سينا سعدی

	گل آقا مکتبی بنياد گذاشت که در آن طنز نویسان زیادی پرورش یافتند

در ابتدای این نشست، دکتر هوشنگ رهنما و در پایان آن احمد سمیعی گیلانی، مقالات خود را درباره طنز قرائت کردند و در بین این دو سخنرانی، عمران صلاحی و منوچهر احترامی طنز نویسان مطبوعات درباره جایگاه کیومرث صابری در طنز ایران سخن گفتند.

عمران صلاحی در سخنان مطایبه آمیز خود، از کیومرث صابری به عنوان کسی یاد کرد که توانست انجماد کمبود خنده بعد از انقلاب را بشکند.

وی از مطبوعات طنز دوره انقلاب، بويژه از آهنگر و رفتگر یاد کرد و گفت در آن فاصله زمانی که حکومت پیشین رفته بود و حکومت بعدی هنوز مستقر نشده بود، نشریاتی در زمینه طنز انتشار یافت که عمرشان کوتاه بود.

با پیش آمدن جنگ که فضا را بکلی تغییر داد، دیگر کسی جرأت خندیدن نداشت و کسی جرأت نمی کرد که روزنامه طنز آمیز منتشر کند. اما کیومرث صابری کسی بود که نبض جامعه و سیاست را به دست داشت، تب و تاب جامعه را می شناخت، مورد اعتماد مقامات بود و همه اینها باعث شد که او بتواند یخ ها را آب کند.

علاوه براین به گفته صلاحی، صابری مکتبی در طنز بعد از انقلاب ایجاد کرد و همان نقشی را یافت که مجله توفیق پیش از انقلاب داشت، یعنی نشریات گل آقا که صابری بنیاد گذاشت مکتبی شد که در آن طنز نویسان زیادی پرورش یافتند.

منوچهر احترامی دیگر طنز نویس مطبوعات، درباره تاریخ مطبوعات طنز در ایران سخن گفت و در پایان به همان نتایجی رسید که عمران صلاحی رسیده بود.

او تاریخ طنز مطبوعاتی ایران را به سه دوره پیش از انقلاب و یک دوره بعد از انقلاب تقسیم کرد و گفت پایه و اساس طنز مطبوعاتی ایران را علی اکبر دهخدا در روزنامه صور اسرافیل گذاشت. «همان یک سال و اندی و همان سی چهل مقاله طنز دهخدا اصل و الگوی طنز مطبوعاتی ایران است.»

احترامی گفت اما طنز دوره مشروطه دوره کوتاهی داشت، پس از روزنامه صور اسرافیل متوقف شد و دوام نکرد.

به گمان او شروع واقعی دوران طنز ایران از 1300 است که مطبوعات پا گرفتند. نخستین دوره طنز مطبوعاتی تا 1320 یعنی تا پایان دوره رضاشاه طول کشید. این دوره، هم به خاطر آنکه در واقع آغاز کار مطبوعات در ایران بود، و هم به خاطر سختگیری هایی که جریان داشت، دوره فقیری است که در آن نشریات طنز به صورت تک شماره ای آماده می شوند و اجازه نشر می گیرند.

مانند "کمپانی خنده" یا "بنگاه خنده" که به صورت تک شماره ای مجوز انتشار می گرفتند. در این دوره مطبوعات طنز به صورت نشریه جداگانه و مستقل وجود نداشت بلکه روزنامه ها صفحه ای یا ستونی به طنز اختصاص می دادند. از سالهای آخر این دوره است که فضا تا حدی تغییر می کند و توفیق به طنز روی می آورد.

دوره بعدی از 1320 تا 1332 طول کشید که در آن پاره ای مطبوعات طنز پا گرفت و طنز نویسان مشهور بعدی در این دوره بالیدند. پس از کودتای 28 مرداد بیشتر مطبوعات تعطیل شد و تا سال 1337 از روزنامه طنز خبری نبود. در این سال توفیق دوبار شروع به کار کرد و این دوره را که تا سال 57 طول کشید می توان دوره توفیق نام نهاد.

احترامی گفت در سال 1337 که روزنامه توفیق تجدید انتشار یافت تنها کاریکاتور روی جلد آن ایرانی بود و بقیه کاریکاتورها را از روزنامه های عربی و فرانسوی قیچی می کردند و می چسباندند اما بعد در مکتب توفیق کاریکاتوریست ها و طنز نویسان بسیاری تربیت شدند که ادامه آنها به نشریات گل آقا هم رسید.

وی گفت "دو کلمه حرف حساب" را که از دی ماه 1363 در روزنامه اطلاعات منتشر شد، پایه طنز طنز پس از انقلاب دانست و گفت این دوران که دوران پرباری هم بود، دوران گل آقاست. بدین معنی که در این دوران، جوانان و نوجوانان بسیاری در کنار بزرگترها و استخوان خرد کرده ها طنزنویسی آموختند.