به نظرنمی رسد ايرانی ها ديگر بتوانند قرارداد فروش گازی را که با ترکها بستند 'معامله بزرگ سی ميليارد دلاری' بنامند
مهرداد فرهمند
در پی مذاکرات ميان بيژن نامدار زنگنه وزير نفت ايران و زکی چاخان وزير انرژی و منابع طبيعی ترکيه که طی روزهای سه شنبه و چهارشنبه در تهران جريان داشت دو کشور سرانجام برسر از سرگيری صادرات گاز ايران به ترکيه به توافق رسيدند.
احمد رهگذر معاون وزير نفت و رئيس شرکت ملی گاز ايران و گوک خان بلداچی مدير عامل شرکت دولتی خطوط لوله نفت و گاز ترکيه (بوتاش) روز چهارشنبه در حضور وزيران نفت و انرژی دو کشور ايران و ترکيه تفاهم نامه ای اصولی بر سر از سرگيری جريان گاز ميان دو کشور امضا کردند.
هر دو طرف پس از امضای تفاهم نامه به خبرنگاران گفتند که از نتيجه مذاکرات و تفاهمی که حاصل شده راضی اند اما حاضر به اعلام بهايی که بر سر آن به توافق رسيده اند نشدند.
وزير نفت ايران گفته که فعلا قرار نيست بهای گاز اعلام شود.
اين در حالی است که وزير انرژی ترکيه پيش از سفر به ايران گفته بود برای کاهش بهای گاز وارداتی از ايران به اين کشور می رود.
وزير نفت ايران حاضر نشد ميزان کاهش بهای گاز صادراتی به ترکيه را فاش کند
ترکيه پس از مذاکره با روسيه موفق شد از بهای گازی که از آن کشور خريداری می کند بکاهد و در مورد روسيه ميزان بهای گاز و کاهش آن کاملا مشخص است.
وزير نفت ايران می گويد که گاز قيمت بين المللی ندارد اما وی درحالی منکر وجود بهايی مشخص برای گاز صادراتی ايران می شود که بنابر قرارداد صدور گاز ايران به ترکيه که شش سال پيش به امضای سران دو دولت رسيد حجم کل گازی که بايد به ترکيه فروخته شود و درآمد حاصل از آن مشخص شده است.
تفاهم نامه ای که ميان دو کشور منعقد شده خارج از چارچوب قرارداد شش سال پيش نيست و اگر به گفته آقای زنگنه فروش گاز طبق فرمول خاصی صورت می گيرد که امکان انعطاف به بهای توافق شده را می دهد باز هم اين پرسش بی پاسخ می ماند که اين فرمول خاص چيست و ايران برای راضی کردن ترکها به از سرگيری خريد گاز تا چه حد حاضر شده است گاز خود را ارزان بفروشد.
همچنين طرف ايرانی نتوانسته است از ترکيه تضمينی بگيرد که مانع از قطع دوباره جريان گاز ايران به ترکيه شود و امکان اينکه ترکيه بار ديگر به هر دليل خريد گاز از ايران را متوقف کند و بر سر پايين آوردن قيمت به چانه زنی بپردازد همچنان وجود دارد.
وزير انرژی ترکيه گفته است که کشور او با توجه به روند بازار انرژی اروپا مختار است بازار خود را انتخاب کند.
اين کشور علاوه بر ايران از روسيه ، ترکمنستان، آذربايجان، الجزاير و نيجريه نيز گاز خريداری می کند و به دنبال انعقاد قرارداد با برخی ديگر از کشور های صادرکننده گاز از جمله اوکراين است.
ترکيه با توجه به روند بازار انرژی اروپا مختار است بازار خود را انتخاب کند
وزير انرژی ترکيه
بدين ترتيب به نظرنمی رسد ايرانی ها ديگر بتوانند قرارداد فروش گازی را که با ترکها بستند "معامله بزرگ سی ميليارد دلاری" بنامند.
وزارت نفت ايران تاکنون بارها به خاطر پوشيده نگه داشتن مفاد قراردادهای فروش نفت و گاز تحت انتقاد افکار عمومی و حتی قانونگذاران قرار داشته است.
قرار است تفاهم نامه منعقد شده ميان ايران و ترکيه ظرف ده روز به تصويب قانونگذاران دو کشور برسد.
صادرات گاز ايران به ترکيه که از طريق خط لوله 2577 کيلومتری تبريز- آنکارا انجام می شود از 24 ژوئن گذشته متوقف شده و طرفين توافق کرده اند جريان گاز را ظرف ده يا پانزده روز دوباره برقرار کنند.
ترکيه طی سال جاری ميلادی 21 ميليارد متر مکعب گاز طبيعی خريداری می کند در حالی که مصرف داخلی اش بيش از بيست ميليارد متر مکعب نيست.
ترکيه به دنبال ايفای نقش واسطه برای فروش گاز طبيعی به کشورهای اروپايی و کسب درآمد از اين طريق است.
