مالیات بر ارزش افزوده مشخص نیست و در نامه آقای احمدی نژاد آمده است که "تا زمان ابلاغ دستور العمل های لازم و تمهید شرایط مناسب، اقدام مربوط به اخذ هر نوع وجوه در اجرای این قانون متوقف خواهد بود."

مزایا و معایب

مالیات بر ارزش افزوده تمامی زنجيره توليد کالا و خدمات را در بر می گيرد و در هر مرحله به نسبت ارزش افزوده ايجاد شده برای کالا و خدمات، ماليات جداگانه دريافت می شود.

اين روش جايگزين ماليات بر توليد و فروش می شود که ماليات آن به جای محصول نهايی در مراحل مختلف محاسبه و دريافت می شود.

به عقیده کارشناسان، ماليات بر ارزش افزوده می تواند به عادلانه شدن پرداخت ماليات ها کمک کرده و از ماليات مضاعفی که معمولا در روش های ديگر به مصرف کننده نهايی تحميل می شود، جلوگيری کند.

بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده، مصرف کنندگان در قبال خرید کالاها و خدمات صورتحساب دریافت می کنند ولی اکنون بسیاری از مشاغل به خصوص مشاغل خرده فروشی امکانات ارائه صورتحساب یا فاکتور فروش را ندارند.

مالیات در این روش سه درصد است که یک و نیم درصد آن مربوط به مالیات بر ارزش افزوده و یک و نیم درصد آن نیز عوارض شهرداری است.

برخی کارشناسان می گويند اين روش ماليات ستانی می تواند موجب سالم تر شدن درآمدهای دولت، افزايش سهم ماليات از محل توليدات داخلی و عادلانه شدن توزيع درآمد شود اما اين نگرانی نيز وجود دارد که برقراری اين شيوه ماليات ستانی به افزايش تورم بينجامد.

گستردگی قوانين دست و پا گير اداری، هزينه های بالای وصول، پيچيدگی امور تشخيص و نامعلوم بودن فعاليت‌ های اقتصادی ممکن است اين قانون را با مشکل روبرو کند.

در مقابل، کاهش فرار مالياتی و گستردگی منابع جديد مالياتی از مهمترين مزايای قانون مالیات بر ارزش افزوده به شمار می رود.

برخی نيز عقيده دارند اين شيوه ماليات ستانی توزيع درآمد را عادلانه تر کرده و نقش به سزايی در تعديل فقر ايفا می کند. زيرا فقرا نسبت به سهمی که در مصرف دارند، ماليات کمتری خواهند پرداخت.

این قانون یکی از قوانین مهم برای اصلاح ساختار اقتصاد کلان ایران به حساب می آید که به شدت بر درآمدهای نفتی متکی است و سهم مالیات در آن بسیار پائین است.

بخش زیادی از فعالیت های اقتصادی در ایران زیر زمینی است و دولت نمی تواند از این فعالیت های اقتصادی مالیات دریافت کند.

دولت امیدوار بود با اجرای این قانون جلوی فرار مالیاتی را گرفته و سهم درآمدهای مالیاتی خود را افزایش دهد اما با اعتراض برخی از بازاریان فعلا اجرای این قانون به تعلیق در آمده است.