این گزارش نشان می دهد تنها عدم اشتغال جوانان سالانه 20 میلیارد دلار هزینه در بر دارد

این موضوع گزارشی است که پروژه جوانان خاورمیانه در مرکز توسعه ولفنسون در موسسه بروکینگز واشنگتن به آن پرداخته است اما شامل ایران نمی شود.

این مطالعه که توسط جد چاپن استاد اقتصاد در دانشگاه آمریکایی بیروت برای این مرکز تهیه شده برای اولین بار و با اعداد و ارقام نشان می دهد که عدم بهره برداری از جوانان، ترک تحصیل جوانان، عدم اشتغال و فعالیت جوانان و سایر مسائل مثل مهاجرت چقدر برای کشورهای عرب خاورمیانه هزینه در بر دارد.

این گزارش نشان می دهد تنها عدم اشتغال جوانان سالانه 20 میلیارد دلار هزینه در بر دارد. محاسبات انجام شده نشان می دهد در مصر عدم بهره برداری از جوانان سالانه 53 میلیارد دلار یعنی 17 درصد از تولید ناخالص داخلی هزینه دارد. اگر هزینه های اجتماعی و روانی این پدیده را نیز به آن بیافزاییم، رقم واقعی احتمالا بسیار بالاتر خواهد بود.

ناوتج دیلون مدیر پروژه جوانان خاورمیانه که تاکنون مطالعات متعددی در زمینه وضعیت جوانان منتشر کرده می گوید این مطالعه حاکی از آن است که مشکلات نهادی است.

او گفت: "این بیشتر مربوط می شود به نوع موسسات، نهادها و ساختارهایی که وجود دارد. آنها نه از انعطاف برخوردارند و نه از انطباق لازم برای بهره گیری از این جمعیت عظیم جوان. این منطقه ای است که در آن حدود یکصد میلیون نفر در سنین 15تا 25 سال هستند. موفقیت آنها بستگی به عوامل متعددی دارد."

"البته یکی از این عوامل پدر و مادر هستند. ما می بینیم که پدر و مادران سرمایه زیادی صرف آموزش و پرورش بچه هایشان می کنند. اما این نهادها هستند که منفعت چندانی برای جوانان ندارند. آنها وارد این موسسات آموزشی می شوند، اما تحصیلات غلطی دریافت می کنند. تحصیلاتی که میراث باقی مانده از سیستم قدیمی است. این سیستم قدیمی برای این درست شده بود که به جوانان مدرک لازم برای گرفتن یک شغل دولتی را بدهد، نه اینکه به شما فنون لازم برای اشتغال و کارآفرینی را بیاموزد."

اما این تنها به نهادهای اموزشی محدود نمی شود.

ناوتج دیلون می افزاید: "البته سایر موسسات نیز به این وضعیت دامن می زنند. نگاه کنید به وضعیت مسکن و ازدواج. چون از جوانان بخصوص مردان انتظار می رود که پول زیادی برای مسکن و مهریه بگذارند، در حالیکه آنها نه شغل ندارند و نه دسترسی به اعتبار. به این ترتیب مجبور می شوند که ازدواج را به تاخیر اندازند. اینها عواملی است که موجب می شود نهادها مانع از بالقوه شدن این پتانسیل عظیم شوند. پتانسیلی که از خیلی جهات حتی از نفت هم ارزشمندتر است."

"هم اکنون نرخ بیکاری در این منطقه دو برابر متوسط جهانی است، انتظار برای یافتن شغل اول به جای چند ماه به چند سال بالغ می شود یعنی سالهایی که این جوانان باید به پیشرفت خود و رشد جامعه و محیط اطرافشان کمک کنند، صرف انتظار برای یافتن نخستین شغل می شود. به عبارت دیگر این نسل جوان نه فقط کمکی به جامعه نمی کند بلکه سربار هم می شود سرباری که میلیاردها دلار هزینه برای کشورهای منطقه دارد."

ما می بینیم که کشورهایی که دارای حجم عظیمی از منابع طبیعی هستند لزوما وضعیت بهتری ندارند. برای نمونه نگاه کنید به عربستان سعودی که گرچه دارای منابع نفت است، از نظر بهره گیری از جوانان وضعیتی بدتر از یمن دارد. این به ما می گوید پول به تنهایی برای حل مشکلات کافی نیست   ناوتج دیلون

ناوتج دیلون می گوید این مطالعه نشان می دهد برخی کشورهای منطقه که از ثروت نفت برخوردارند موقعیتی حتی بدتر از سایرین دارند:

"ما می بینیم که کشورهایی که دارای حجم عظیمی از منابع طبیعی هستند لزوما وضعیت بهتری ندارند. برای نمونه نگاه کنید به عربستان سعودی که گرچه دارای منابع نفت است، از نظر بهره گیری از جوانان وضعیتی بدتر از یمن دارد. این به ما می گوید پول به تنهایی برای حل مشکلات کافی نیست."

اما به گفته وی برخی دیگر که دست به اصلاحاتی در نظام آموزشی خود زده اند به تدریج نتایج این تغییرات را مشاهده می کنند:

"کشورهایی مثل اردن اکنون از نظر تست های بین المللی نمراتی بالاتر از میانگین جهانی دارند. در این تستها توانانی جوانان در موضوعاتی نظیر ریاضیات و نگارش اندازه گیری می شود. این علامت مثبتی است . اما سایر کشورها از نظر برنامه ریزی درسی و سبک تدریس عقب هستند."

"من نمونه های زیادی از جوانان دیدم که برای شکستن این وضعیت تلاش می کنند. اما البته موانع زیادی وجود دارد. آنها انرژی مثبتی دارند و تمایلشان به ایجاد تحول در زندگی شروع مهمی است. و این چیزی است که جامعه جهانی و نهادها و موسسات جامعه مدنی باید آن را درک و تقویت کنند."

این مطالعه حاکی از آن است که اصلاح کشورهای منطقه با اصلاحات نهادی محدودی می توانند تا 80 درصد از مشکلات اقتصادی جوانان را حل کنند.