ابوالحسن نجوا کارشناس موسيقی

به گفته عليرضا ميرعلينقی در اين موزه هزار ساعت آرشيو موسيقی و نيز عکسها و سازها و راديوهای کهنه و قديمی و گرامافون موجود است

در اين مراسم که با حضور جمعی از چهره های فرهنگی، هنری و نيز مسئولان رده بالای استان شيراز سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری برگزار شد، سيد عليرضا مير علينقی مورخ و پژوهشگر موسيقی به ارائه گزارشی تاريخی از ايجاد موزه موسيقی در ايران پرداخت و گفت که نخستين موزه موسيقی از سوی شادروان ابوالحسن صبا و در سالهای دهه چهل ايجاد شد، ‌اما اين موزه پس از انقلاب دوامی نياورد و هم اکنون خانه صبا به دليل بی توجهی به مخروبه ای بدل شده است.

آقای ميرعلينقی همچنين از ويژگيهای موزه آواها و بناها و وجود هزار ساعت آرشيو موسيقی در آن و نيز عکسها و سازها و راديوهای کهنه و قديمی و گرامافون موجود در آن سخن گفت و اضافه کرد: "اگرچه ساختمان يک موزه موسيقی ديگر هم در منطقه شميران تهران بازگشايی شده است اما افتتاح آن موزه سبب نشد که عموم علاقه مندان و نيز پژوهشگران موسيقی بتوانند از آن استفاده کنند و در اين موزه همچنان به روی عموم بسته است. ضمن آنکه در مالکيت موزه موسيقی تهران و اين که به شهرداری تهران تعلق دارد و يا به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هنوز بحث و گفتگو است."

فرزند منطقی نژاد بزرگ در يکی از اتاقهای موزه

ساختمان موزه موسيقی منطقی نژاد که از جمله بناهای تاريخی به جا مانده از دوران قاجار و ثبت شده در فهرست آثار ملی کشور با نقشبندی ها ی بسيار زييا است، در سالهای اوليه دهه ۵۰ توسط فرح پهلوی خريداری و به عنوان خانه فرهنگی مورد استفاده قرار گرفت.

پس از انقلاب اين خانه مدتها بلا استفاده باقی ماند تا اينکه به يک خياطی تبديل شد. فرزند منطقی نژاد که در مراسم افتتاحيه اين موزه حضور داشت از تخريب برخی از نماهای داخلی و نيز ديواره های اين خانه تاريخی ياد می کند و می گويد که در صورتی که اداره ميراث فرهنگی استان فارس به داد اين ساختمان نمی رسيد، بايد آن را از دست رفته فرض می کرديم.

طرح تبديل اين مکان تاريخی به موزه موسيقی در کنار طرحی کلی قرار داشت که‌ عليرضا قلی نژاد، مدير کل پيشين اداره کل ميراث فرهنگی استان فارس برای اين مکان و ۸ مکان تاريخی ديگر در نظر گرفته بود.

ساختمان اين موزه به همراه چندين مکان تاريخی ديگر ‌ که همگی آنها دارای جاذبه های تاريخی- معماری بودند‌ در سال ۱۳۸۲ مرمت شد و در سال ۱۳۸۳، پس از کارشناسی های متعدد، هر يک از اين مکانها برای انجام فعاليتهای مختلف هنری در دست کارشناسان آن حوزه قرار گرفت و خانه منطقی نژاد نيز برای کاربری موزه موسيقی مناسب تشخيص داده شد.

آرشيو عکس اين موزه برخی از عکسهای نادر موسيقی نيز يافت می شود از جمله عکس محمد رضا لطفی در ۲۵ سالگی

خانه منطقی نژاد در کوچه ای واقع شده است که روبروی آن بنای مذهبی شاهچراغ قرار دارد. حياط خانه دارای جلوه های زيبا و اصيل ايرانی است و فضای داخلی بنا در سه جبه حياط و در دو طبقه زير زمين و همکف سازمان يافته اند.

اين خانه دارای اتاقهای پنج دری و سه دری است که به وسيله راهرو به حياط راه می يابند. تالار مزين به آينه کاری و شيشه های رنگی منقش به گل و مرغ در ضلع جنوبی نيز از جمله مهمترين اجزای اين خانه تاريخی است.

پيمان سلطانی، آهنگساز و رهبر ارکستر ملل و مسول طرح موزه - آرشيو آواها و بناها در گفتگويی از پيشينه کاری خود در برپايی چنين موزه ای گفت: "طرح شکل دهی موزه و آرشيوی برای موسيقی به سالها قبل باز می گردد که من آن را به مدير وقت فرهنگسرای سرو (عبد الحسين مختاباد) که خود از هنرمندان شناخته شده موسيقی بود، ‌ارائه دادم و ايشان آن را پذيرفت و پشتيبانی های اوليه برای خريد برخی ابزار و امکانات ثبت و ضبط و تکثير را در اختيار ما گذاشت، اما با تغيير و تحولاتی که در سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران به وقوع پيوست و با رفتن آقای مختاباد، مديران بعدی نه تنها از کار استقبالی نکردند، بلکه آن امکانات خوب و مناسب را نيز بی سرا و سرانجامی رها کردند و مکان آرشيو - موزه نيز به نمازخانه تبديل شد."

وی افزود: "هدف از شکل دهی و تجهيز اين موزه، ايجاد يک مرکز علمی، ‌تاريخی و موسيقايی، در راستای اهدافی گسترده و بلند مدت، ‌در چهار چوپ قوانين بوده است. کوشش مجموعه حاضر بر اين است ماده خام منحصر به فرد و خاص را در کيفيتی معقول و ويژه به مخاطبين عرضه کرده و داشته های خود را به ميزان درخواستها ی مخاطبان افزايش دهد."

پيمان سلطانی، آهنگساز و رهبر ارکستر ملل و مسول طرح موزه - آرشيو آواها و بناها

وی معتقد است در صورت همراهی مسولان و تامين بودجه اين موزه می تواند تا ۱۰ هزار ساعت موسيقی از آثار تاريخی ايران و جهان را گرد آورده و در اختيار مخاطبان قرار دهد.

سلطانی درباره تقسيم بندی بخش های مختلف موزه موسيقی گفت: "قسمت اصلی اين موزه به اتاق شنيداری، ديداری و آرشيو صوتی و تصويری اختصاص يافته و بخشهای ديگر شامل گالری ساز، گالری اسناد و دست نوشته های استادان موسيقی، کارگاه ساخت ساز سنتی، تالار موسيقی ملل، مرکز آموزش موسيقی، مخزن نگهداری آن، اتاق کنفرانس، استوديوی ضبط موسيقی و ... است."

نکته جالب توجه اينکه به جز عکسها و صفحات گرامافون و نيز آرشيو هزار ساعته موجود، بقيه وسايلی که در اين موزه به تماشا گذاشته شده، امانی است و به دليل عدم تامين بودجه از سوی سازمان ميراث فرهنگی، بايد به صاحبان آن بازگردانده شود. از جمله اين وسايل مجموعه ای از گرامافون ها و راديو های قديمی و سازهاست که بايد بازگردانده شود و به اين ترتيب از روز سوم بخشی مهم از آثار موزه ای اين موزه در جای کنونی خود ديده نمی شوند.