محبوب‌ترین فیلم تاریخ سینما کدام است؟

با فروش بالای فیلم‌هایی مانند آواتار یا سرآغاز (Inception)، بنگاه‌های تولید و پخش فیلم گهگاه از "محبوب‌ترین" و "موفق‌ترین" و "پرفروش‌ترین" فیلم سینمایی گزارش می‌دهند.

هر بار اعلام می‌شود که آخرین فیلم رکوردهای فروش قبلی را شکسته و پول بیشتری به دست آورده است. اما کارشناسان عقیده دارند که یافتن فیلم یا فیلم‌های واقعا موفق تاریخ سینما به این سادگی نیست.

برای نمونه بنا به آمار فیلم سینمایی آواتار بالاترین درآمد را در بریتانیا داشته است، اما اگر عواملی مانند تورم، افزایش جمعیت و تغییر ذائقه سینماروها را در محاسبات وارد کنیم، چه بسا به نتایج دیگری برسیم.

فیلمی مانند آواتار در گیشه سینماها بالاترین درآمد را داشته است، اما نباید فراموش کرد که قیمت بلیت این فیلم هم بالا بوده است.

اگر میزان تورم را در نظر بگیریم چه بسا در ارزیابی موفقیت فیلم‌ها به نتایج دیگری برسیم. در آن صورت شاید فیلم آواتار هم دیگر خیلی موفق نباشد و فیلم های دیگری بالا بیایند که در شرایط بحرانی فروش خوبی کرده‌اند.

افزایش جمعیت و وضعیت مالی

افزایش جمعیت هم فاکتور دیگری است که باید به آن توجه کرد. برای نمونه در بریتانیا مردم برای دیدن فیلم ماما میا (محصول سال ۲۰۰۸) بیشتر پول داده‌اند تا برای فیلم آرواره‌ها (محصول سال ۱۹۷۵). اما باید در نظر گرفت که در این مدت جمعیت بریتانیا هم به میزان ۵ میلیون نفر بیشتر شده است.

به علاوه باید به شرایط مالی مردم هم توجه کرد، یعنی اگر در نظر بگیریم که میزان درآمد مردم و قدرت خرید آنها از سال ۱۹۷۵ بیشتر شده، پس می‌توان گفت که امروزه مردم برای رفتن به سینما امکان بیشتری دارند.

لیست‌های متعدد

اگر بخواهیم لیستی از ۱۵ فیلم موفق تاریخ سینما تنظیم کنیم، با توجه به عوامل متغیری که در محاسبات خود وارد می‌کنیم، می توان به چندین لیست متفاوت رسید.

فیلم‌هایی مانند ای تی، آرواره‌ها و جنگ ستارگان با وجود معیارها و فاکتورهای گوناگون همچنان در صدر لیست‌ها می‌مانند، اما مثلا فیلم ماما میا به سادگی از لیست "موفق‌ترین‌ها" بیرون می‌افتد.

می‌توان لیست فیلم‌های موفق را بر پایه یک پرسش گیج‌کننده تنظیم کرد: «اگر در زمان نمایش فیلم ذائقه سینمایی مثل امروز بود، آن فیلم چقدر فروش می‌کرد؟»

می‌بینیم که با تغییر جمعیت، ذوق و سلیقه مردم و میزان درآمد آنها لیست ما هم تغییر می‌کند. به علاوه می‌توان عوامل دیگری را در نظر گرفت. برای نمونه اگر در جامعه به دلیل جنگ یا عوامل دیگر، سینما تنها سرگرمی ارزان‌قیمت مردم باشد، طبعا استقبال از فیلم‌های سینمایی بالا می‌رود.

چه بسا مردم امروزه به فیلم بیشتر علاقه‌مند باشند، اما تماشای فیلم را در اکران کوچک یا "سینمای خانگی" ترجیح می‌دهند.

نمودار زیر، مجموع تماشاچیان سینما در بریتانیا را نشان می دهد. این نمودار بر اساس اطلاعات موسسه فیلم بریتانیا، انجمن تبلیغاتی سینمایی و Rentrak EDI طراحی شده است:

شرایط غیرعادی

اگر به این عوامل توجه کنیم می‌بینیم که فیلم ای تی از آواتار و تایتانیک جلو می‌زند، زیرا موقع تولید این فیلم (آغاز دهه ۱۹۸۰) سینما وضعیت بدی داشت. اگر آن موقع شرایط مثل امروز بود، فیلم ای تی فروشی فوق‌العاده پیدا می‌کرد.

باید به این واقعیت عجیب هم توجه کرد که فیلم‌هایی بوده‌اند که در شرایطی غیرعادی به فروش و در نتیجه موفقیتی بسیار بالا دست یافته‌اند که امروز برای ما حیرت‌انگیز است. چطور آن فیلم‌های پیش‌پاافتاده با چنین استقبالی روبرو شدند؟

در بریتانیا برای شمار تماشاگران فیلم‌های اکران عمومی آماری دقیق و مجزا وجود ندارد. تنها به صورت تخمینی گفته شده که فیلم بر باد رفته حدود ۳۵ میلیون تماشاچی داشته است.

اگر با معیارهای امروزی قیمت بلیت سینما ۵ پوند باشد و نرخ رشد جمعیت را ۲۵ / ۱ درصد بگیریم، می‌توان نتیجه گرفت که این فیلم امروزه ۲۲۰ میلیون پوند فروش می‌کرد.

اما تا کجا می‌توان به این حدس و گمانه‌زنی‌ها اعتماد کرد؟ با اطمینان کامل تنها می‌توان یک چیز را گفت: تعیین موفق‌ترین فیلم سینمایی به این سادگی نیست.

*: فیلم‌های ستاره‌دار فیلم‌هایی‌اند که در فهرست کلی "پرفروش‌ترین فیلم‌ها" دیده نمی‌شوند.