رقص و تئاتر و موسیقی در جشنواره ادینبورگ ۲۰۱۱

نمایی از اپرای 'سمیرامید' که در جشنواره ادینبورگ اجرا شد

ادینبورگ، پایتخت اسکاتلند، به سنت هر ساله، میزبان هزاران هنرمند در زمینه های تئاتر، رقص، موسیقی، باله، اپرا و ... است تا صدها هزار جهانگرد را از نقاط مختلف جهان به این شهر تاریخی زیبا - اما همیشه بارانی- جذب کند و شاهد بزرگ ترین جشنواره هنری جهان باشد.

جشنواره ادینبورگ که حالا ششمین دهه خود را تجربه می کند، پس از سال های جنگ جهانی دوم به عنوان مرهم زخم های جنگ راه اندازی شد. در ابتدا تنها یک بخش رسمی با عنوان جشنواره بین المللی ادینبورگ وجود داشت، اما محدودیت این بخش و عدم پذیرش همه آثار، باعث شد که رفته رفته گروه های مختلف به اجاره تالارها و اجرای هم‌زمان آثارشان علاقه نشان دهند و همین زمینه شکل گیری جشنواره "فرینج" یا "حاشیه" شد که رفته رفته از حاشیه درآمد و امسال شصت و پنجمین سال خود را با ده ها هزار اجرا جشن گرفت.

جشنواره بین المللی

جشنواره بین المللی امسال که از دوازدهم اوت افتتاح شد و تا چهارم سپتامبر ادامه خواهد داشت، با تمرکز بر هنر چین و دیگر کشورهای آسیای دور شکل گرفت. از مدت ها پیش قرار بود که با همکاری مراکز هنری چین، آثار مختلفی از این کشور در جشنواره ادینبورگ امسال به اجرا دربیایند، اما در نهایت، کار تنها به چین ختم نشد و در کنار آن آثاری از هند، اندونزی، ژاپن، کره و ویتنام، جشنواره امسال را به ستایشی از هنر شرق دور بدل کرد.

باله ملی چین در اولین روزها با اجرایی چشمگیر توجه ها را به خود جلب کرد و اجرای یکی از معروف ترین طراحان رقص کره (اون می آن) با عنوان "شاهزاده باری"، با رنگ ها و فضای سنتی و قصه ای کهن، بخش دیگری از فرهنگ شرق را با مخاطبان غربی قسمت کرد. "انتقام شاهزاده زی دان" از یک گروه اپرا در چین هم مهمانی دیگری بود از شرق که با لباس های رنگی و فضای خاص اپراهای چینی آراسته شده بود.

«سیرا» از هند، با رقص های سنتی این کشور و موسیقی زنده توجه منتقدان و تماشاگران غربی را به خود جلب کرد

"سیرا" از هند، با رقص های سنتی این کشور و موسیقی زنده به عنوان بخشی از فرهنگ و مذهب هند که با طبیعت زنده و جاندار در ارتباط است، توجه آن دسته از منتقدان و تماشاگران غربی را که آشنایی چندانی با این نوع رقص نداشتند، به خود جلب کرد، اما در نهایت بهره چندانی از نوآوری و متفاوت بودن نداشت.

اما آثار جشنواره امسال تنها به آثار شرقی خلاصه نمی شد. پر سرو صداترین اثر امسال "هزار و یکشب" بر اساس داستان های قدیمی شهرزاد برای پادشاه بود که در دو بخش سه ساعته با برهنگی و اروتیسم خود تماشاگران را شوکه کرد. این اثر که به سه زبان عربی، انگلیسی و فرانسه(با زیرنویس انگلیسی) اجرا می شد توسط حنان الشیخ از روی متن هزار و یکشب نوشته شده و توسط تیم ساپل کارگردانی شد.

