علی نقی سيد خاموشی رييس اتاق بازرگانی ايران (نفر سوم از سمت راست) در جلسه ای با بازرگانان ايتاليايی - آقای خاموشی سالهاست در راس اتاق قرار دارد
انتخابات اتاق بازرگانی و صنايع و معادن ايران روز هفتم اسفند ماه در حالی برگزار می شود كه وزارت بازرگانی پيش بينی كرده است تركيب اعضای اتاق های بازرگانی به صورت بنيادی تغيير خواهد كرد.
قانون و آيين نامه اتاق بازرگانی اصلاح شده است اما به دليل در پيش بودن انتخابات اتاق بازرگانی طرح آن در مجلس به بعد از انتخابات موکول شده است
مجتبی خسروتاج
معاون وزير بازرگانی
مجتبی خسروتاج، معاون وزير بازرگانی و رئيس انجمن نظارت بر انتخابات اتاق بازرگانی، به خبرنگاران گفته است "حدس می زنم تركيب اعضای اتاقهای بازرگانی و صنايع و معادن سراسر كشور به صورت ماهوی تغيير كند."
آقای خسروتاج از لايحه جديد اتاق بازرگانی خبر داده و گفته است "قانون و آيين نامه اتاق بازرگانی اصلاح شده است اما به دليل در پيش بودن انتخابات اتاق بازرگانی طرح آن در مجلس به بعد از انتخابات موكول شده است."
معاون وزير بازرگانی تركيب نمايندگان و ادغام اتاقهای تعاون و بازرگانی را از ويژگی های لايحه جديد عنوان كرده است.
اتاق بعد از انقلاب
تا قبل از انقلاب سال 1357، اتاق بازرگانی در زمينه های تجارت، صنعت و معدن فعاليت داشت و تعدادی از صاحبان صنايع در مديريت عالی آن حضور داشتند.
پس از انقلاب، اين نهاد در انحصار بازاريان قدرتمند و هوادار جناح محافظه کار در جمهوری اسلامی قرار داشته و اخيرا با انتقادات بسياری روبرو بوده است.
پس از انقلاب سال 1357 مديريت اتاق بازرگانی در انحصار بازاريان قدرتمند و هوادار جناح محافظه کار در جمهوری اسلامی قرار داشته است
اوايل آذر ماه سال جاری، چند تن از اعضای اتاق بازرگانی در يك كنفرانس خبری زبان به اعتراض گشودند.
ناصر مشكين آذر، عضو اتاق بازرگاني با انتقاد از بافت مديريتی اتاق، گفت "متاسفانه ساختار مديريتی حاكم بر اين مجموعه نتوانسته در سالهای گذشته اين نقش را به درستی و به طور كامل ايفا كرده و نگاهي به وضعيت اقتصادی كشور و سكوت مسئولان اتاق دليلی بر اين ادعاست."
حاجی بابا، نايب رئيس اتاق بازرگانی و صنايع و معادن سمنان نيز گفته است "اگر مسوولان اتاق، اعضا را برای ارائه نظرات كارشناسی دعوت می كردند و به دولت مشاوره صحيح ارائه می دادن قطعا كشور با چنين مشكلاتی روبرو نبود."
به گفته آقای حاجی بابا "ساختار اتاق به گونه ای طراحی شده كه يك نفر به عنوان رئيس در بالای اتاق می نشيند و شخصا تصميم می گيرد و بقيه موظف به اطاعت و پيروی هستند."
اتاق جناحی
علی نقی سيد خاموشی، رئيس اتاق بازرگانی و عضو جمعيت موتلفه اسلامی، در سال 1359 به عنوان سرپرست وارد اتاق بازرگانی شد و هنوز در سمت رياست اتاق باقی است و شايد تنها مدير باثبات جمهوری اسلامی تلقی شود.
آقای خاموشی در دوره چهارم مجلس به نمايندگی تهران انتخاب شد اما رياست بر اتاق بازرگانی را نيز رها نكرد.
علی نقی خاموشی رييس اتاق بازرگانی، علاءالدين ميرمحمد صادقی، معاون اتاق و اسدالله عسکراولادی از اعضای مهم هيات رييسه از اعضای جمعيت موتلفه اسلامی بوده و با آن ارتباط نزديک دارند
زمانی گفته می شد که وی دارای سمت های متعددی در جمهوری اسلامی است و در حال حاضر هم علاوه بر اتاق بازرگانی و مديريت كارخانه نساجی وابسته به جامعه الصادق و كارخانه پارچه بافی وابسته به مدرسه عالی شهيد مطهری، سمت های ديگری را هم در اختيار دارد.
