BBCPersian.com
  •    راهنما
تاجيکستان
پشتو
عربی
آذری
روسی
اردو
 
به روز شده: 16:28 گرينويچ - پنج شنبه 24 مارس 2005
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
سفرنامه های سرزمين خيال؛ به مناسبت صدمين سا لمرگ ژول ورن
 

 
 
ژول ورن ( 1905 - 1828)
ژول ورن ( 1905 - 1828)
"آه عجب سفری! چه سفر شگفت انگيز و خارق العاده ای! از دهانه يک آتشفشان وارد زمين شديم و از دهانه آتشفشان ديگری برآمديم که بيست هزار فرسنگ با سرزمين ارجمند ايسلند که در گوشه دورافتاده ای از زمين قرارگرفته بود، فاصله داشت... ما به زير آسمان فيروزه ای سيسيل بازگشته بوديم." (سفر به مرکز زمين)

از ژول ورن به عنوان پدر افسانه علمی يا داستانهای علمی - تخيلی ياد کرده اند. اما حقيقت آن است که اگرچه شايد او نامدار ترين نويسنده اين نوع از داستان است؛ اما با خواندن افسانه های علمی ادگار آلن پو بود که شوق نوشتن داستانهای خيال انگيز علمی در وجود ژول ورن پديدار شد.

اهميت کار ژول ورن را احتمالا بايد نه در پيشگام بودنش در زمينه داستانهای علمی - تخيلی بلکه در روی آوردن به نسل تازه ای از مخاطبان و توجه به نيازهای فکری آنها جستجو کرد.

درک نوجويی های قرن نوزدهم و کوشش برای دميدن اين روح نوگرايی در داستانهايی که هم نويسنده و هم شخصيتهايش به افقهای نه چنان دوردست آينده نظر داشتند، يکی ديگر از جنبه های پر اهميت کار ژول ورن است.

همين دو نکته، يعنی توجه به نيازهای معنوی نسل نوجوانی که حالا امکان سواد آموزی داشت و رفاه و رونق دوران پس از انقلاب صنعتی نياز های تازه ای برای آن پديد آورده بود و نگاه نوجوی آينده نگر، ويژگی هايی هستند که تاريخچه داستان علمی - تخيلی را به دو دوران پيش و پس از ژول ورن تقسيم می کند.

پايان کور رنگی

روی جلد کتاب دور دنيا در هشتاد روز

افسانه علمی پيش از ژول ورن، افسانه ای است که اگر به شخصيت بهايی بدهد، معمولا آن را به صورتی تک بعدی و تک رنگ، سياه يا سفيد معرفی می کند. اما ژول ورن با ارج نهادن به انسان، به کوررنگی ادبی پايان می دهد و جلوه و جلای طيف خاکستری را در برابر ديدگان خواننده پديدار می سازد.

اين عوامل، به علاوه عنصر لذت بخشی به خواننده، موجبات محبوبيت داستانهای ورن را در سراسر جهان فراهم کرد.

بخشی از اين محبوبيت نيز ناشی از آن بود که آثار ژول ورن حتی در جنبه تخيلی خود، واقعگرا بودند. اين واقعگرايی در نمونه آثار تخيلی محض مثل آليس در سرزمين عجايب لوئيس کارول ديده نمی شود.

در جنبه علمی نيز تفاوت شيوه کار ورن با همکاران هم عصر و پيش از او اين بود که ژول ورن درباره جزئيات دست به پژوهش می زد و با سختکوشی کم نظيری عامل واقعگرايی را با يافتن پايه ها و مبانی علمی موضوع های مورد بحث، به داستان وارد می کرد.

رمز ديگر محبوبيت آثار ژول ورن تا به امروز آن است که او تقريبا تمام آثار خود را به صورت سفرنامه نوشته است و خواننده همواره خود را همراه قهرمانان داستانها در ماجراهايی که در اين سفرها پيش می آيد، درگير می بيند.

داستانسرا، نه دانشور

با اينهمه، ژول ورن داستانسرا و قصه پرداز بود نه دانشور و پژوهشگر. آنچه مسلم است، اين است که او خود به نقص علمی برخی آفريده های خيالی خود واقف بود.

تمام کار و هنر او پرداختن قصه ای جذاب با آميزه ای از تخيل و واقعيت بود؛ با شخصيتهايی ملموس در دل داستانهايی که بيش از آن جذاب بودند که کسی بخواهد به هنگام خواندن آنها درباره درستی ماجراها و امکان پذير بودن يا نبودن شان چون و چرا کند.

به گفته آرتور سی کلارک نويسنده اديسه فضايی 2001 ( در ايران: راز کيهان): "مشکل بتوان گفت که ژول ورن تا چه حد ماجرای آن توپ غول آسا در سفر به ماه را جدی می گرفت. شايد اعتقاد داشت که توپی به آن عظمت می توانست جسم بسيار سنگينی را به ماه پرتاب کند. اما بعيد است که تصور می کرد اگر آدمهايی را در گلوله آن توپ قرار بدهند، از ضربه پرتاب جان سالم به در خواهند برد."

يک زندگی

ژول ورن در سال 1828 در بندر نانت به دنيا آمد. پدرش که وکيل دعاوی بود، بعد ها راهی پاريس شد تا در آنجا به وکالت بپردازد. ژول هم در همانجا به تحصيل حقوق مشغول شد و با راهنمايی يکی از خويشاوندانش به حلقه های ادبی پاريس راه يافت و تحت تاثير ويکتور هوگو و الکساندر دومای پسر به نمايشنامه نويسی روی آورد و نخستين نمايشنامه اش را در 22 سالگی در پاريس به روی صحنه برد.