گروه باله اسکاتلند هم که هر سال یکی از جذاب ترین برنامه های جشنواره را با نوآوری ها و جسارت های خود عرضه می کرد، این بار هم نخستین اجرای کار تازه ای از خود را به معرض قضاوت گذاشت، اما نتوانست موفقیت اجراهای سال های قبل را داشته باشد. بخش اول اجرا با ترکیب اثری از موتزارت با موسیقی تازه ای از استیو ریچ، در هماهنگی فرم و محتوا عاجز بود و حتی رقصنده هایی که در بخش دوم خوش درخشیدند، در بخش اول تازه کار و کم تمرین به نظر می رسیدند. بخش دوم که طراح رقص متفاوتی داشت (کنت مک میلان)، با موسیقی گوستاو مالر، به رغم طولانی بودن، نجات بخش این اجرای گروه عظیم باله اسکاتلندی بود.

نمایی از تئاتر هزار و یک شب

اپرای "سمیرامید" هم یکی از عظیم ترین آثار جشنواره بود. این اثر روسینی که با الهام از اوریپید، فدرا و هملت و مکبث نوشته شده، قصه ای تراژیک را در فضایی کلاسیک روایت می کند. هرچند پوشاندن لباس های امروزی به شخصیت های تاریخی، تلاشی برای مدرن کردن اثر به نظر می رسد، اما این ترفند کهنه هم نتوانست یک اجرای کم تحرک و سرد را جبران کند.

جشنواره فرینج

جشنواره فرینج (حاشیه) که از پنجم ماه اوت رسماً کار خود را آغاز کرده بود، روز دوشنبه (بیست و نهم اوت) آخرین روز خود را طی کرد.

در جشنواره فرینج امسال ۲۵۴۲ اثر در ۲۵۸ سالن (شامل بارها و کافه ها) به اجرا درآمدند که در مجموع رکورد ۴۱۶۸۹ اجرا به ثبت رسید که نسبت به سال قبل بیش از هزار و چهارصد اجرا رشد نشان می دهد. در این اجراها ۲۱ هزار و ۱۹۲هنرمند شرکت داشتند که حدود پنجاه نفر یشتر از هنرمندان شرکت کننده در جشنواره سال گذشته است.

در جشنواره فرینج امسال ۶۰۷ اثر به صورت مجانی اجرا شد، اما هنرمندان برخی از این نمایش ها در انتهای اجرا کلاه های خود را به سوی تماشاگران دراز می کردند تا آنها به دلخواه مبلغی را برای خرج سفر و اقامت آنها در ادینبورگ کمک کنند.

۱۳۱۹ اثر در جشنواره امسال برای نخستین بار به اجرا در آمدند و در مجموع یک میلیون و ۸۷۷ هزار بلیت در جشنواره امسال فروخته شد که حدود شصت هزار بلیت بیشتر از سال گذشته است.

نمایی از تئاتر هزار و یک شب

آمار نشان می دهد که جشنواره ادینبورگ هر ساله حدود ۱۴۲ میلیون پوند برای این شهر درآمد دارد و عامل مهمی برای رونق اقتصادی این شهر تاریخی محسوب می شود.

جشنواره های دیگر

اما جشنواره های ادینبورگ در ماه اوت تنها به جشنواره بین المللی و جشنواره فرینج خلاصه نمی شود. جز جشنواره فیلم (که تاریخ برگزاری آن از ماه اوت به ماه ژوئن منتقل شده و همین باعث رکود این جشنواره شده است)، جشنواره های دیگری چون هنرهای تجسمی، کتاب، جاز و بلوز و جشن نظامی خالکوبی هم برگزار می شود.

جشنواره هنرهای تجسمی امسال کم رونق از سال های قبل به نظر می رسید، با این حال دو اثر آنیش کاپور به عنوان مشهورترین چهره شرکت کننده در این جشنواره، توجه علاقه مندان را به خود جلب کرد.

اثری هم از کارن فوربس در یکی از میادین شهر افتتاح شد که این اثر به عنوان نشانه جشنواره هنرهای تجسمی ادینبورگ برای همیشه در آنجا خواهد ماند. آثاری از ریچارد رایت (برنده جایزه ترنر) و مجسمه های چشمگیری از دیوید ماچ هنرمند متولد اسکاتلند، از جمله دیگر آثار هنری به نمایش درآمده در گالری های مختلف در سطح شهر ادینبورگ هستند. این جشنواره هم تا چهارم سپتامبر ادامه خواهد داشت.