بر اساس قانون، دولت باید از سال 1391 به بعد بنزین را با قیمت بین المللی عرضه کند

این گزارش بر اساس قانونی تهیه شده است که بر اساس آن فرآورده های نفتی که بنزین و گازوئیل نیز جزو آن است از سال 1391 به قیمت بین المللی عرضه خواهد شد.

قیمت بنزین که تابستان سال گذشته سهمیه بندی شده، هر لیتر یکصد تومان است و بنزین آزاد با قیمت چهارصدتومان عرضه می شود. براساس برنامه باید تا سه سال و نیم دیگر قیمت بنزین از سبد حمایتی دولت خارج و به قیمت بازارهای بین المللی عرضه شود.

عمده بنزین مصرف داخلی ایران از طریق سهمیه بندی تامین می شود و حذف یکباره سهمیه و افزایش قیمت از نظر مرکز پژوهشهای مجلس بار تورمی گسترده ای دارد و باید گام به گام قیمت بنزین افزایش داد تا تورم ناشی از آن تا حد ممکن کم شود.

این پیشنهاد در واقع همان قانونی است که دولت دوم محمد خاتمی آن را اجرا می کرد اما مجلس هفتم که احمد توکلی رئیس مرکز پژوهشهای مجلس نیز عضو آن بود، مانع اجرای آن شد و با تصویب طرح تثبیت قیمت ها جلوی افزایش قیمت بنزین را گرفت.

بر اساس این قانون، دولت هر ساله مبالغی به قیمت بنزین اضافه می کرد تا آن را به قیمت های بین المللی نزدیک کند اما مجلس معتقد بود که ابزار قیمت مانع از افزایش مصرف بنزین نمی شود و تورم را افزایش خواهد داد.

پیامدهای تورمی

شواهد نشان می دهد که نمایندگان مجلس و مدیران دولت به این نتیجه رسیده اند که امکان ادامه عرضه بنزین به قیمت فعلی وجود ندارد به همین دلیل دنبال راههایی برای عرضه بنزین به قیمت های بین المللی هستند و طرح هدفمند کردن یارانه ها را نیز در دست تهیه دارند.

بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، اگر قیمت بنزین یکباره از یک صد تومان به 700 تومان افزایش یابد بیشتر از 28 درصد تورم ایجاد خواهد کرد.

در کمترین قیمت نیز برای هر لیتر بنزین 200 تومان در نظر گرفته شده و برآورد شده است که این افزایش قیمت، پنج درصد تورم ایجاد خواهد کرد.

میزان تورم با قیمت بنزین لیتری سیصد تومانی، حدود ده درصد، با قیمت چهارصد تومانی حدود 15 درصد، با قیمت پانصد تومانی حدود 19 درصد و با قیمت ششصد تومانی حدود 24 درصد و با قیمت ششصدو پنجاه تومانی تومانی حدود 26 درصد است.

گازوئیل نیز وضعیتی تقریبا مشابه وجود دارد به این معنی که هم اکنون گازوئیل با قیمت 16.5 تومانی عرضه می شود و اگر قیمت هر لیتر گازوئیل یکباره به ششصد تومان افزایش پیدا کند حدود 23 درصد تورم ایجاد خواهد کرد.

بهترین شرایطی که برای گازوئیل ترسیم شده این است که قیمت فعلی گازوئیل پنج برابر شود و به 100 تومان در هر لیتر برسد که در این صورت مرکز پژوهشهای مجلس پیش بینی کرده که این میزان افزایش قیمت نزدیک به چهار درصد تورم ایجاد می کند.

اگر قیمت هر لیتر بنزین یکباره از یکصد تومان فعلی به 700 تومان افزایش یابد بیشتر از 28 درصد تورم ایجاد خواهد کرد   مرکز پژوهشهای مجلس

کارشناسان این مرکز وابسته به مجلس ایران، حتی آثار تورمی افزایش قیمت بنزین و گازوئیل به صورت همزمان را نیز بررسی کرده اند که تصویر چندان خوشایندی نیست به طوری که در بهترین شرایط اگر قیمت بنزین به دویست تومان و قیمت گازوئیل به یکصد تومان برسد، حدود نه درصد تورم ایجاد خواهد کرد.

بدترین تصویر افزایش قیمت همزمان به این شکل است که هر لیتر بنزین به ششصدو پنجاه تومان و هر لیتر گازوئیل به ششصد تومان برسد. در این وضعیت میزان تورمی که ایجاد می شود نزدیک به 49 درصد برآورد شده است.

افزایش پلکانی قیمت

این گزارش با ارائه تصویر نه چندان خوشایند افزایش یکباره قیمت این دو ماده سوختی، تصویر افزایش تدریجی آنها را نیز ارائه می دهد.

در این بخش پیش بینی شده که قیمت بنزین هر ساله افزایش پیدا کند و از یکصد تومان فعلی به هزار و یکصد تومان در هر لیتر برسد. پیش بینی شده با این روش به طور متوسط سالانه 3.1 درصد تورم ایجاد شود.

وضعیت گازوئیل نیز تقریبا مشابه بنزین است به این معنی که اگر قیمت گازوئیل در سه سال باقی مانده به صورت پلکانی از 16.5 تومان فعلی به ششصد تومان در هر لیتر برسد، هر سال به طور متوسط 4 درصد تورم ایجاد خواهد کرد.

از نظر کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس، افزایش یکباره حامل های انرژی و عرضه آن به قیمت واقعی، "دارای آثار تورمی" بوده و به شکست ساختارها و بروز وضعیت "وخیم تر" منجر خواهد شد.

از همین رو این کارشناسان به دولت توصیه می کنند که همراه با سیاست های پولی و مالی و برنامه ریزی برای هدفمند کردن یارانه ها، بنزین و گازوئیل را صورت پلکانی و سالانه افزایش دهد.

از نظر این کارشناسان، افزایش پلکانی قیمت بنزین و گازوئیل آثار تورمی کمتری نسبت به افزایش یکباره قیمت این فراورده های نفتی خواهد داشت.

بر اساس قانون، دولت باید تا سال 1391 فراورده های نفتی را به قیمت های بین المللی در بازار داخلی عرضه کند اما هنوز برنامه مشخصی برای افزایش قیمت ها وجود ندارد.

هم اکنون دولت طرح پرداخت یارانه های نقدی را در دست تهیه دارد و درصدد است تا با شناسایی توانایی های خانواده های ایرانی، سهم هر کدام را از یارانه ها مشخص کند.

میزان یارانه های پرداختی سالانه 90 هزار میلیارد تومان (معادل 100 میلیارد دلار) برآورد شده است که بخش عمده آن یارانه های انرژی است.

ایران علاوه بر بنزین تولید داخلی، سالانه مقادیر زیادی بنزین نیز از خارج وارد می کند. بودجه سال جاری واردات بنزین و گازوئیل سه میلیارد و 300 میلیون دلار بوده که در چهار ماه اول سال تمام شده است.

گزارشها حکایت از آن دارد که وزارت نفت یک لایحه هشت میلیارد دلاری برای تامین بودجه واردات بنزین تهیه کرده است که به زودی تقدیم مجلس خواهد شد.