شاهرخ گلستان در پاريس

عکسی از شادی قديريان که در بازار عکس پاريس عرضه شد

در بازار امسال ۱۰۵ گالری دار و ناشر از ۱۶ کشور حضور داشتند. بيشترين شرکت کننده از فرانسه با ۳۲ غرفه و از آمريکا با ۱۷ غرفه بود، تا کشورهايی از جمله فنلالند، بلژيک، ژاپن و ايران که با يک غرفه به معرفی آثار عکاسان کشورشان و فروش عکس های آنان پرداختند.

بازار که با هزاران قطعه عکس عرضه شده از آثار کمياب قرن نوزدهم تا عکسهای شفاف ديجيتالی سالهای اخير، نمايانگر گستردگی دنيای عکاسی و پيشرفت های هنری و فنی آن بود، ده ها هزار تماشاگر و مجموعه دار را به کاروسل لوور کشاند، مجموعه دارانی که قيمتهای شگفت آوری را برای يک قطعه عکس می پرداختند و بازديد کنندگان علاقمند و خستگی ناپذيری که ساعت ها به تماشا و گردشی لذت بخش گذراندند.

از بسياری عکاسان نامدار تاريخ آثاری برای فروش وجود داشت، و از شخصيت های مهم دوران آنها. مثلاً عکس مشهور مهاتما گاندی "پشت چرخ نخ ريسی" کار "مارگارت بورک وايت"، بيست و چهار هزار دلار يا عکسی از چارلی چاپلين کار "ادوارد استاين"، هفده هزار يورو.

عکسی از صخره يک کوهستان در کاليفرنيا کار "انسل آدامز" سی و هفت هزار دلار و عکسی که "وات کينز" عکاس قرن نوزدهم در ۱۸۷۰ ميلادی ازيک قبيله آفريقايی برداشته است، دويست و بيست و پنج هزار دلار قيمت گذاری شده بود.

بعضی از عکاسان داستان هايی را مصور کرده بودند. از جمله " النا دورفمن" که در ده قطعه بزرگ يک متر در يک متر رنگی، داستان مرد جوانی را می گويد که شيفته يک "مجسمه - مانکن" پلاستيکی شده است. او را در لباس عروسی، روی دست به خانه می آورد يا سر به سينه مجسمه گذاشته است و شاد است يا او را در لباس خواب، درازکش روی مبل خانه اش گذاشته است. و خلاصه با او همچون زنی زنده، زندگی می کند. (داستان "عروسک پشت پرده" صادق هدايت را به ياد می آوريد؟!)

عکاسان ايرانی

امسال برای نخستين بار يک گالری ايرانی در بازار غرفه داشت.

دوسال پيش خانم ها مينو صابری و آناهيتا قبائيان گالری عکاسی "سيلک رود" يا راه ابريشم را در تهران تأسيس کردند و امسال بيست و يک عکاس ايرانی فرصت يافتند که با همکاری آنها، آثار خود را برای فروش در بازار پاريس عرضه کنند.

مينو صابری گفت که شروع کار هيچ اميدوار کننده نبود ولی حالا وضع خوب است. او گفت که هشتاد درصد مشتريان گالری و خريداران عکس، خارجيان مقيم ايران هستند و بيست درصد ديگر هم ايرانيانی هستند که به خارج از کشور آمد و رفت دارند و برای عکس ارزش هنری قائلند.

به جز عکاسانی که شناخته شده هستند، مثل شادی غفوريان، ملکه نائينی، بهمن جلالی، فريدون آو، جمشيد بايرامی، فرشيد مثقالی و ديگران، مشاهده آثار چند عکاس جوان مغتنم بود.

بيتا ريحانی يک سری عکس از روی پشت بامی مشرف به تهران که بر آن آنتن های ماهواره ای نصب شده است، گرفته است، با حضور زنی جوان که شايد خود عکاس باشد.

زن زمانی که بی حجاب است در سايه و تاريکی است و اگر زير نور است و ديده می شود، پوشش اسلامی دارد.

در عکسها زن جوان را در حال تماشای شهر تهران که در دوردست قرار دارد می بينيم. گويی که زندگی اش در تنهايی و بلاتکليفی، و با ارتباطی از راه دور می گذرد و تنها وسيله ای که اورا به دنيای خارج از دنيای بسته اش وصل می کند همين آنتن های ماهواره ای است.

دادبه بصير عکاس جوان ديگری است که او هم دنيای بسته يک جوان تنها و محروم را با تصاويری از ديوارهای بلند که بر آنها علائم عبور ممنوع يا خروج را نصب کرده اند، به نمايش می گذارد. عکس هايی که می تواند بيانگر وضعيت روحی پيچيده عکاسش باشد.

عکس هايی هم از ارشيا کيانی، حميده ذوالفقاری و يلدا معيری عرضه شده بود.

آنگونه که خانم آناهيتا قبائيان توضيح داد، اين عکسها بخشی از مجموعه دوازده سفر با عکس در ايران قرن بيست و يکم است که نمايشگاه آن سال گذشته در گالری سيلک رود برپا شده بود و در آن تضاد زندگی در ايران امروز نشان داده می شد.

مثل عکسهايی از سينه زنی نوجوانان و کودکان در روز عاشورا، در کنار عکسهايی از پسران و دختران جوان شاد و خوش لباس در مراکز خريد غرب تهران.

"تروريست!"

خسرو حسن زاده که به گفته خودش در اوايل انقلاب و در زمان جنگ روی ديوارها نقاشی و شعار نويسی می کرده است، چهار عکس بزرک فوتو مونتاژ – به بزرگی همان نقاشی های ديواری – در يک مجموعه زير نام تروريست، عرضه کرده است.

عکس ها از خودش، از مادرش و از دو خواهرش گرفته شده با فوتو مونتاژ اشيايی که خصوصيات هرکدام را بهتر مشخص می کند. مثل عکس مادرش با جانماز و مهر و شمايل امامان يا خودش با يک دسته گل در دست و يک صندوقچه در بغل، در کنار عکسهايی از پدرش و فرزندانش.

در پاسخ سئوال من که چرا عنوان "تروريست" را برای عکسهايش انتخاب کرده است، حسن زاده گفت: "من با اين عکس ها سئوال می کنم که تروريست چيست؟ تروريست کيست؟ چه فرقی بين تعريف تروريست در غرب و تعريف تروريست در شرق است؟"

"خواستم احساسم را در دل خاورميانه، در يک جای دورافتاده، و در همان فرمی که اين عکسها گرفته می شود بيان کنم. در اين عکس ها طنزی هست درباره کسانی که می گويند جهان اسلام کلاً تروريست است. اين مجموعه را من به اين خاطر کار کرده ام."

چند نفری هم از جمله ملکه نائينی، رضا پايداری و محمد غزالی، عکس هايی داشتند که با استفاده از سيستم های کامپيوتری و فتوشاپ تهيه کرده بودند.

گرانترين عکسی هم که در غرفه "سيلک رود" فروخته شد عکسی از همين کارهای خانم نائينی به مبلغ دو هزار و ششصد يورو بود. به گفته خانم صابری رکورد فروش عکس در گالری "سيلک رود" هشتصد هزار تومان است، چيزی معادل هشتصد يورو.