از ديگر چهره های مهم اتاق بازرگانی بايد از اسدالله عسكراولادی، بازرگان معروف فعال در زمينه های مختلف از جمله صادرات اقلام سنتی ايران نام برد.
آقای عسکر اولادی، برادر حبيب الله عسکر اولادی دبيرکل جمعيت موتلفه، علاوه بر عضويت در هيات رئيسه اتاق، رياست اتاق ايران و انگليس را برعهده دارد.
علاءالدين ميرمحمدصادقی، از معاونان اتاق و فعال در بخش معادن، همچنين رياست اتاق مشترک ايران و كانادا را برعهده دارد.
وی نيز از نزديكان جمعيت موتلفه به شمار می آيد.
نقش در دولت
در بسياری از سالهای بعد از انقلاب، علاوه بر اتاق بازرگانی، وزارت بازرگانی هم عمدتا تحت نظر جناج موسوم به محافظه كار و به خصوص نزديكان جمعيت موتلفه قرار داشته است.
در اين سال ها، اتاق بازرگانی از همراهی وزرای بازرگانی چون حبيبالله عسگراولادی و يحيی آل اسحاق، از اعضای هيات موتلفه، برخوردار بوده است.
نياز دولت به كالاهای اساسی در زمان جنگ و حضور و ارتباط و نفوذ گسترده اين گروه با شبكه های سنتی توزيع كالا در بازار، به سنتگرايان بازار امكان داد تا موقعيت خود را در رده تصميم گيری دولت جمهوری اسلامی تقويت کنند.
به اعتقاد برخی کارشناسان حضور قدرتمند تجار سنتی در راس اتاق بازرگانی باعث شده است تا اين نهاد توجه چندانی به بخش های صنعت و معدن نداشته باشد
تحولات سال های بعد، تغييرات گسترده ای را در بخشهای بازرگانی و اقتصادی كشور به وجود آورد.
اين تحولات بعد از انتخاب محمد خاتمی به رياست جمهوری شكل ديگري گرفت و مسئوليت بخشهای اقتصادی کابينه به جناح موسوم به همفکران وی واگذار شد اما تسلط جناح محافظهكار بر اتاق بازرگانی ادامه داشته است.
در انتخابات سال 1377 اتاق بازرگانی، تلاشی برای تغيير مديريت صورت گرفت اما اين تلاش نامنسجم در فضای پرتنش سياسی، نتيجه ای به همراه نياورد.
با نزديك شدن زمان برگزاری انتخابات جديد اتاق بازرگانی، انتقادات بازرگانان و صنعتگران و كارشناسان در حال افزايش بوده است.
آنان در صدد هستند بافت مديريتی اتاق را پس از سالها تغيير دهند.
مديريت اتاق توسط هيات نمايندگان تعيين می شود که دو سوم اعضای آن را اعضای اتاق بازرگانی انتخاب می کنند.
بنابراين، گرچه در بسياری از انتخابات گذشته، شرکت اعضا در رای گيری ناچيز بوده است، اما حضور منسجم آنان می تواند در نتايج انتخابات تاثير گذار باشد.
برخی از کارشناسان معتقدند كه فضايی كه مديران اتاق بازرگانی ايجاد كرده اند نقش بازرگاني در زمينه واردات را چنان برجسته كرده كه جايی برای ديگر بخش ها، نظير صنعت و معدن، باقی نمانده است.
واكنش مديران
با افزايش انتقادات اعضا، مديران اتاق بازرگاني يكي پس از ديگری در صدد پاسخگويی برآمدند.
اسدالله عسگراولادی، عضو هيات رئيسه اتاق، با انتقاد از انعكاس يك جانبه نظرات منتقدان به ايرنا گفت "هيات رييسه اتاق بازرگانی تاكنون درصدد انعكاس عملكرد خود در رسانه ها نبوده اما اكنون آماده است كارنامه دو دهه فعاليت خود را منتشر كند."