ژول ورن نخستين اثر علمی – تخيلی خود به نام سفر با بالن را در سال 1851 تحت تاثير مطالعه آثار ادگار آلن پو نوشت. اما پس از آن مدتها به کار فروش سهام اشتغال داشت تا آنکه با نوشتن داستان پنج هفته در بالن (1863) بار ديگر به نويسندگی روی آورد. اين داستان يکی از قصه های کتاب سفرهای شگفت انگيز است که در ايران با نامهای سفر شگفت انگيز و سفر پرماجرا به فارسی برگردانده شده است. چاپ اين مجموعه از داستانهای ورن در واقع از يک سال پيش از آن به تدريج آغاز شده بود.

ورن تا آخر عمر به ژول هتزل، ناشری که سفرهای شگفت انگيز را چاپ کرده بود وفادار ماند و همه آثار خود را برای انتشار به او سپرد. اين همان ناشری بود که پيش از آنکه با ژول ورن کار کند، آثار بالزاک و ژرژ ساند را منتشر می کرد.

عمده آثار ورن تا سال 1880 به چاپ رسيد. او در آثار اواخر عمر خود، رفته رفته بدبينی خود را نسبت به سرنوشت تمدن بشری نشان می دهد. در واپسين داستانش ،روبر فاتح، تمدن زمين به پايان می رسد و آدم و حوا بار ديگر دست در کار آغاز ديگری برای زندگی می شوند.

ژول ورن بعدا در سال 1904 همين داستان را با نام ارباب جهان ادامه داد و در آن روبر، مخترع آشنای او، را در حالی می يابيم که مبتلا به جنون خودبزرگ بينی شده است.

اين شايد پيش بينی بدبينانه ای است از زوال و ويرانی انسانی که تا همين قرن پيش، خود را آفريننده می دانست.

ژول ورن در 24 ماه مارس سال 1905 درگذشت.

خلاصه برخی داستانها

روی جلد کتاب دور دنيا در هشتاد روز

پنج هفته در بالن - 1863
دکتر فرگوسن و دوهمراه او با بالنی به نام ويکتوريا به زنگبار می روند تا به نقاط کشف نشده آفريقا که تا کنون پای آدمی به آنها نرسيده دست بيابند.

سفر به مرکز زمين – 1864
پروفسور ليدنبروک به هنگام ترجمه آثار آرنه ساکنوسم به اين نتيجه می رسد که اين آثار می توانند راهنمای او در سفری به مرکز زمين باشند.

از زمين تا ماه – 1865
باربيکن و اعضای باشگاه توپخانه بالتيمور نقشه ای برای سفر به ماه طرح می کنند که طی آن انسان با استفاده از يک توپ عظيم به ماه پرتاب می شود.

فرزندان کاپيتان گرانت – 1868
يک بطری که در دل يک کوسه ماهی قرار داده شده، حاوی يادداشتهايی عمدتا نامفهوم است که به سه زبان نوشه شده است. با اين حال، اين اسناد ممکن است بتوانند ما را به کاپيتان هری گرانت که بيش از دوسال پيش همراه با کشتی بريتانيا در سواحل آمريکای جنوبی غرق شده برساند.

سفر به مدار ماه – 1870
اين کتاب دنباله از زمين تا ماه است و در آن باربيکن و همراهانش به دور ماه گردش می کنند.

بيست هزار فرسنگ زير دريا –1870
کشتيهايی در اينجا و آنجا غرق می شوند و تصور بر آن است که غرق اين کشتيها کار يک هيولا باشد. دولت آمريکا دکتر پير آرونا و دستيارانش را برای پايان دادن به اين ماجرای اسرارآميز به کار می گيرد. اين داستان، همان ماجرای مشهور کاپيتان نيمو ا ست.

دور دنيا در هشتاد روز – 1873
فيلياس فاگ شرط می بندد که دور دنيا را در هشتاد روز طی کند اما هنگامی که با تصور اينکه مظنون به سرقت است مورد تعقيب واقع می شود، به دردسر می افتد.

جزيره اسرارآميز – 1874
اين داستان ماجرای پنج تنی است که به دنبال محاصره شهر ريچموند در ايالت ويرجينيا در جريان جنگهای داخلی آمريکا با بالن از آن شهر فرار می کنند. توفان بالن آنها را به نقطه ای در شش هزار مايلی می برد. در اين داستان بار ديگر با کاپيتان نيمو روبرو می شويم.

ميشل استروگف – 1876
سزار بايد پيامی را از مسکو به برادرش در ايرکوتسک برساند. سروان ميشل استروگف مردی است که قرار است اين پيام مهم را از يک سوی سيبری به جانب ديگر آن برساند. جايی که اينک در تصرف امير بخاراست.

 
 
سفر به ماهصدمين سالمرگ ژول ورن
ژول ورن و سينما
 
 
اخبار روز
 
 
اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد صفحه بدون عکس
 
 
   
 
BBC Copyright Logo بالا ^^
 
  صفحه نخست|جهان|ايران |افغانستان |تاجيکستان |ورزش |دانش و فن |اقتصاد و بازرگانی |فرهنگ و هنر |ویدیو
روز هفتم |نگاه ژرف |صدای شما |آموزش انگليسی
 
  BBC News >>|BBC Sport >>|BBC Weather >>|BBC World Service >>|BBC Languages >>
 
  راهنما | تماس با ما | اخبار و اطلاعات به زبانهای ديگر | نحوه استفاده از اطلاعات شخصی کاربران