مهرداد فرهمند

اجزای کولاژها ممکن است هر يک بتنهايی با بقيه بی ارتباط باشند اما در کنار يکديگر تصويری از زندگی در ايران را به تماشاگر القا می کنند

آثاری که به نمايش گذاشته شده، عمدتاً در قالب کولاژهايی است که اجزای تشکيل دهنده آنها را چيزهايی تشکيل می دهد که توجه اين سه هنرمند را در کشورهايی که به آنها سفر کرده اند، به خود جلب کرده است.

در کولاژهايی که به ايران مربوط می شود، چيزهايی کنار هم گذاشته شده که ممکن است هر يک به تنهايی با بقيه بی ارتباط و نامربوط باشد اما قرارگرفتنشان در کنار يکديگر تصويری از زندگی در ايران را به تماشاگر القا می کند.

در تک تک کولاژها، نمادهای اسلامی حضور دارد، همچون تصاوير مساجد و اماکن زيارتی، نقوش هندسی و ديگر عناصری که ويژه معماری اسلامی ايرانی است.

اين نمادهای اسلامی با تصويرهای ديگری که در واقع برش هايی از تصوير زندگی در ايران است ترکيب شده اند.

استيون می گويد تلاش کرده است راههای مختلفی مقابل تماشاگر بگذارد تا بتواند ايران را از زاويه های مختلف نگاه کند

استيون استيپلتون که پديد آورنده بيشتر کولاژهای مربوط به ايران است، می گويد هدفش اين بوده که تفاوتها و گاه تناقضهايی را که ويژگی جامعه امروز ايران است نشان بدهد.

استيون می گويد تصويری که از ايران در غرب ارائه شده، خيلی کليشه ای و تک بعدی است و کاری که او و دو هنرمند ديگر کرده اند اين بوده است که راههای مختلفی مقابل تماشاگر بگذارند تا بتواند ايران را از زاويه های مختلف نگاه کند.

او درباره نحوه ربط دادن اجزای کولاژها به يکديگر می گويد که در جاهايی اين ارتباط با استفاده از رنگ انجام شده و گاهی هم با قرار دادن اين اجزا در پس زمينه ای که به نوعی بين همه آنها مشترک است و در مواردی هم آن حس ماورايی که در کار هنر الهامبخش هر هنرمند است، به او گفته است که اين اجزا را چطور کنار هم بگذارد.

استيون می گويد در اين کولاژها تلاش شده تا محدوديتهای اجتماعی خاص ايران هم به تماشاگر نشان داده شود.

حتی تماشاگران کاملاً نا آشنا با ايران و هنر ايرانی جذب نقوش هندسی و ترکيب رنگهايی می شوند که از آثار هنری ايرانی برگرفته شده است

استيون و همراهانش تقريباً به تمام خاورميانه، از ترکيه گرفته تا عربستان سعودی و يمن سفر کرده اند و چهارماه و نيم هم در ايران بوده و شهرهای مختلف آن را از نزديک ديده اند.

او می گويد که آنها ايران را متفاوت با ديگر کشورهای خاورميانه ديده و حس کرده اند که ايران خيلی کمتر از کشورهای ديگر خاورميانه غربزده شده و از کشورهايی مثل عربستان سعودی و لبنان و کشورهای خليج فارس بيشتر هويت خودش را حفظ کرده است.

استيون فضايی را که در ايران حس کرده، "کمی غمزده" توصيف می کند و معتقد است که اين غمزدگی از محدوديتهايی ناشی می شود که در اين کشور بخصوص برای جوانها وجود دارد.

از لحاظ هنری، ويژگی ای که در ايران اين سه هنرمند انگليسی را خيلی تحت تأثير قرار داده، استفاده از نقوش هندسی در معماری است که آنها آن را منحصر به فرد توصيف می کنند.

رنگهای به کار رفته در آثار هنری ايرانی، بويژه رنگ فيروزه ای خاص مساجد تاريخی ايرانی نيز توجه آنها را بشدت به خود جلب کرده است به طوری که دو عنصر نقوش هندسی و رنگ فيروزه ای در آثار اين هنرمندان به شکل چشمگيری خودنمايی می کند.

همين ويژگی حتی بازديدکنندگانی را که شناخت چندانی از ايران و اوضاع آن ندارند به خود جلب می کند.

البته تعداد زيادی از تماشاگران را افرادی تشکيل می دهند که در سطحی تخصصی با ايران آشنا هستند.

از جمله آنها نيک اسميث، سردبير مجله جيوگرفيکال است که می گويد آنچه توجه او را در اين نمايشگاه به خودش جلب کرده اين است که تفاوت بين زندگی روزمره در غرب و ايران چگونه با استفاده از اشيای مربوط به زندگی روزمره مثل قوطی نوشابه و پاکت سيگار نشان داده شده و تماشاگر را متوجه می سازد که يک شیء واحد چطور صرفاً با قرار گرفتن در دو مکان مختلف در جهان به دو چيز متفاوت تبديل می شود.

او به عنوان کسی که با ايران و منطقه خاورميانه آشناست می گويد که اين هنرمندان در نشان دادن چهره ای متعادل از اسلام و زندگی مردم مسلمان خيلی مسئولانه رفتار کرده اند.

در ميان بازديدکنندگان از نمايشگاه، افرادی هم از کشورهايی هستند که در اين نمايشگاه به تصوير کشيده شده اند.

زهرا، از بازديدکنندگان نمايشگاه که اهل پاکستان است، دانشجوی هنر است و به طور تخصصی روی هنر اسلامی کار می کند.

او می گويد که درک اين سه هنرمند انگليسی از هنر اسلامی خيلی سطحی است و آثارشان به هيچ وجه نمی تواند معرفی کننده هنر اسلامی باشد.

نوشين اربابزاده که اهل افغانستان است نيز معتقد است که پديدآورندگان آثار اين نمايشگاه در واقع برداشت خود از سرزمينهايی که به آن سفر کرده اند را به تصوير کشيده اند.

به گفته او، آنها احساس خود از شرق را بيان می کنند نه خود شرق را.