برهنگی بدون اروتیسم؛ نگاهی به آثار لوسین فروید

«وقتی اثری می‌کشم، انگار این تنها اثری است که حالا نقاشی می‌کنم، و بیشتر از این، انگار این تنها اثری است که در عمرم نقاشی کرده‌ام، و از این هم بیشتر، انگار این تنها اثری است که در عالم نقاشی می‌شود.» - لوسین فروید

آفرینش هنری در کار لوسین فروید، نوه زیگموند فروید و یکی از بزرگترین نقاشان معاصر، روندی شاق و طولانی است.

او در کارگاه بسته‌ خود با تمرکز و حوصله و وسواسی بی‌مانند کار می‌کند. روزها و هفته‌ها و ماه‌ها یک کار را صیقل می‌دهد.

اثری که از زیر دست او بیرون می‌آید، به طرزی مرموز و نامحسوس، نشانی از کهولت و پیری را با خود دارد.

لوسین فروید در نقاشی مدرن موقعیتی یکه دارد، و احتمالا به خاطر همین جایگاه است که طرفداران (و البته خریداران) بیشمار پیدا کرده است.

بر خلاف رسم مألوف، سبک کار او در طول بیش از نیم قرن، مدام به واقعیت بیرونی نزدیک‌تر شده است.

امروزه پیشینه‌ سورئال او کمابیش فراموش می‌شود.

از یک دیدگاه می‌توان گفت که لوسین فروید هنر مدرن را به مسیری معکوس کشانده؛ این را بهتر از هر جا در آثاری می‌توان دید که به پیروی از پیش‌آهنگان مدرنیسم (مثلا پل سزان) کشیده است.

از کارهای لوسین فروید، در کنار چشم‌اندازها و نگاره‌های زندگی شهری در آثار قبلی، پرتره‌های او معروفیت بیشتری دارند، از چهره‌ها و اندام‌های برهنه.

اینجا نیز با رسم تازه‌ای روبرو هستیم: او از مدل‌های حرفه‌ای استفاده نمی‌کند؛ مدل‌های او اندام خودش، دوستان و آشنایان و نزدیکانش هستند.

فیگورهای عادی و آشنا را چنان رسم می‌کند که از دیدن آنها روی بوم به حیرت می‌افتیم، گویا هرگز بدنی برهنه ندیده‌ایم.

هیچ چشم تیزبین و هیچ دوربین دقیقی قادر نیست جسمیت یا "پیکرگونی" را با این قدرت و بی‌باکی ضبط کند.

دهن‌کجی به آناتومی آکادمیک

قلم موی لوسین فروید تکه‌رنگ‌های گرم و تند و کدر را، با ضخامت و غلظتی شدید روی بوم می‌نشاند، تا زوایای یک پیکر برهنه را با تمام شحم و لحم اضافی آن مجسم کند.

در پیکرهای نرینه، و بیشتر در زنان فربه و گوشت‌آلود، رگ‌های سبز و آبی لای گوشت صورتی و قهوه‌ای می‌دوند، اضافه‌های چرک و چربی از لای چین و چروک بیرون می‌زند.

لوسین فروید با سرسختی و پشتکار تا مرز کالبدشکافی، در مدل خود نفوذ می‌کند.

او حقیقت رمزآلود و "فراواقعی" ماهیت انسانی را از خود واقعیت بیرون می‌کشد، درست برعکس فرانسیس بیکن. دوست او این کار را تنها با دستکاری و شقه کردن فیگورها انجام می‌داد.

برهنگی بدون اروتیسم

در سنت نقاشی مدرن، لوسین فروید را ادامه‌دهنده‌ گرایشی "ضداروتیک" دانسته‌اند.

بدن برهنه، دیگر با شهوت جنسی مترادف نیست، و از آن دورتر: عنصر نرینه و مادینه دیگر نشانه‌ کششی لذت‌بخش نیست، بلکه یک بار مزاحم است!

در ادامه‌ی منطقی همین رویکرد می‌توان به پدیده‌ای مرموز در کار فروید رسید: موتیف‌های واقعا اروتیک او برهنه نیستند.

در فرو نهادن کشش جنسی، او از نیای بزرگ خویش (زیگموند فروید) فاصله می‌گیرد، هرچند روش کار آنها یکی‌ است: پدربزرگ هرچه عمیق‌تر و بی‌باک‌تر روح را می‌کاوید، اینک نوه با همان شور و شیدایی جسم را می‌کاود.

از دیدگاهی دیگر، لوسین فروید سنت "زشت‌نگاری" فیگوراتیو را با جدیت ادامه داده است، که در مدرنیسم اروپایی برای خود جایی دارد: از تولوز لوترک و اکسپرسیونیست‌های دو دهه اول قرن بیستم، تا کار استنلی اسپنسر، نقاش بریتانیایی.

لوسین فروید در سال ۱۹۲۲ در برلین به دنیا آمد. با پیروزی فاشیسم (۱۹۳۳) به همراه خانواده از آلمان نازی به بریتانیا مهاجرت کرد.

آقای فروید از سال ۱۹۳۹ تبعه بریتانیاست و تا امروز در لندن زندگی می‌کند.

نمایشگاهی از آثار لوسین فروید با عنوان "آتلیه" تا ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰ در مرکز فرهنگی ژرژ پمپیدو در پاریس دایر است.