با حکم غيرمستقيم امام (خمينی) به اتاق آمدم و با خواهش و اصرار وزير بازرگانی مانده ام وگرنه می توانستم وزير شوم
علی نقی خاموشی
رييس اتاق
آقای عسگراولادی افزود "من يكی از پنج بازرگان نمونه كشور در سال 81 هستم و در انتخابات اتاق در بخش بازرگانی تاكنون بيشترين رای را كسب كرده و فقط به درخواست بازرگانان عضو هيات رئيسه شده ام."
آقای خاموشی نيز چندی بعد در جلسه ماهيانه هيات نمايندگان اتاق بازرگانی در اعتراص به منتقدان گفت "با حكم غيرمستقيم امام(خمينی) به اتاق آمدم و با خواهش و اصرار وزير بازرگانی مانده ام و گر نه می توانستم وزير شوم."
آقای خاموشی نيز در واکنش نسبت به انتقاد از عملکرد اتاق گفته است "انتقاد بايد به موقع و از راهش صورت گيرد، با وجود اين، تنها خواست من، برگزاری انتخاباتی آزاد و سالم است و نبايد اهميتی داشته باشد كه چه كسی برنده است."
رئيس اتاق بازرگانی در گفتگو با ايسنا، ضمن دفاع از فعاليت اتاق در سال های بعد از انقلاب، از اصلاح رابطه با اتحاديه اروپا، ژاپن، عربستان و مصر به عنوان دستاوردهای اين نهاد ياد كرده است.
اصلاح مقررات
يازدهم آذر سال جاری، انجمن پنج نفره نظارت بر انتخابات اتاق بازرگانی، برخی از مقررات اتاق را اصلاح كرد.
حذف محدوديت سنی نامزد ها، محدويت دوره عضويت در هيات رئيسه اتاق به حداكثر دو دوره متوالی و داشتن كارت معتبر بازرگانی از جمله آنها بود.
اتاق بازرگانی ايران بيش از 18 هزار عضو دارد و 1400 نفر هم برای عضويت در آن نام نويسي كرده اند ولی مشخص نيست چند نفر از آنان در انتخابات شركت خواهند کرد
صاحب نظران اصلاح قانون اتاق بازرگاني را گام اول در تغيير بافت مديريت اين نهاد عنوان كرده اند.
اتاق بازرگانی ايران بيش از 18 هزار عضو دارد و 1400 نفر هم برای عضويت در آن نام نويسي كرده اند ولی مشخص نيست چند نفر از آنان در انتخابات شركت خواهند کرد.
اين در حالي است كه در سال 1377 از جمع 13 هزار و 577 نفر دارنده كارت عضويت اتاق، 5 هزار و 481 نفر در انتخابات شركت كردند.
تركيب اعضا
تعداد هيات نمايندگان اتاق بازرگانی 60 نفر است كه 20 نفر از سوی وزريران بازرگانی و صنايع و معادن منصوب می شوند و 40 نفر ديگر نيز از بين اعضای اتاق، با تركيب 20 نفر از بازرگانان، 16 نفر از بخش صنعت و 4 نفر از بخش معدن انتخاب می شوند.
حضور انتصابی نمايندگان دولتی در اتاق بازرگانی يكی از انتقادهايی است که به ساختار مديريتی اتاق وارد شده است.
تعداد اعضای هيات نمايندگان اتاق 60 نفر است که 20 نفر توسط وزيران بازرگانی و صنايع و معادن منصوب و بقيه از ميان اعضای اتاق انتخاب می شوند
كارشناسان وابستگي اتاق به حاكميت را علت اصلی نارسائی ها و ناکارآيی در انجام وظايف آن می دانند كه سبب شده است فعاليت های اتاق بازرگانی با ملاحظات سياسی و دولتی همراه باشد.
به جز اين، گفته می شود که اگر قرار بر حضور نمايندگان دولتی است، جای دو وزارت خانه تاثيرگذار، يعنی وزارتخانه های اقتصاد و داريی و جهاد و كشاورزی در اين ميان خالی است.
هيات نمايندگان در هريک از اتاق های شهرستان ها 15 نفر است كه 6 نفر از بخش صنعت، 6 نفر از بخش بازرگاني و سه نفر نيز از بخش معدن انتخاب می شوند.
بعد از برگزاری انتخابات، هريك از 30 شهری كه دارای اتاق بازرگان است، هيات رئيسه خود را انتخاب می کند و از ميان همه آنان، هيات رئيسه اتاق بازرگانی ايران انتخاب خواهد شد.
